PlusGalerierecensie

Op deze groepsexpositie steelt het werk van een 19-jarige de show

Zet een goed kunstwerk naast een ander goed kunstwerk en er gebeurt wat. Dat recept levert bij Galerie Tegenboschvanvreden een groepstentoonstelling op met de cruijffiaanse titel Toeval is logisch en een piepjong supertalent: Kymani Ceder.

Edo Dijksterhuis
De Kroon van Kymani Ceder, gemaakt in samenwerking met Robin Ramos, is een compact tweeluik dat je meerdere keren wilt bekijken om alle nuances te vatten. Beeld courtesy tegenboschvanvreden
De Kroon van Kymani Ceder, gemaakt in samenwerking met Robin Ramos, is een compact tweeluik dat je meerdere keren wilt bekijken om alle nuances te vatten.Beeld courtesy tegenboschvanvreden

Een drum zet het ritme in, een stem begint een gedicht in Sranantongo en we zien een zwarte vrouw die rijstkorrels in het haar van haar dochter vlecht. Het is een directe verwijzing naar de tot slaaf gemaakten in Suriname, die voorafgaand aan hun vlucht van de plantage op die manier zaaigoed verstopten waarmee ze konden overleven in het oerwoud. Van de bevrijdingsstrijd krijgen we echter niets te zien, wel beelden van een trots volk. Gekleed in luxe gewaden en behangen met goud voeren ze een droomachtige choreografie uit.

Hun sculpturale haardossen zijn uitingen van zwarte identiteit en het eigenlijke onderwerp van Kymani Ceders korte film De Kroon (2019). Halverwege lijkt de film opnieuw te beginnen, alleen worden er nu geen rijstkorrels maar bloemen in het haar gestoken. De Surinaamse jungle is vervangen door een Nederlandse huiskamer met boeken van Gloria Wekker in de kast. In plaats van drums klinken piano en strijkers, en het gedicht wordt voorgedragen in het Nederlands. Alles is anders en toch hetzelfde.

Zwarte superhelden

De Kroon is een compact tweeluik dat je meerdere keren wilt bekijken om alle nuances te vatten. De vormgeving is superieur en het ritme van de montage volgt voorbeeldig maar onnadrukkelijk de dichtregels. Het is haast niet te geloven dat Ceder dit werk maakte toen ze pas negentien was. Maar het draagt ook duidelijk het stempel van de nieuwste generatie. Eentje die is opgegroeid met de vanzelfsprekendheid van zwarte superhelden. Eentje die een uiting van zwarte identiteit niet per se vertaalt in gehamer op onrecht, maar ruimte laat voor poëzie.

De Kroon is onderdeel van een groepstentoonstelling waarvan de deelnemers zonder vooropgezet plan bij elkaar zijn gebracht. De titel Toeval is logisch is ontleend aan Johan Cruijff, de wijsgeer van Betondorp, en impliceert dat als je een goed kunstwerk combineert met een ander goed kunstwerk er eigenlijk altijd wat gebeurt.

De werken in de tentoonstelling verschillen van onderwerp, medium en toon, maar op een dieper niveau is er toch een gemene deler: ze draaien allemaal om tegenstellingen. Bij Ceder is het vroeger versus nu, Suriname tegenover Nederland, binnen en buiten, natuur versus cultuur. De andere bijdragen zijn iets minder gelaagd, maar drijven ook op een polarisatie die niet leidt tot een intellectuele patstelling, maar juist nieuwe betekenissen produceert. De keramische sculpturen van Guido Geelen zijn bijvoorbeeld een letterlijke omkering van de bokaalvorm en de gebruikte boerderijfiguurtjes refereren aan zowel verfijnd Meissenporselein als het simpele plattelandsbestaan.

Toeval is logisch draait niet om ‘het gesprek’ tussen kunstwerken waar groepstentoonstellingen meestal op mikken, maar de werken versterken wel elkaars interne dialoog. En dat werkt vooral goed bij De Kroon, het onbetwiste centerpiece van deze tentoonstelling.

Toeval is logisch

Laurence Aëgerter, Bertrand Cavalier, Kymani Ceder, Guido Geelen, Josep Maynou
Galerie Tegenboschvanvreden, Bloemgracht 57
Te zien t/m 5/3

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden