PlusAchtergrond

Op de foto’s van Mylayne staat altijd een vogel

no. 450 van Jean-Luc Mylayne in huis MarseilleBeeld Jean-Luc Mylayne

Op de raadselachtige foto’s van Jean-Luc Mylayne is altijd een vogel te zien. Ze gaan niet alleen over de natuur, maar ook over een manier van kijken.

De verwarring begint al bij de naam van de kunstenaar. Jean-Luc Mylayne bestaat eigenlijk niet. Het is een samengestelde naam van twee personen. Het Franse echtpaar Jean-Luc (1946) en Mylène (1956) noemen zich samen Jean-Luc Mylayne. De kunstenaar is een fictieve figuur, net zo conceptueel als het werk dat hij maakt.

Hij, want het echtpaar wil graag dat Jean-Luc Mylayne beschreven wordt als een mannelijk, enkelvoudig persoon. Hij, die sinds 1978 zijn leven wijdt aan twee dingen: aan de fotografie en aan vogels. Hij die toen zijn baan opzegde, zijn huis, auto en bijna alle andere bezittingen verkocht en sindsdien een nomadisch bestaan leidt en rondrijdt in een bestelbusje. ‘Woont en werkt in de wereld,’ vermelden catalogi van zijn werk cryptisch.

Het ritme van de natuur

Sinds dat moment in 1978 wordt Mylaynes bestaan geleid door het ritme van de natuur. Het werk ontstond aanvankelijk in Frankrijk. Later verschoof de focus naar New Mexico en Texas. De heuvels worden rauwer en zinderen van de hitte. Mylayne werkte van 2004 tot 2008 in de VS en dat moeten productieve jaren zijn geweest. Relatief veel werk is daar ontstaan.

Maar waar het werk ook gemaakt is, er is altijd is een vogel op te ontdekken. Soms kun je hem niet missen. Dan zit een felgekleurd exemplaar op een tak, sterk afgestoken tegen een heldere hemel. In andere gevallen moet je het beeldvlak afstruinen naar een glimp van een vleugel, de contour van een snaveltje. Sommige vogels zijn vaag, andere haarscherp. Maar ze zijn er altijd.

Naast een overzichtstentoonstelling in Huis Marseille zijn drie foto’s te zien in het Van Gogh Museum, samen met twee schilderijen van Van Gogh. Net als Van Gogh heeft Mylayne een grote voorliefde voor de natuur en is hij zeer toegewijd aan zijn kunst. Soms zien we letterlijk een beeldcitaat, in de vorm van een tak bijvoorbeeld. Van Goghs Korenveld met patrijs zou zo een compositie van Mylayne kunnen zijn.

Doorkijkje

Jean-Luc Mylayne gebruikt zijn fototoestel als een schilder. Zijn werken zijn het resultaat van een langdurige studie van vaak onopvallende trek- en zangvogels en hun leefgebied in Frankrijk, Texas en New Mexico. Uitgerust met een Hasselblad middenformaat, later gevolgd door een technische camera, ging hij naar de natuurlijke omgeving van de vogels, zonder ze te ­voeren of te temmen.

Hij bedenkt van tevoren precies hoe de compositie moet zijn, waar de vogel moet komen. Als de dieren gewend zijn geraakt aan de aanwezigheid van de mens, camera en fotografische uitrusting, nemen ze als acteurs uiteindelijk plaats in een beoogde scène. Dat is het moment om af te drukken.

Deze werkwijze wordt een beetje inzichtelijk gemaakt door twee foto’s van een interieur met een doorkijkje op een tuin. Op de vloer van de kamer ligt een tekening van een vogel op een tak, die op de tweede foto daadwerkelijk in de tuin te zien is. De natuur gaat dus op de kunst lijken, in plaats van andersom.

Er schijnen geen mislukte opnames van Mylayne te zijn. Van elke foto bestaat slechts één afdruk. Dat betekent niet alleen dat zo’n werk prijzig is, je kijkt ook anders naar een uniek kunstwerk dan naar een werk dat in oplage is gemaakt. De kijkervaring wordt exclusiever.

Broze gezondheid

Elke foto wordt chronologisch genummerd, gevolgd door een datering. Vaak zijn dat twee maanden. Maar bij nummer 96 wordt vermeld dat de foto werd genomen van augustus 1990 tot december 1991. Zo lang duurde het blijkbaar om het ijsvogeltje bij een drassig stuk land vast te leggen. Nummer 1 heeft nooit iemand gezien, nummer 2 hangt nu in het tuinhuis van Huis Marseille. De nummering loopt tot 565. Er komt waarschijnlijk niets meer bij. Jean-Lucs gezondheid is broos.

Het werk gaat niet alleen over de natuur en vogels, Mylayne tart ook de wetten van de fotografie. Er gebeuren dingen die moeilijk te volgen zijn. Vogels zijn prachtig scherp, maar ze steken af tegen een vage achtergrond. Toch wordt die vage achtergrond even verderop weer net zo scherp als het motief op de voorgrond, wat zelfs met een technische camera nauwelijks mogelijk lijkt. Mylayne schijnt zelf lenzen te hebben ontworpen, wat een deel van de vreemde effecten kan verklaren. Maar hier en daar lijken de negatieven meerdere keren te zijn belicht. Wat dat hele verhaal over maandenlang wachten op het juiste moment toch in een ander daglicht zou plaatsen.

Nummer 498 is gemaakt op een ranch in Texas. Twee bergsialia’s, een mannetje en een vrouwtje, zitten op twee takken. Op nummer 499 zitten ze precies omgekeerd. De foto’s zijn een metafoor voor de kunstenaar. Twee figuren hebben verschillende standpunten, maar dezelfde blik op de wereld gericht. Twee paar ogen, altijd op zoek om de ongrijpbaarheid van de natuur vast te leggen.

Jean-Luc Mylayne
De herfst van het paradijs
t/m 22/11 in Huis Marseille.
T/m 14/2 in Van Gogh Museum.tx

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden