PlusInterview

Oorlogsverslaggever Bud Wichers op weg naar Oekraïne: ‘Het is mijn levensmissie om de verhalen te vertellen van mensen in nood’

Terwijl miljoenen Oekraïners zich uit de voeten maken richting het Westen, is oorlogsverslaggever Bud Wichers (44) deze week naar Oekraïne afgereisd. Hij wil de verhalen vertellen van een volk op de vlucht. ‘Ik wil erbij zijn.’

Hanneloes Pen
Journalist Bud Wichers voor het station van de Oekraïense stad Przemyśl, waarvandaan treinen naar Lviv vertrekken. Beeld Bud Wichers
Journalist Bud Wichers voor het station van de Oekraïense stad Przemyśl, waarvandaan treinen naar Lviv vertrekken.Beeld Bud Wichers

De appjes waren de dagen na de inval van Poetin op 24 februari in Oekraïne niet van de lucht: ‘Bud, waar ben je?’ en ‘Zit je al in Oekraïne?’ Maar ook: ‘Ga er niet heen. Straks gebruiken ze nucleaire wapens.’

De meeste appjes liet Wichers onbeantwoord. Het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Maanden voor de inval hoorde hij al dat zijn Oekraïense contacten vreesden dat het de verkeerde kant op ging. Ze werden zenuwachtiger en sommigen vluchtten al. “Toch was ik verrast over de inval en het feit dat de diplomatie geen kans had gekregen van Poetin. Ik dacht dat Kiev binnen drie tot vijf dagen in handen van de Russen zou zijn en dan zou ik er te laat aankomen,” zegt Wichers.

Toen hij begin maart het lange konvooi van tanks dagenlang zag stilstaan, besloot hij te vertrekken naar Oekraïne. “Ik heb door de jaren heen de grootste conflicten gezien. Dit is het grootste conflict in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog. Ik wil erbij zijn.”

Levensmissie

Hij heeft ‘een levensmissie’ om de verhalen te vertellen van mensen in nood. Die ‘menselijke verhalen’ verschijnen zowel in fotografie als tekst in het Indonesische magazine Harian Disway dat, aldus de in Indonesië geboren en door een Nederlands echtpaar geadopteerde Wichers, een miljoenen publiek heeft. Ook zal hij zijn foto’s via het ANP en fotobureau Hollandse Hoogte uploaden voor Nederlandse media.

“De Indonesiërs voelen zich door het koloniale verleden verwant met de Oekraïners. Ze zijn lang onderdrukt door Nederland. Op social media in Indonesië, waar ik sinds een tijdje verblijf, staan veel foto’s van hun vrijheidsstrijders uit die tijd met een Oekraïense vlag op de achtergrond.”

Wichers, die als freelancer onder meer werkte voor EenVandaag, BNR Nieuwsradio en RTL Late Night, kent het klappen van de zweep. Hij is een ervaren oorlogsverslaggever en het rijtje landen en gebieden waar hij het nieuws versloeg, is lang en indrukwekkend: Afghanistan, Irak, Syrië, Libië, Libanon, Koerdistan, Jordanië, Gaza, Egypte, Indonesië, Oekraïne en Colombia.

Aan de dood ontsnapt

Bij het zien van de beelden van de vluchtende Oekraïners moet hij denken aan de vluchtelingenstroom in Kosovo in 2015 en in Mosul, waar hij in 2016 op het nippertje aan de dood ontsnapte toen een mortiergranaat naast zijn auto viel en hij een dag eerder gewond raakte door een sluipschutter van IS. Hij maakte de documentaire In de greep van IS en sliep tussen de strijders in het oorlogsgebied. “Elke oorlog is het waard te verslaan. Anders doe je mensen tekort,” zei hij toen.

Tijdens zijn laatste ‘klus’ maakte hij foto’s van de uitbarsting van de vulkaan Semeru op het Indonesische eiland Java op 5 december vorig jaar, waarbij tientallen doden en duizenden gewonden vielen. Terwijl mensen weg renden, begaf Wichers zich naar het epicentrum om foto’s te schieten van mensen bedolven onder de as.

Zijn vaste equipement – een helm, kogelvrij vest, gasmasker en hoofdlamp – om af te reizen naar oorlogsgebieden staat altijd klaar. Naar Oekraïne heeft hij ook waterzuiveringstabletten, maaltijdrepen en een nooddeken meegenomen.

Contact onderhouden

In 2014 was hij nog in dat land om reportages te maken voor de NTR en het Nederlandse online magazine OneWorld over de Maidanrevolutie waarbij het tot een gewelddadige confrontatie tussen demonstranten en regeringstroepen op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev kwam. Hij heeft er tal van contacten opgedaan met wie hij door de jaren heen een warme band onderhield. “De sleutel van een goede journalist is het onderhouden van je contacten.”

Die verschillende contacten vertellen hem welk traject hij moet afleggen, bieden hem onderdak en tolken voor hem. “Stel dat ik naar Lviv wil, dan vraag ik of ik beter met de trein kan gaan of over de weg. De situatie verandert steeds, dus ik blijf me informeren. Daarnaast geven ze me informatie over de plekken waar ik moet zijn.”

Van tevoren legde hij contact met verslaggevers ter plaats onder wie Hans Jaap Melissen en Joanie de Rijke (De Morgen). “Ik spar met andere journalisten. We zijn daar geen concurrenten maar helpen elkaar juist.”

Ook heeft hij een lijntje met een psycholoog in Nederland. “Je mentale gezondheid is even belangrijk als je fysieke gezondheid. Mocht het nodig zijn, dan kan ik mijn psycholoog raadplegen.”

Guerrillaoorlog à la Aleppo

Hij noemt de oorlog in Oekraïne een andere oorlog dan die hij eerder heeft meegemaakt. “De omstandigheden en de temperatuur zijn anders en de cultuurverschillen zijn groot vergeleken met andere oorlogsgebieden. Oekraïners geloven in de media en zijn patriottistisch. Burgers vechten mee. Maar als Rusland wil, hebben ze Kiev zo in handen. Het Russische leger kan over Oekraïne heen walsen en een guerrillaoorlog à la Aleppo uitvoeren in de grote Oekraïense steden.”

Over de beschieting van journalisten van Sky News afgelopen maandag, naar later bleek door een Russische verkenningseenheid van saboteurs, zegt Wichers: “Assad had het gemunt op westerse journalisten. Dat kan Poetin zich niet permitteren. Als er een journalist omkomt of gevangen wordt genomen, wordt dat een nieuw hoofdstuk in het conflict.”

Wichers is van plan enkele weken in Oekraïne te blijven en overweegt naar Lviv of Odessa te gaan. “Ik blijf buiten de ring rondom Kiev. Ik ga niet de eerste frontlinie opzoeken waar je tussen scherpschutters staat. Dat zou een zelfmoordactie zijn.”

Hij maakt altijd een risicoanalyse en bekijkt vooraf zijn vluchtroutes. “Dat zit bij mij ingebakken. Ik stel mijn grenzen vooraf. Ook op het moment dat er met nucleaire wapens zal worden gestrooid, ben ik weg. Veiligheid voorop.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden