Han Lips kijkt tv

Ook hij had gevangenen gemarteld, geslagen, geëlektrocuteerd

Han Lips schrijft doordeweeks over wat hem is opgevallen op televisie. Vandaag: Onze jongens op Java.

Onze jongens op Java. Beeld BNNVara, NPO2

Ook hij had gevangenen gemarteld, geslagen, geëlektrocuteerd, zonder erbij na te denken. Meer dan zeventig jaar later snapt hij nog steeds niet hoe hij dat kon. “Dan heb je net vijf jaar onder de Duitsers gezeten en dan ben je zo egoïstisch. Je ziet die medemensen niet als mens. Dat is het ergste.”

In Onze jongens op Java, een vierdelige reeks van Coen Verbraak, wordt het verhaal van de ‘politionele acties’, een eufemisme voor de 3,5 jaar durende strijd die Nederland vlak na WOII uitvocht in ‘ons Indië’, verteld vanuit het ­perspectief van Nederlandse soldaten. De meesten waren piepjong en hadden geen idee wat ze te wachten stond. “Een hoop jongens kwamen van de boerderij, die waren nog nooit buiten het dorp geweest.”

Waar de sfeer op het schip richting de Oost eerst uitgelaten en wat balorig is, verandert dat na aankomst in Indië, waar Soekarno de onafhankelijkheid heeft uitgeroepen. Het Nederlandse leger blijkt belabberd slecht voorbereid en uitgerust, en weet zich geen raad met de guerrilla­technieken van de onzichtbare vijand. Al snel wordt duidelijk dat oorlog ‘geen voetbalwedstrijd’ is, vertelt een van de veteranen. “Oorlog is eng.”

De verhalen van de gruwelijkheden worden droog gepresenteerd, Verbraaks aanpak is wars van effectbejag. En toch lopen de rillingen je als kijker over de rug als de mannen vertellen over de verschrikkingen die plaatsvonden. Veel veteranen lijken de gebeurtenissen ook nog steeds niet helemaal te hebben verwerkt. De schrik van waartoe ze zelf in staat waren, zijn ze na al die tijd nog niet te boven. “De moordlust die naar boven komt op het moment dat je je kameraad ziet vallen…”

Onze jongens op Java toont het rauwe gezicht van een verzwegen oorlog. En hoe achter een nationale schandvlek ontelbaar veel persoonlijke trauma’s schuilgaan.

Reageren? hanlips@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden