PlusAnalyse

Ongehoord Nederland en Omroep Zwart: nieuwe omroepen doen wat ze beloven, maar de worsteling blijft

Twee aspirant-omroepen traden op 1 januari toe tot het bestel. Ongehoord Nederland zorgt vrijwel wekelijks voor ophef, rond Omroep Zwart bleef het lange tijd stil. Wat voegen de omroepen toe aan het huidige aanbod?

Roelf Jan Duin
Akwasi en Gianni Grot, initiatiefnemers van Omroep Zwart.  Beeld ANP
Akwasi en Gianni Grot, initiatiefnemers van Omroep Zwart.Beeld ANP

Ze zijn in alles elkaars tegenpool, maar beide exponenten van de tijdgeest. Waar Ongehoord Nederland ten strijde trekt tegen alles wat riekt naar woke, wil Omroep Zwart het medialandschap juist diverser en inclusiever maken. En waar de omroep van Arnold Karskens uit de startblokken vloog met een middagprogramma dat praktisch iedere week tot ophef en woede leidde, gingen de eerste maanden van aspirant-omroep Zwart geruisloos voorbij. Pas deze week, vijf maanden na toetreding tot het publieke bestel, verscheen het eerste programma van het geesteskind van Akwasi en Gianni Grot op televisie, Podium Zwart.

Inmiddels zijn de contouren zichtbaar van wat de twee omroepen de komende jaren willen toevoegen aan de bestaande programmering. Ongehoord Nederland, opgericht door voormalig oorlogscorrespondent Karskens, biedt een podium aan politici en opiniemakers van (radicaal-)rechtse signatuur. In het programma Ongehoord Nieuws, dat iedere dinsdag- en vrijdagmiddag te zien is, schuiven met name politici van de PVV, Forum voor Democratie en Groep van Haga aan, alsmede opiniemakers en wetenschappers uit de rechts-conservatieve hoek.

Al vanaf de eerste uitzending was Ongehoord Nieuws omstreden. Bij de NPO-Ombudsman kwamen klachten binnen wegens het verspreiden van desinformatie en racisme, onder meer vanwege een item waarbij een verslaggever asielzoekers op straat vroeg of zij wel hadden betaald voor hun fiets. Het onderzoek van de Ombudsman wordt ergens in juni verwacht.

Omvolking

Deze maand eisten acht fracties in de Tweede Kamer actie van staatssecretaris Gunay Uslu (Cultuur en Media) omdat de Vlaamse politicus Filip Dewinter in een uitzending ‘onweersproken een omvolkingstheorie’ spuide. Volgens deze complottheorie wordt de westerse samenleving langzaam vervangen door (veelal islamitische) immigranten met een niet-westerse achtergrond.

Uslu liet weten dat zij de zorgen over de omroep snapt, maar wees er ook op dat ‘de onafhankelijkheid van omroepen een groot goed is’, waar de politiek zich niet in dient te mengen. Wel heeft Ongehoord Nederland zich volgens de staatssecretaris te houden aan de Mediawet en journalistieke codes. Haar tweeledige reactie tekent het grote ongemak van zowel de NPO als van politiek Den Haag met de komst van Ongehoord Nederland tot het bestel.

Inclusie

Omroep Zwart koos voor een minder luidruchtige entree. De afgelopen maanden draaide de omroep van Akwasi en Grot warm met twee programma’s op Radio 1, beide diep weggestopt in de nacht. In hun onderwerpkeuze komt hun missie van meer diversiteit naar voren, met veel gesprekken over discriminatie, racisme, of ‘Hoe stel je jezelf kwetsbaar op als (zwarte) man?’ Ook voor en achter de schermen zorgen ze voor een inclusieve werkvloer: zowel de presentatie als de redacties bestaan uit veel mensen van kleur.

De komende weken is iedere vrijdagavond Podium Zwart te zien op NPO3, een cultuurprogramma waarin de nadruk ligt op ‘zwarte muziek’: soul, jazz, hiphop en gospel. De show wordt gepresenteerd door Glen Faria en Veronica van Hoogdalem.

Met de artiesten die een podium krijgen, soms bekend, vaker onbekend, doet Omroep Zwart de behoefte gestand om te laten zien ‘hoeveel talent, creativiteit en positivisme in ons land is’. Toch blijft het de vraag of daarvoor een compleet nieuwe omroep opgericht moest worden. Had dit programma niet ook door bijvoorbeeld BNNVARA gemaakt kunnen worden?

Onwenselijk

Het lijkt dan ook onwaarschijnlijk dat de criteria om toe te treden tot het bestel blijven zoals ze zijn. Aspirant-omroepen hebben nu nog 50.000 leden nodig plus een plan waarmee ze bewijzen dat ze iets toevoegen aan het bestaande aanbod.

Dit leidde ertoe dat Arie Slob, destijds minister van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap, niet anders kon dan Ongehoord Nederland en Omroep Zwart toegang verlenen tot het publieke bestel, nadat de Raad voor Cultuur, het Commissariaat voor de Media en de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) geen grond zag om ze te weigeren.

Inmiddels is men ervan doordrongen dat dit een onwenselijke situatie is: er zijn teveel omroepen, en in het geval van Ongehoord Nederland worstelen de NPO en de politiek ook met de inhoud.

Onlangs adviseerde de Raad voor Cultuur om het aantal omroepen te beperken, onder meer door de criteria voor toetreding aan te scherpen en door mogelijkheden te creëren om bestaande omroepen op te heffen. Ook zouden ze op kunnen gaan in bestaande omroepen.

Het huidige systeem is een ‘doodlopende weg’, concludeerde de Raad. En zo zouden Ongehoord Nederland en Omroep Zwart zo maar eens de laatste twee aspirant-omroepen kunnen zijn die betrekkelijk eenvoudig het publieke bestel zijn binnengewandeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden