PlusExpositie

On the Nature of Botanical Gardens: de koloniale blik als inspiratie

In Framer Framed wordt oude inheemse kennis van een nieuw jasje voorzien.Beeld Installation photo from the exhibition On the Nature of Botanical Gardenscurated by Sadiah Boonstra at Framer Framed (2020). © Eva Broekema / Framer Framed

Vrijwel alle natuur is eigenlijk cultuurlandschap: door mensen aangelegd en gevormd, vaak met specifieke bedoelingen. Dat geldt in hoge mate voor botanische tuinen. In koloniale tijden legden Europeanen in eigen land en overzees hortussen aan om vreemde flora in kaart te brengen en te cultiveren met het oog op handel en winst. De natuur werd door een rationeel en wetenschappelijk filter geduwd, dat sindsdien mondiaal gemeengoed is geworden.

Dat dominante westerse systeem van denken en doen ligt onder vuur in de ‘dekolonisatiegolf’ die de laatste jaren over de kunst spoelt. Het is een ideologische en historische reset. De negen hedendaagse kunstenaars die nu bij Framer Framed exposeren, passen die methode met wisselend succes toe op de botanische tuin.

Onverbloemde erotica

Zo is de Noble Savage Series nogal van dik hout zaagt men planken. Elia Nurvista trok afbeeldingen van historische stillevens van internet en voorzag het exotische fruit van sarcastische groothandelstickers: ‘Latin Pride –just the fruits, not the people’ of ‘Psst! I’m full of colonial sin’.

Dan liever het subversieve filmwerk van de kunstenaar die zichzelf simpelweg Edwin noemt. Hij gebruikte historisch archiefmateriaal van Eye waarin geüniformeerde Indonesische kinderen worden gedrild als kleine soldaten. Hiernaast plaatste hij een ander scherm waarop een bruin meisje een witte jongen in tropenpak verleidt. Wat volgt, is onverbloemde erotica, waarbij het meisje duidelijk de leiding neemt. Plaats van handeling: een botanische tuin, symbool van omgekeerde overheersing.

Dat het koloniale gedachtengoed ook na de onafhankelijkheid nog invloed had, maakt Ade Darmawan poëtisch duidelijk met zijn laboratoriuminstallatie Tuban. In glazen kolven worden specerijen als kaneel en nootmuskaat gekookt in het zeewater dat eeuwenlang koloniale handelsschepen naar Indonesië bracht. De condens slaat neer op geschriften die geproduceerd zijn onder het militaire regime van Suharto, waardoor die onleesbaar worden.

Op de tentoonstelling worden zo verschillende alternatieven gepresenteerd voor de koloniale blik op de natuur, mede geïnspireerd door de tijd vóór de westerse overheersing. Daar is de boeddhistische mandala met levende planten van Arahmaiani een voorbeeld van.

Is die visueel weinig aantrekkelijk, de installatie van Samuel Indratma is dat wél, al zijn de wajangpoppen (oorspronkelijk uit China overigens) wel erg clichématig, net als het verhaal in de mythologisch getinte video over eenheid met de natuur die de wereld redt.

Niet zo revolutionair

De kracht van inheemse kennis komt het duidelijkste naar voren in de documentaire Spectacular Healing van collectief Lifepatch. We zien naalden en vijzels gevuld met bloemen en kruiden. De kennis van sjamanen was lange tijd verboden, maar gezien de huidige populariteit van alternatieve geneeswijzen is de promotie ervan minder revolutionair dan de makers misschien denken.

On the Nature of Botanical Gardens
Waar
Framer Framed, Oranje-Vrijstaatkade 71
Te zien t/m 26/4

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden