PlusRecensie

On Paper leidt je langs de schaduwzijdes van het verleden

De tekening van Marlene Dumas uit 1988 verwijst naar de ‘Allegorie van de grot van Plato’.  Beeld Peter Cox
De tekening van Marlene Dumas uit 1988 verwijst naar de ‘Allegorie van de grot van Plato’. Beeld Peter Cox

Vierentwintighonderd jaar geleden worstelde de Griekse filosoof Plato in zijn politieke studie de Staat met vragen over de ideale staat en goede staatslieden. In de passage ‘Allegorie van de Grot’ beschrijft hij onder meer het kennen van de werkelijkheid. Hij portretteert verschillende gevangenen die vanaf hun geboorte vastgeketend zijn aan een muur in een diepe grot, op zo’n manier dat ze slechts in één richting kunnen kijken, in de richting van een grotwand.

Op deze muur worden schaduwen geworpen van objecten die erachter passeren. De objecten die de schaduwen veroorzaken, worden net boven een rand gehouden waarachter echte mensen lopen met de objecten boven hun hoofd. De gevangenen zien alleen de schaduwen van de objecten. Ze zullen denken dat dit de realiteit is.

Plato’s allegorie werd de afgelopen jaren vaak aangehaald om het hedendaagse medialandschap te beschrijven. In het afgelopen decennium is het steeds moeilijker geworden om erachter te komen wat waar is en wat niet.

Maar Plato was natuurlijk al eerder een inspiratiebron voor kunstenaars. Andriesse Eyck presenteert nu een tekening van Marlene Dumas uit 1988 waarin de allegorie van de Griekse wijsgeer wordt aangehaald. Dear Plato, The world of the shadows is taking over, schreef Dumas bij een vrouwelijke figuur die half echt, half schaduw is.

Onthoofde figuren

Ook andere kunstenaars bij Andriesse Eyck richten zich op de geschiedenis en dan vooral op de clichés en duistere episodes uit het verleden. Zo presenteert de galerie een groot werk van Kara Walker uit 1997 met zwarte silhouetten die het leven verbeelden van zwarte Amerikanen uit het zuiden van voor de Burgeroorlog. Op de achtergrond lijken grote letters een film aan te kondigen, een soort tegenhanger van Gone with the Wind, een film waarin het slavernijverleden verbloemd wordt.

Een grote fotocollage van Ellen Gallagher uit 2005 verbeeldt de ingang van de tempel in Abu Simbel, die wordt geflankeerd door enorme beelden. De Egyptische figuren zijn subtiel zwart gemaakt en aan hun voeten liggen tientallen onthoofde figuren. Een ufo komt het beeld binnenvliegen om Afrikanen te redden en ze naar een prachtige planeet te brengen.

De tentoonstelling presenteert werk uit vijf decennia. In het nieuwste werk, van Natasja Kensmil, worden we meegenomen naar vroeger eeuwen, maar de tekeningen verwijzen ook naar het hier en nu. Een steeds terugkerende figuur is die van de pestdokter met zijn snavelmasker. Het is niet moeilijk om te bedenken waar dat naar verwijst.

On Paper

Van Natasja Kensmil, Ellen Gallagher, Marlene Dumas en Kara Walker
Waar Andriesse Eyck, Leliegracht 47
Te zien t/m 31/7

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden