Plus

Ombudsman NPO heeft 'op wat vestjes moeten spugen'

Politiek links krijgt slechts een fractie meer ruimte dan rechts en omroepen zijn slecht bereikbaar voor tv-kijkers. Dat is een greep uit de conclusies van Margo Smit, ombudsman bij de NPO, na haar eerste jaar.

Eva Jinek Beeld ANP/NPO

Het was voor alle publieke omroepen best even wennen. En als ze de keuze hadden, zouden redacties liever een extra paar handen voor het programma hebben in plaats van een extra paar ogen en oren die namens de consument het werk kritisch tegen het licht houden, merkt Margo Smit op.

Sinds januari vorig jaar is zij de eerste ombudsman bij de NPO. Een die onafhankelijk opereert, kan ze niet vaak genoeg benadrukken.

"Ik denk dat in een jaar een hoop aarzeling bij omroepen is weggenomen. Er hoeft geen siddering door de zaal te gaan als ik binnenkom, maar ontzag voor het instituut ombudsman moet er wel zijn. Ik heb een paar keer collega's op hun vestje moeten spugen. Ja, jammer dan. Moeten ze hun werk maar beter doen."

Smit, die onder meer parlementair verslaggever was voor RTL Nieuws en onderzoeksjour­nalist voor KRO's Reporter, brengt advies uit - ­rectificaties afdwingen kan niet, actie ondernemen is aan de omroepen - over journalistieke programma's. De buit na een jaar: circa 500 klachten van kijkers en luisteraars.

Een deel bestaat uit algemene opmerkingen over de kledingkeuze van presentatoren ('die weerman is gekleed alsof hij naar een staats­diner met het koninklijk huis moet, laten we als NOS normaal doen'), sportcommentaar ('natuurlijk was Ajax beter, maar om dat zo te benadrukken') en taalgebruik ('zou het mogelijk zijn om de slot-n bij werkwoorden en zelfstandige naamwoorden weer uit te gaan spreken bij het lezen van het nieuws?').

Een ander deel vroeg om onderzoek en leidde tot publicaties op de site van de ombudsman. Bijna de helft van alle klachten ging over de NOS. Volgens Smit niet vreemd gezien de hoeveelheid uitzendingen die de omroep maakt van het totale aanbod aan nieuwsgerelateerde programma's.

Wat is een voorbeeld van 'collega's op hun vestje spugen'?
"Omroep PowNed die Henk Kuipers van motorclub No Surrender betaalde voor deelname aan een programma is een mooi voorbeeld. Ook als signaal naar andere omroepen: bronnen betalen doe je dus niet! PowNed was er niet blij mee."

PowNed betaalde Henk Kuipers voor deelname aan een programma Beeld ANP/NPO

Wat viel u in algemene zin op aan al die signalen van kijkers en luisteraars?
"Dat mensen hoge verwachtingen hebben van wat de publieke omroep levert. Terecht. Ook vroeg ik me vaak af waarom mensen de omroepen zelf niet rechtstreeks benaderden. Maar omroepen blijken slecht bereikbaar. Met regelmaat hebben kijkers terechte vragen en klachten. Het is verschrikkelijk lastig die te uiten. Omroepen zouden hiervoor eens goed naar hun sites kunnen kijken. Of voorzie je programma's van een eigen e-mailadres. Als je relevant wilt blijven, moet je naar je kijkers luisteren en met ze in gesprek."

"Ik kreeg opvallend weinig klachten over een gebrek aan vrouwen in tv-programma's. Van collega's in andere landen weet ik dat er ook veel meldingen over #MeToo binnenkwamen. Ik heb er niet één langs zien komen."

"Ook kreeg ik weinig klachten over specifieke presentatoren. Dat had ik vooraf wel verwacht. Klachten hangen toch vaak aan een behandeld onderwerp."

Hoe vaak is een klacht terecht?
"Ik roep nooit dat ze onterecht zijn. Wel moet ik vaak bij de opmerking dat 'de publieke omroep geen mening moet geven' uitleggen dat de EO ongegeneerd christelijk en de BNNVara links mág zijn. Dat staat zelfs in de Mediawet, dat ze hun stroming moeten vertegenwoordigen. Zolang het bestel in zijn geheel maar iedereen bedient. Met alle tv- en radio-uitzendingen rondom de Tweede Kamerverkiezingen vorig jaar ben ik wel eens gaan kijken naar: hoe links zijn ze nou?"

En wat waren uw bevindingen?
"Qua politieke partijen en gasten gaat het maar marginaal meer naar links. Wel komen veel meer rechtse onderwerpen voorbij."

Wat is na een jaar uw belangrijkste advies aan omroepen?
"Dat ze transparanter kunnen zijn over hoe ze nieuws maken en verslaan. De NOS is begonnen met journalistieke verantwoording geven op de site. In een aantal opzichten kan ik zeggen: neem daar een voorbeeld aan. Zeker als het voor kijkers al moeilijk is een redactie te bereiken. PowNed kan ook uitleggen waarom ze toen die bron hebben betaald. Dan ga je al heel anders de discussie in."

"Daarnaast ben ik een enorm pleitbezorger van 'eerst twee keer nadenken'. Er werd een Haaksberger vermist in Turkije. Toen Turkse media riepen dat er een lichaam was gevonden, brachten veel Nederlandse media die vage mede­deling meteen als nieuws terwijl nog niets zeker was."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden