Recensie

Oidípous raakt vol in het hart (****)

Met 'Oidípous' laat componiste Calliope Tsoupaki zien dat haar eerste klassieke voorstelling 'Lukas Passie' geen gelukstreffer was.

Beeld Janiek Dam

In 2008 maakte Calliope Tsoupaki tijdens het Holland Festival diepe indruk met haar 'Lukas Passie', waarin ze Byzantijnse melodieën vermengde met een zeer toegankelijk, welluidend, maar nergens zoetsappig of corny idioom. De cd die van dit prachtstuk werd gemaakt, is allang uitverkocht. Nergens meer te krijgen. Zo wordt het natuurlijk nooit wat met de internationale carrière die Tsoupaki dik verdient.

Als afsluitende productie van het Holland Festival 2014 ging zaterdag haar oratorium 'Oidípous' in première. En wéér was het een stuk waarmee ze wereldroem zou kunnen vergaren. Ze schreef het vijf kwartier durende werk, dat niet zelden van een onthutsende schoonheid was, voor de Nederlandse Bachvereniging - jawel, u leest het goed. Jos van Veldhoven, de leider van het gezelschap dat zich normaliter vrijwel uitsluitend met de muziek van de grootste componist aller tijden bezighoudt, is een fan van Tsoupaki en durfde het experiment wel aan.

In het hart
En dus werden de noten van de Grieks-Amsterdamse componist ditmaal gespeeld door theorbes (langhalsluiten), een traverso (fluit), viola da gamba's, een cornetto (oude trompet), een violone, viool, oude trombones en een portatief orgel. En opnieuw kwam de muziek vol in het hart binnen.

In 'Oidípous' vertellen Tsoupaki en haar librettist Edzard Mik het verhaal van de oude, blinde en hard door het noodlot getroffen Oidipous, die zijn vader Laios vermoordde, zijn moeder Jokaste trouwde (zonder te weten dat het zijn ouders waren) en zonen en een dochter met haar kreeg. Tsoupaki en Mik concentreren zich op Oidipous' laatste dagen en baseerden zich daarbij op teksten van Sofokles.

John Tavener meets Monteverdi
De muziek heeft een bijzondere, vervoerende kracht. Zij is onloochenbaar van nu, maar door het gebruik van onwesterse melodieën, lange orgelpunten en veel grondtoonwerking klinkt zij archaïsch en tijdloos, wat door de oude instrumenten extra wordt benadrukt. John Tavener meets Monteverdi, zoiets.

De première op zaterdag, in een uitverkocht Muziekgebouw aan 't IJ (ook zondag zat het vol) was een gebeurtenis, niet alleen door het aandeel van Van Veldhoven en de zijnen, maar zeker ook door de drie vocale solisten, die alle personages vertolkten, alsook het becommentariërende koor. De geweldige tenor Marcel Beekman zong tranentrekkend mooie strakke tonen en had unieke kleuren in zijn falsetregister. Sopraan Nora Fischer was als altijd betoverend, hier in de rol van Oidipous' dochter Antigone, en Harry van der Kamp was met zijn schitterende basstem een aangrijpende Oidipous.

Ook de mise-en-scène, met een kruisvormig podium in het midden van de zaal, was zeer fraai. Wel was het stuk met vijf kwartier te lang. Haal wat noten weg in de te lang uitgesponnen blazerssoli en je houdt een werk over dat overal opzien kan baren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden