PlusAchtergrond

Of iets echt of lekker is, boeit de influencer niet

Hoe ziet het leven van een succesvolle influencer eruit? En waarom doen ze wat ze doen? Doortje Smithuijsen zocht antwoorden op deze vragen en schreef Gouden bergen, portret van een digitale generatie.

Doortje Smithuijsen: ‘Ik lijk veel meer op influencers dan ik dacht.’Beeld Sanne Zurne

Doortje Smithuijsen gluurt naar binnen bij café George aan de Leidsegracht. Ze houdt haar handen als kommetjes naast haar ogen zodat het daglicht niet reflecteert op het glas. Binnen zijn de stoelen hoog opgestapeld en is het net als in alle andere cafés en restaurants in de stad uitgestorven.

“Normaal is dit een pelgrimsoord voor Nederlandse influencers,” zegt Smithuijsen (28). “Het is ingericht als een Franse bistro en de friet wordt zo geserveerd dat die meteen mooi op de foto kan.” De perfecte omstandigheden voor een geslaagd kiekje op Instagram dus. Dat het eten qua smaak niets is om over naar huis te schrijven, maakt volgens Smithuijsen niet uit. “George is volledig gemaakt door en voor Instagram.” En of iets lekker is, valt niet te zien op een foto. “Een succesvolle influencer is daar helemaal niet mee bezig.”

Crazy fashion addict

Smithuijsen dook voor haar eerste boek, Gouden bergen, portret van een digitale generatie, in de wereld van de influencer. Ze volgde een jaar lang jonge vrouwen die geld verdienen met het delen van gesponsorde foto’s en video’s op sociale media. Of vrouwen die daarvan dromen. “Ik vroeg me af waarom zij doen wat ze doen,” zegt Smithuijsen tijdens een wandeling langs populaire Instagramspots van de stad.

Ze begon haar onderzoek met de aanname dat influencers totaal andere beweegredenen hadden in het leven dan zijzelf. Dat ze oppervlakkiger waren. Alleen maar bezig met hun uiterlijk en hoeveel volgers ze hadden. “Maar daar ben ik van teruggekomen. Ik lijk veel meer op hen dan ik dacht.”

Een van de influencers die Smithuijsen volgde, is Romy d’Fonseca (23), een Amsterdamse die zichzelf beschrijft als ‘een ongelofelijke sneakerfreak en crazy fashion addict met een gekke, kleurrijke en unieke stijl’. Op haar Instagrampagina post ze dagelijks foto’s van zichzelf in uitbundige outfits. Inmiddels heeft ze ruim 82.000 volgers.

“Romy vertelde mij dat ze last had van RSI als ze te lang bezig was met editen,” zegt Smithuijsen. “Iets wat ze over had gehouden aan de tijd dat ze als puber de hele dag in bed Gossip Girl lag te kijken. Ze was dan tegelijkertijd druk met haar vriendinnen aan het appen over die serie.”

Dat zette Smithuijsen aan het denken. Gossip Girl gaat over rijke tieners die wonen in de luxe Upper East Side van New York. Hoofdpersonen Blair en Serena vullen hun dagen met het kopen van dure merkkleding, het bijwonen van extravagante feesten en het strijden om populariteit. Ondertussen worden ze nauwlettend in de gaten gehouden door de blogger Gossip Girl. “Ik besefte dat deze serie een blauwdruk vormt voor het bestaan van de influencer. De dure spullen, de online weerspiegeling van het leven en het publiek dat meekijkt. Het zit er allemaal in.”

Donuts

Door dat verhaal over Gossip Girl begon Smithuijsen de influencers te vragen naar hun opvoeding en de media die ze hadden geconsumeerd als kind. “Allemaal bleken ze te zijn opgegroeid met een totale toewijding aan de opkomende digitale wereld. Het was de tijd dat je nog dagenlang op MSN zat te chatten en niemand zei dat dat nep of zonde van je tijd was.” Ook ontdekte ze dat de ouders van de vrouwen die ze volgde hun dochters hadden opgevoed met het credo ‘dat je alles kunt bereiken als je maar goed genoeg je best doet’. Een vertrouwen dat haar bekend voorkwam uit haar eigen jeugd. Zoals ze in haar boek schrijft: ‘Ook mijn tekeningen werden met trots op de koelkast gehangen.’

“Ik ben hier zo vaak met die meiden geweest,” zegt Smithuijsen als ze over de P.C. Hooftstraat loopt. Aan weerszijden van de straat prijken onder andere de logo’s van Tommy Hilfiger, Hermès en Chanel in heldere letters. Veel van deze grote merken organiseren regelmatig speciale evenementen voor influencers. De winkel wordt dan zo mooi mogelijk ingericht, zodat de foto’s en video’s het goed doen op Instagram. “Er liggen ook altijd enorme bergen eten. IJsjes, donuts, lolly’s, noem maar op. Maar niemand eet ervan. Het is puur voor de foto.”

Geen pretentie

In Gouden bergen beschrijft Smithuijsen een voorval waarbij Romy d’Fonseca zelf niet naar een evenement kan omdat ze naar haar moeder in het ziekenhuis moet. “Maar ze was al betaald door het merk om een video van het event te delen op Instagram. Haar manager Shady is toen in haar plaats gegaan en heeft een filmpje gemaakt dat Romy vervolgens online heeft gezet.” Zo leek het voor haar volgers alsof ze erbij was.

Is dat erg? “Dat is niet zo makkelijk om te zeggen,” zegt Smithuijsen. “Vooral Romy, maar ook veel andere meiden, hebben de pretentie helemaal niet om eerlijk en echt over te komen op hun onlineprofielen.” Het is voor hen een manier om geld te verdienen en een luxe leven te leiden.

Streven naar meer volgers en daar alles voor over hebben, verschilt volgens Smithuijsen eigenlijk ook niet van alle andere graadmeters van succes in deze maatschappij. “Bedrijven stellen quota op om na te streven, studenten willen hoge cijfers halen en journalisten vinden een stuk pas geslaagd als veel mensen het lezen. Het is allemaal een uiting van de neoliberale tijdgeest waar we in leven.”

Minder tevreden

De influencer die haar digitale spiegelbeeld behandelt als iets wat geen grondslag heeft in de werkelijkheid, heeft volgens Smithuijsen meer kans om te slagen. “Ik merkte dat de vrouwen die sociale media gebruikten als uitvlucht of die hun echte leven met hun Instagramprofiel vergeleken, minder succesvol waren. En ook beduidend minder tevreden.”

Romy d’Fonseca heeft met haar zakelijke houding een gezonde manier gevonden om met de gemaakte wereld van sociale media om te gaan, meent Smithuijsen.

De winkels met dure tassen en schoenen liggen er wat desolaat bij. Voordat ze de straat uitloopt, heeft Smithuijsen nog een tip voor als straks alles weer open is en de influencerevenementen weer op gang komen. “Als je je een beetje mooi aankleedt, kun je op een willekeurige donderdag- of vrijdagavond gewoon gratis dronken worden aan de PC.”

Of je daar dan een foto van op Instagram zet, moet je zelf weten.

CV

Doortje Smithuijsen (28) is journalist en filosoof. Ze schrijft onder andere voor de Volkskrant en Vrij Nederland. Met Lena Bril maakt ze De Monica Geuze Fanpodcast. 

Doortje Smithuijsen: Gouden bergen, portret van de digitale generatie. De Bezige Bij, 224 blz. € 24,99.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden