Plus

NTR-Directeur Römer: 'Een fundamentele ingreep is nu nodig'

Omroepen zouden als productiehuizen met andere programmamakers moeten concurreren om zendtijd bij de NPO. NTR-directeur Paul Römer: 'Anders zijn we de publieke omroep straks kwijt.'

Paul Römer: 'Er gaat iets kapot dat belangrijk is voor het land' Beeld NTR

In Hilversum zijn maar weinig mensen die denken dat de publieke omroep in de huidige vorm stand zal houden, zeker nu opnieuw een monsterbezuiniging voor de deur staat.

Maar nóg zeldzamer is een omroepdirecteur die zelf met een voorstel komt het bestel eens drastisch anders in te richten.

Direct aankloppen
Als het aan NTR-directeur Paul Römer ligt, is de zendtijd van omroepen niet langer gegarandeerd. Zij zouden, net als productiehuizen, met ideeën direct kunnen aankloppen bij een nieuw en machtiger NPO.

Het beste idee wint. Dat is in zeer grove lijnen Römers plan voor een goedkoper en slagvaardiger bestel.

"Er is al heel lang iets merkwaardigs aan de hand. De kijker houdt van onze tv-programma's, geeft hoge rapportcijfers, en ook politiek Den Haag zegt steeds hoe belangrijk de publieke omroep is."

"Toch krijgen we nauwelijks steun en begrip. En weet je, dat is nog best begrijpelijk ook. Het bestel is véél te ingewikkeld geworden. We kunnen het niet meer uitleggen en zijn daarom kwetsbaar. Dat frustreert mij enorm."

Lede ogen
Paul Römer (55) werkte jarenlang bij Endemol, was medeverantwoordelijk voor de tv-hit Big Brother en is nu een kleine zeven jaar directeur van de NTR (verantwoordelijk voor onder meer Nieuwsuur, Andere Tijden en Sesamstraat).

Lang moest hij met lede ogen toezien hoe de NPO met vooral frustratie reageerde op de ene na de andere bezuiniging, eerst een slordige 250 miljoen euro en volgend jaar nog eens 62 miljoen.

In plaats van alleen de gevolgen in kaart te brengen (het verdwijnen van succesvolle programma's, meer herhalingen), neemt Römer nu het heft in handen en presenteert hij een alternatief plan.

Een plan dat pijn doet, banen kost, maar volgens hem de publieke omroep wel weer toekomst geeft.

Ruzie op het grensvlak
"Ik zie mezelf terug in allerlei vergaderingen, maar er verandert niets. Het NPO-bestuur gaat over het geld, de omroepen officieel over de inhoud. Op dat grensvlak is er altijd ruzie."

"Elke omroep verdedigt daarbij vooral het eigen belang. Ik heb besloten niet langer aan de zijkant te blijven staan, want er moet écht wat gebeuren. Er gaat namelijk iets kapot dat belangrijk is voor het land."

Volgens Römer is Den Haag (mediaminister Arie Slob houdt streng vast aan de bezuinigingsmaatregel) ook teleurgesteld dat Hilversum niet zelf eens met een plan komt.

"We zijn qua diversiteit uniek in de wereld en kosten in vergelijking met de meeste andere Europese landen weinig geld. Een fundamentele ingreep is nu nodig, anders zijn we dat straks kwijt."

Het beste idee wint zendtijd

In Paul Römers plan blijft er één omroep over: een fusie van de NPO en de taakomroepen NOS en NTR. Dit overkoepelende orgaan ('dé publieke omroep') stuurt alle kanalen aan.

De omroepen (van BNN-Vara tot Omroep Max) gaan verder als zelfstandige productiehuizen die met programma-ideeën kunnen aankloppen bij deze 'NPO 2.0'.

Bij de invoering van het plan in 2021 (als de nieuwe concessieperiode van vier jaar ingaat) behoren zij tot categorie A, waar minimaal vijftig procent van het bestaande programmabudget zal belanden en worden verdeeld.

Deze productiehuizen hebben reeds een maatschappelijke worteling (die ooit voortkwam uit de verzuiling), maar moeten elke vier jaar aantonen dat ze aan strenge voorwaarden voldoen.

Een waakhond (dat kan de huidige Raad voor Cultuur of het Commissariaat van de Media zijn) ziet er met de Mediawet in de hand namelijk op toe dat er voldoende programma's met publieke waarden (denk vooral aan informatie, educatie, cultuur) en diversiteit blijven bestaan.

Zo kun je na vier jaar uit de A-categorie (met ruimte voor acht organisaties) liggen, maar er ook tot toetreden.

Dan is er categorie B, die aanvankelijk bestaat uit commerciële producenten als Blue Circle (Boer Zoekt Vrouw) en IDTV (Wie Is De Mol?). Zij, maar ook organisaties als bijvoorbeeld de ANWB of de Nationale Postcode Loterij, kunnen met ideeën voor tv-programma's (direct en dus zonder tussenkomst van omroepen) aankloppen bij de NPO.

Bij categorie B belandt maximaal vijftig procent van het programmabudget. Voor alle programmavoorstellen geldt: het beste idee wint.

Je kunt dus om de vier jaar van categorie wisselen, waarbij A de meest prestigieuze is. Omdat daar minimaal de helft van het geld heengaat, ben je min of meer gegarandeerd zeker van het leveren van programma's op een van de zenders (Römer ziet in dit plan NPO 1, 2 én 3 in elk geval voorlopig nog blijven bestaan).

Römer: "Het plan is gestoeld op de gedachte dat je het goede moet behouden en weggooit wat niet meer werkt. Het complexe systeem werkt niet meer, dus dat moet verdwijnen. Dit veel minder ingewikkelde systeem zit wel zo in elkaar dat de diversiteit aan programma's en de creativiteit bewaard blijven. Over de invulling kan worden gediscussieerd. Vind er vooral wat van!"

Maar hoe zit dat dan met...?

De financiële voordelen:
Een rits bestuurslagen verdwijnt en de huidige omroepen, die nu alles krijgen, krijgen in de nieuwe vorm (minimaal) vijftig procent van het budget. De overkoepelende NPO krijgt van de overheid momenteel zo'n 800 miljoen en volgend jaar door de bezuinigingen 740 miljoen euro. "Mocht dat nóg minder worden: voor 700 miljoen zou je het met deze vorm in theorie ook kunnen doen," zegt Römer.

Veranderingen voor de kijker: Als het goed is niets, beweert Römer. Hij ziet hooguit omroeplogo's van het tv-scherm verdwijnen. "De kijker gaat juist iets merken als we níet ingrijpen, omdat in de huidige vorm programma's zullen verdwijnen en er meer herhalingen komen."

Online en video on demand: Omroepen bestaan in dit plan niet meer, dus kan iedereen (anders dan nu) in alle vrijheid websites beginnen en zich op platforms als YouTube begeven. Als een BNN-Vara of AvroTros een dramaserie voor Netflix wil maken, mag dat. Römer pleit verder voor een volledig reclamevrije online omgeving.

Co-producties:
Producent Blue Circle heeft KRO-NCRV niet meer nodig voor het maken van Boer zoekt vrouw, maar samenwerken is niet verboden. Nu moet het, in dit plan niet meer.

De presentatoren:
Yvon Jaspers en Matthijs van Nieuwkerk kunnen zich nog steeds aansluiten bij een omroep of een dienstverband aangaan met een producent. Er is in algemene zin meer onzekerheid, doordat in dit plan iedereen minder werkgarantie heeft.

De radio:
De (relatief goedkope) productie van publieke radioprogramma's ligt momenteel vooral in handen van de huidige omroepen en dat zal waarschijnlijk zo blijven. Commerciële partijen zien daar weinig brood in.

De haalbaarheid:
Voor het plan is een wetswijziging nodig vanuit Den Haag. Een 'commissie van wijze mannen en vrouwen' buigt zich over het voorstel, waarna een advies richting het ministerie (OCW) gaat. Bij een Kamermeerderheid kan een wetswijziging mogelijk worden gemaakt. In de praktijk zal worden geluisterd naar de mening van de NPO, maar formeel kan alleen de politiek dit mogelijk maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden