Jeroen Spitzenberger deed auditie voor Stanley H. door het interview van Hillis met Sonja Barend uit 1985 na te spelen.

Plus

Nieuwe serie over Stanley Hillis: de grootste maffiabaas van het land

Jeroen Spitzenberger deed auditie voor Stanley H. door het interview van Hillis met Sonja Barend uit 1985 na te spelen. Beeld Nikolai van Nunen

Misdaad loont. Wat betreft kijkcijfers dan. Na het succes van Judas, over Willem Holleeder, is er nu de serie Stanley H. over Stanley Hillis, alias de ‘kouwe ouwe’ die in 2011 in Oost werd doodgeschoten. 

Een misdaad is een ­onuitputtelijke bron van verhalen. The Godfather en Scarface zijn filmklassiekers en het boek Judas over Willem Holleeder, geschreven door zijn zus Astrid, heeft verkooprecords gebroken. Datzelfde geldt voor De ontvoering van Alfred Heineken door ­Peter R. De Vries. Ook de werken over de huidige Amsterdamse onderwereld zijn populair. Aan dat rijtje wordt vanaf dit weekend de serie Stanley H. toegevoegd, gebaseerd op het boek over ‘De Kouwe Ouwe’ zoals de bijnaam van Hillis luidde.

“Ik zeg altijd dat het succes van misdaadseries komt doordat criminelen hun eigen regels ­bepalen,” zegt regisseur Tim Oliehoek (40). “Ik geloof dat iedereen een donkere kant heeft. Die wordt onderdrukt door onze normen en waarden. Deze mannen bepalen zelf wat ze doen. Stiekem willen we dat allemaal denk ik.”

Jeroen Spitzenberger (43) kruipt in de vierdelige serie in de huid van de Amsterdamse mis­dadiger. Hij is net als veel andere Nederlanders gefascineerd door verhalen over het criminele milieu. “We smachten naar verhalen. Dat is waarom je kinderen sprookjes voorleest en dat is de reden dat wij naar de film gaan. Je wil het meemaken. Wij hebben het karakter van Stanley Hillis ook ergens in ons, maar het wordt in gecultiveerde banen geleid.”

Volgens de acteur past deze verhaallijn goed bij andere misdaadverhalen. “Veel films beginnen met een verhaal over een kruimeldief die rijk wordt en status krijgt. Dat heb je in Scarface en The Godfather ook, je ziet de personages groeien. Uiteindelijk wil je de consequenties van hun gedrag zien.”

Misdaad en maffia scoren op televisie. Als Oliehoek (40) na het succes van De Zaak Menten zoekt naar een nieuw project, krijgt hij het boek over Hillis in handen gedrukt. Na een paar passages is hij al overtuigd: het verhaal verdient een televisieserie.

Maffiabaas

De crimineel kreeg naamsbekendheid door ontsnappingen uit verschillende gevangenissen, onder andere de Bijlmerbajes, en groeide uit van bankovervaller tot maffiabaas met een miljoenenomzet in de xtc-handel. Uiteindelijk werd hij in 2011 in Oost doodgeschoten.

“Het is een ontzettend interessant personage,” zegt Oliehoek. “Een man met een dubbele persoonlijkheid. Terwijl Stanley iemand keihard afperst, ziet hij een kapotte deur. Hij vraagt om een schroevendraaier, repareert de deur en gaat door met afpersen. Hij kan die vriendelijke buurman zijn. Dat gegeven is perfect voor een filmmaker.”

Naast de bankovervallen en de drugshandel maakte de soms ondoordringbare en mysterieuze Stanley Hillis ook naam als verdachte in tal van liquidaties in de onderwereld en door de suggestie dat hij in het geheim een verbond had met de overheid en daardoor kon uitgroeien tot de grootste maffiabaas in de Amsterdamse ­onderwereld. Hij werd ook gelinkt aan Willem Holleeder en Willem Endstra.

Enorme naamsbekendheid verkreeg een ­woedende Hillis in heel Nederland nadat hij met vermomming verscheen in een televisie-­interview met Sonja Barend in 1985. Hillis was ondergedoken nadat hij voor de zoveelste keer was ontsnapt uit zijn hechtenis. Hij voelde zich opgejaagd door de politie en de media.

Pruik en zonnebril

De vriendelijk en zachtaardig ogende Spitzenberger speelde, inclusief pruik en zonnebril, in de casting dat veelbesproken interview na. “Bij het zien van dat clipje voelde ik intuïtief wat ­Hillis dreef. Ik vond het magistraal. Bizarder kon een verschijning niet zijn. Het intrigeerde me in al zijn absurditeit, want Jiskefet ligt op de loer. Het interview met Barend zei veel over de boze en creatieve geest van Hillis.”

Regisseur Oliehoek dacht niet meteen aan Spitzenberger, die bekendheid verwierf met rollen in onder andere Alles Is Liefde en Süskind, als beruchte crimineel. “Hij is eerder het tegenovergestelde. Ik zag niet echt een Stanley Hillis in hem, maar had wel bewondering voor hem als acteur. Toen hij binnenliep met pruik, zonnebril en kostuum, was ik verkocht. Ik vond hem grappig, aandoenlijk en eng tegelijk. Als je die drie emoties in een auditie kan brengen, doet dat wat in mijn hoofd.”

In de serie maakt Oliehoek gebruik van oude beelden waardoor Spitzenberger en Hillis beiden te zien zijn. Het originele interview van ­Sonja Barend met Hillis komt voorbij, net als ­archiefbeelden uit de jaren zeventig en tachtig. Oliehoek: ­“Jeroen lijkt helemaal niet op Hillis. We hebben gebruikgemaakt van onze vrijheid en gelukkig is Hillis geen Holleeder die iedereen herkent.”

“Het blijft mijn interpretatie van het boek,” vervolgt Oliehoek. “85 procent van wat je ziet is gebeurd, maar het zijn de keuzes die ik maak. Daarom maak ik een dramaserie en niet een ­documentaire. Na de eerste aflevering zal vast de kritiek komen dat we Hillis te sympathiek hebben neergezet, maar zo stond hij dus ook ­bekend in de stad. Hij kon je aardige buur zijn.”

Stanley H., zondag om 20.15 uur, NPO 3

Het boek bij de serie 

Samen met de serie Stanley H. komt ook de nieuwe versie van het boek Stanley Hillis uit over de Amsterdamse topcrimineel. De ­biografie van de hand van Denise Mosbach (o.a. ­Panorama en JFK) is volledig geactualiseerd met de ­ontwikkelingen uit het Holleederproces. Bij het schrijfproces hebben Vico Olling en Martijn Haas opgetreden als adviseurs. Zij hebben in 2017 de biografie De Kouwe Ouwe over Hillis geschreven. Zij raadpleegden daarvoor medegevangenen, familieleden, advocaten en misdaadjournalisten.

Non-fictie Denise Mosbach Stanley Hillis Nieuw Amsterdam €20,00 192 blz
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden