PlusAchtergrond

Nieuwe lichting modestudenten Rietveld Academie: Eigen label? Nee, mode is zoveel méér

Acht jonge vrouwen studeren dit jaar af aan de modeafdeling van de Gerrit Rietveld Academie – geen van hen met een eigen collectie. ‘Ik gebruik kleding als gereedschap om een verhaal te vertellen.’

De scheuren in een oude jas van haar overleden vader inspireerden Emilia Honnebier tot een sieraad. Beeld Sanne Peper
De scheuren in een oude jas van haar overleden vader inspireerden Emilia Honnebier tot een sieraad.Beeld Sanne Peper

Het is inderdaad opvallend dat niet één van de acht studenten die dit jaar afstuderen, de droomt koestert een eigen label op te zetten, zegt Niels Klavers (53). De hoofddocent van de modeafdeling van de Gerrit Rietveld Academie en zijn collega’s zagen het al een tijdje aankomen. “Veel studenten weigeren nog langer aan de traditionele standaarden van de modewereld te voldoen. Tweemaal per jaar een collectie maken en shows geven ís ook enorm dwingend. Wij moedigen onze studenten daarom altijd aan voor zichzelf uit te vinden wat ­‘fashion’ is of kan zijn en hoe ze zich willen uitdrukken in relatie daartoe.”

De examenmodeshow van de modeafdeling was daarom eind 2019 al als ‘te beperkt en standaard’ in de ban gedaan. Vorige week presenteerden de examenkandidaten hun werk twee dagen lang aan genodigden middels performances in het pand van Pre-Reserved, een eventlocatie met diverse ArtHubs in Noord. Eindelijk weer live aan mode snuffelen was een fijne ervaring, waar digitale presentaties – hoe bijzonder soms ook – nog steeds niet tegenop kunnen. De studenten werden voor hun performance en examenwerk maandenlang begeleid door Eduardo Léon, een Rietveldalumnus die in zijn werk grafische vormgeving, mode en performance met elkaar verbindt. Vanaf 7 juli zijn de installaties van de afgestudeerden voor iedereen te bezichtigen tijdens de eindexamenexpositie van de academie.

Roxane Mbanga presenteerde onder meer Noires, een persoonlijk en politiek dagboek over identiteit. Beeld Sanne Peper
Roxane Mbanga presenteerde onder meer Noires, een persoonlijk en politiek dagboek over identiteit.Beeld Sanne Peper

Mode ligt onder vuur in verband met de slechte impact op het milieu. Bovendien: wie zit er te wachten op nóg een label? Het zijn onderwerpen die uiteraard aan bod komen in het huidige modeonderwijs.

Klavers: “Wij spreken nooit hardop uit dat een student beter niet aan een modelabel kan beginnen – als ze dat willen, moeten ze het zéker doen – maar er zijn zoveel meer vormen mogelijk die een link hebben met mode. Voor mijn generatie gold destijds maar één ding: meedraaien in Parijs, en dat lukte ook min of meer. Ik heb dertien jaar met mijn eigen label, en later met Klavers van Engelen (samen met Astrid van

Engelen), shows gegeven in Parijs en Milaan. Ik heb ervan genoten, maar het blijft zó extreem moeilijk om je hoofd boven water te houden.”

Racisme na corona

Zijn studenten benaderen de modewereld én de wereld kritisch, zegt hij, en leggen de vinger op de zere plek. Zo wil multimedia artist Roxane Mbanga (24) uit Parijs een conversatie beginnen over de plek die zwarte vrouwen innemen in onze maatschappij en in publieke ruimtes. Ze maakte het boek Noires, waarvoor ze zwarte vrouwen interviewde, maar dat óók een persoonlijk en politiek dagboek is over haar identiteit, dat tot nadenken stemt. “Altijd maar weer die vraag waar ik vandaan kom. Daarna volgt standaard: ja, maar waar kom je écht vandaan?”

“Ik gebruik mode als middel in mijn installaties om een verhaal te vertellen,” zegt ze. Voor haar videoproject Naked Underneath ontwierp ze boubou’s, kaftans die worden gedragen in Centraal- en West-Afrika. Ze liet ze lokaal maken en vroeg vrouwen ze te dragen zonder ondergoed, terwijl zij ze op film vastlegde in publieke ruimtes. “Plekken waar zwarte vrouwen meestal op een onprettige manier worden bekeken, waardoor ze zich onteigend voelen van hun lichaam.”

Ze filmde in Amsterdam, Nigeria en Senegal, maar ziet het als een lopend project. De meeste vrouwen ervaarden het experiment als zeer bevrijdend, zegt ze. Haar installatie zal na Amsterdam ook te zien zijn in Londen, Brussel, Parijs, Dakar en Lagos, steden waar ze met lokale kunstenaars samenwerkte.

Riun Jo bouwde haar studentenkamer na, uitgevoerd in en deels ingepakt met hanji, een fragiele Zuid-Koreaanse papiersoort.  Beeld Sanne Peper
Riun Jo bouwde haar studentenkamer na, uitgevoerd in en deels ingepakt met hanji, een fragiele Zuid-Koreaanse papiersoort.Beeld Sanne Peper

De Zuid-Koreaanse Riun Jo (29) woont sinds vijf jaar in Amsterdam. Haar ontroerende werk draait om de fragiliteit van de eigen woonplek en heimwee. In de beginmaanden van de pandemie ondervond ze als Aziaat veel racisme en wilde ze dolgraag terug naar haar familie. “Het was schokkend, ik durfde nauwelijks meer de straat op. Mensen trokken hun sjaal voor hun gezicht als ik langsliep, in de tram gingen ze ­elders zitten.”

Ze trok zich maandenlang terug op haar studentenkamer, die ze voor haar eindexamen nabouwde. “De fysieke omgeving, maar ook mijn state of mind.” Slippers en kleding maakte ze van het traditionele Koreaanse papier hanji, een fragiele papiersoort die snel beschadigt; de bank werd ermee ingepakt. Ze liep stage in de toneelwereld in Zuid-Korea en kreeg er al een aanbod van een galerie. “Mijn droom is visual artist worden. Mode is iets tussen de ruimte en de mens, daardoor heeft alles een onzichtbare connectie.”

De dood is een terugkerend thema in het werk van Emilia Honnebier (24) uit Amstelveen. Haar vader Anton overleed toen ze dertien jaar was. In het exact kopiëren van het knalgroene linnen pak dat hij in de kist droeg, stak ze maandenlang veel zorg en liefde. “Het is een ode aan hem en tevens een verwerkingsproces. Ik wilde er precies zo uitzien als hij tijdens zijn begrafenis. Mijn vader droeg altijd maatpakken omdat hij heel lang en slank was. Mijn moeder heeft veel pakken bewaard, daardoor kon ik ze volledig ontleden. Het voelde wel gek om een pak te maken precies op maat van iemand die niet meer bestaat.”

Lappen leer van oude banken

Ze maakte ook een sieraad: een kettingachtige sculptuur in de vorm van de scheuren in de voering van een jas van haar vader, een jas die ze lang heeft gedragen. De kralen draaide ze van klei, waarin ze een beetje as van haar vader verwerkte. “Mijn droomscenario is om echt kunstenaar te worden. Ik kom in mijn werk altijd terug bij kleding en het lichaam, maar kleding is niet per se het doel.”

Chiara Frenzel experimenteerde met de mens geportretteerd als monument, waardoor ze grootse waarde krijgen.  Beeld Sanne Peper
Chiara Frenzel experimenteerde met de mens geportretteerd als monument, waardoor ze grootse waarde krijgen.Beeld Sanne Peper

De Amerikaans-Duitse Chiara Frenzel (23) is gefascineerd door de persoonlijke waarde die aan objecten kan kleven. Neem souvenirs: geen objecten van betekenis, maar ze krijgen waarde doordat ze je herinneren aan een goede tijd. Vandaar haar experiment: de mens op foto’s als monument presenteren, waardoor ze grootse waarde krijgen. “Het draait bij mij niet om het maken van een kledingstuk of een collectie, maar om het uiteindelijke beeld. Ik zie mezelf dan ook als artdirector, image producer én ontwerper.”

Duurzaamheid speelt uiteraard bij alle studenten een rol. “Dat is bij ons altijd al een vanzelfsprekendheid geweest, duurzaamheid zit in het dna van de academie”, zegt Niels Klavers. “Onze studenten werken vaak met restpartijen of tweedehandskleding, het is niet verplicht om vanaf nul te beginnen.”

“Yaroslav Glazunov, een student uit Siberië die drie jaar geleden is afgestudeerd, is daar een goed voorbeeld van. Hij toonde ons zijn ontwerpen op papier en vertelde dat hij ze wilde uitvoeren in zijde. Hij had geen nagel om zijn gat mee te krabben, moest naar de Voedselbank om rond te komen, dus ik zei: ‘Weet je wat jij moet doen? Op zondagavond met een mes de straten afstruinen en stukken leer uit oude bankstellen snijden die je bij het grofvuil vindt.’ Uiteindelijk maakte hij er een waanzinnige examencollectie mee, geblinddoekt ontworpen. Yaroslav woont tegenwoordig in Sint-Petersburg, het blijft overleven, maar hij heeft een waanzinnig leuk label opgezet. Op verzoek maakt hij persoonlijke overhemden van oude typisch Russische stofjes die hij overal en nergens vandaan haalt.”

Nog een greep uit een aantal zeer succesvolle afgestudeerden die de Gerrit Rietveld Academie recentelijk op modegebied heeft voortgebracht: Duran Lantink (winnaar Amsterdamprijs 2020), Ninamounah Langestraat, Sophie Hardeman (die in Los Angeles woont en werkt en een succes is bij Rihanna en Beyoncé), Lieselot Elzinga en Darwin Winklaar, die dinsdag meedoet met ‘Lichting’, de jaarlijkse show waarvoor elke kunstacademie in Nederland haar twee beste ontwerpers instuurt.


Het succes van zijn modeafdeling verklaart Klavers als volgt: “We hebben slechts dertig ­studenten; volgend jaar worden dat er veertig. Er is dus ruimte voor persoonlijke aandacht. We hoeven geen les te geven met de kookwekker ­ernaast.”

Eindexamenexpositie
Gerrit Rietveld Academie


7 t/m 11/7. Tijdslot reserveren: www.rietveldacademie.nl

Kort modenieuws

Robin Retail

Robin Broekhuizen (23) studeert af aan het Amfi met Robin Retail, een lokaal fashion e-commerceplatform dat geselecteerde Amsterdamse kleine boetieks een extra verkoop­kanaal biedt. Bestellingen worden per fiets geleverd, buiten Amsterdam gebeurt dat per post in milieuvriendelijke verpakking van RePack.

Hartenreis

Tijdens Julidans, het internationale festival voor moderne dans, zijn tot en met 16 juli prikkelende en grensverleggende voorstellingen in de stad te zien. Tip: Sharon Eyal en Gai Behars Chapter 3: The Brutal Journey of the Heart, waarvoor Maria Grazia Chiuri, creative director van modehuis Dior, de kostuums ontwierp.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden