PlusAchtergrond

Nieuwe kunstbeurs op Forteiland IJmuiden: ‘Het eerste gave evenement na een nare tijd’

Voor de eerste kunstbeurs na de lockdowns strijken 26 Amsterdamse galeries neer op Forteiland IJmuiden. Art Island presenteert hedendaagse kunst in een Indiana Jonessetting.

Edo Dijksterhuis
Gerhard Hofland toont polaroids uit de verzameling van een anonieme outsiderkunstenaar. 'Het zijn allemaal foto’s van actrices op tv, soms vervormd of onscherp, waar met een houterig handschrift de namen onder zijn geschreven.' Beeld
Gerhard Hofland toont polaroids uit de verzameling van een anonieme outsiderkunstenaar. 'Het zijn allemaal foto’s van actrices op tv, soms vervormd of onscherp, waar met een houterig handschrift de namen onder zijn geschreven.'

Een bezoek aan Art Island begint al op de boot die bezoekers naar het fort in de havenmond brengt. Aan boord is een video- en geluidswerk van Clifton Mahangoe te horen en zien. De kunstenaar, die vijf jaar geleden een fonkelende bol neerzette op het Westergasterrein, is geïnteresseerd in het menselijk bewustzijn van natuurlijke elementen. “Met al die beweging en energie van een boot past het dus goed,” vindt galeriehouder Iris van Gelder.

Tachtig personen passen op die boot en in drie dagen tijd gaat hij twintig keer heen en weer. Dat betekent dat deze nieuwe kunstbeurs maximaal 1600 bezoekers aankan. “Art Island is exclusief en behapbaar,” erkent Jacko Brinkman, die samen met Frits Bergsma het evenement organiseert. “Het is het eerste gave event na een nare tijd. Als het bevalt maken we in 2023 een grotere versie.”

Stampende soldatenlaarzen

De locatie, het forteiland voor de kust van IJmuiden, is uitermate sfeervol maar ook totaal anders dan een reguliere beurshal. Hier is geen daglicht of ruimte voor smetteloos witte voorzetwandjes. Je voelt de kou uit het beton komen en met een beetje fantasie hoor je de echo van stampende soldatenlaarzen. Gerhard Hofland van de gelijknamige galerie heeft die beperkingen volledig omarmd. “De kunst die ik breng heeft altijd te maken met de condition humaine en niet per se de meest positieve uitwassen ervan, een beetje Houellebecqachtig. Ik hou wel van dat zompige. Daarom laat ik mijn ruimte bewust wat schemerig, zodat mensen echt hun best moeten doen om de kunst te zien.”

Hofland brengt een groot schilderij van Michael Kirkham, waarin Christus als een clochard halfnaakt op straat ligt. Daarnaast toont hij polaroids uit de verzameling van een anonieme outsiderkunstenaar. “Het zijn allemaal foto’s van actrices op tv, soms vervormd of onscherp, waar met een houterig handschrift de namen onder zijn geschreven. Het is heel obsessief en rauw.”

Gerhard Hofland toont polaroids uit de verzameling van een anonieme outsiderkunstenaar. 'Het zijn allemaal foto’s van actrices op tv, soms vervormd of onscherp, waar met een houterig handschrift de namen onder zijn geschreven.' Beeld
Gerhard Hofland toont polaroids uit de verzameling van een anonieme outsiderkunstenaar. 'Het zijn allemaal foto’s van actrices op tv, soms vervormd of onscherp, waar met een houterig handschrift de namen onder zijn geschreven.'

Ook Madé van Krimpen, die op Art Island haar beursdebuut beleeft, speelt actief in op de plek die haar is toegewezen: naast de bar met viskraam. “Bezoekers kunnen eerst een kibbeling halen en dan bij mij een werkje van Henk Visch. Ook voor de rest heb ik het thema doorgetrokken. Van Xiaoxiao Xu heb ik een lichtbak met goudvissen en Duran Lantink heeft experimentele foto’s gemaakt met titels als Dolphin en Silverfish.”

Van Krimpen behoort tot de nieuwe generatie Amsterdamse galeriehouders die Brinkman en Bergsma absoluut ook een plekje wilden gunnen. Maar in het aanbod van 26 deelnemers zullen regelmatige galeriebezoekers ook bekende namen missen. “Oorspronkelijk zouden we Art Island in mei 2021 houden maar toen kregen we geen vergunning van de gemeente Velzen,” vertelt Brinkman. “Deze editie is in anderhalve week georganiseerd. We zijn gewoon begonnen met mensen bellen en iedereen reageerde enthousiast. We hadden het wel drie keer zo groot kunnen maken.”

Sabbatical

Eén naam op de deelnemerslijst springt er echt uit: Juliètte Jongma. Zij sloot in 2018 haar langlopende galerie in De Pijp en leek van de aardbodem verdwenen. Nu is ze terug, samen met Kunstvereinoprichter Maxine Kopsa, haar vroegere partner in crime in onder andere performancefestival SPF en platenlabel I’m With Her. Ze zijn hier niet als galerie maar voor wat Jongma ‘a special appearance’ noemt. “Het galeriemodel was me te statisch geworden en ik was nieuwsgierig naar andere kunstvormen. Ik heb een sabbatical genomen en me ingeschreven bij de Schrijversvakschool, waar ik me nu bezighoud met het schrijven voor toneel. Maar de liefde voor kunst en bijzondere projecten is altijd gebleven.”

Art Island komt voor haar op precies het juiste moment. Ze ontdekte tijdens de lockdown de Colombiaanse kunstenaar Adriana Lozano via Instagram. “Zij maakt portretten op basis van de informatie die ze online kan vinden over een persoon, een soort filmische levensportretten. Portrettekenen is een heel traditionele discipline en uitgevoerd in kleurpotlood heeft het iets kwetsbaars en kleins. Samen met een Amsterdamse uitgever heeft Adriana eerdere series in boeken samengebracht en het zou leuk zijn als zoiets ook lukt op Art Island. Met tarieven van 550 euro voor een klein en 770 euro voor een groot portret is dit in ieder geval kunst die binnen het bereik van bijna iedereen ligt.”

Art Island: 3 t/m 5 maart op Forteiland IJmuiden

Gerhard Hofland toont polaroids uit de verzameling van een anonieme outsiderkunstenaar. 'Het zijn allemaal foto’s van actrices op tv, soms vervormd of onscherp, waar met een houterig handschrift de namen onder zijn geschreven.' Beeld
Gerhard Hofland toont polaroids uit de verzameling van een anonieme outsiderkunstenaar. 'Het zijn allemaal foto’s van actrices op tv, soms vervormd of onscherp, waar met een houterig handschrift de namen onder zijn geschreven.'

Kunst tussen kanonnen

Forteiland IJmuiden werd in 1889 gebouwd als onderdeel van de Stelling van Amsterdam. Deze verdedigingslinie van 135 kilometer lengte bestaat uit 45 forten die de hoofdstad moesten beschermen tegen een mogelijke invasie. Met de vijand in aantocht zouden de dijken worden doorgestoken en de opmars zo geremd. Maar door de uitvinding van het vliegtuig en het amfibievoertuig was deze defensieve constructie eigenlijk al verouderd toen hij werd opgeleverd. Er is nooit een schot gelost.

Anders dan veel andere forten bleef het driehoekige forteiland bij IJmuiden van militair belang omdat het aan de monding van het Noordzeekanaal ligt. Dat is ook de reden waarom het werd uitgerust met extra zware kanonnen en een geschutskoepel met een wand van één meter dik gietijzer. Op de drie verdiepingen van het fort was ruimte voor driehonderd soldaten.

Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog ontmantelden de Duitsers het fort. Maar toen ze begonnen met de bouw van de Atlantikwall, de verdedigingslinie langs de West-Europese kust, plaatsten ze nieuwe, nog grotere kanonnen. Na de oorlog raakte het eiland in onbruik, behalve als beschermde meeuwenkolonie, totdat in 1996 de Stelling van Amsterdam werd uitgeroepen tot Unesco Werelderfgoed. Het fort is tegenwoordig te huur als evenementenlocatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden