Plus Interview

Nieuwe directeur Van Gogh: ‘If it ain’t broken, don’t fix it’

Emilie Gordenker (54) is vanaf 1 februari de nieuwe algemeen directeur van het Van Gogh Museum. Ze verhuist ervoor naar Amsterdam. ‘Ik vind het een belangrijke geste naar de stad dat je er inwoner bent.’

Beeld Marie Wanders

Twaalf jaar werkte de Amerikaans-­Nederlandse Emilie Gordenker bij het Mauritshuis in Den Haag, tot de kans zich aandiende om Axel Rüger op te volgen, die het Van Gogh Museum verruilde voor de Londense Royal Academy of Arts. Ze verlaat, zegt ze zelf, een geweldig museum, waar ze de grote dingen heeft kunnen doen die ze wilde doen. “Nu is het tijd voor iemand anders, anders verval je in herhaling.”

Het Van Gogh Museum is een geoliede machine, met 2,2 miljoen bezoekers. Dat is meer dan vijf keer zoveel als het Mauritshuis.

“Absoluut. Toen ik in het Mauritshuis begon, zei ik: ‘If it ain’t broken, don’t fix it.’ Dat vind ik hier ook van toepassing. De professionalisering van de organisatie, de diepgang van de wetenschap, de kennis, de kwaliteit van de projecten die ze doen zijn torenhoog. Dat is natuurlijk iets wat je moet koesteren. Tegelijk is het een uit­daging: hoe ga je blijven vernieuwen en hoe zorg je dat het fris blijft? Dat is vergelijkbaar met wat ik in het Mauritshuis doe, maar op een andere schaal, op een andere plek en in een ander verzamelgebied.”

Hoe gaat u dat doen: fris blijven, vernieuwen?

“Dat is iets waar je je eerst in moet verdiepen. Het lijkt me geen goed idee om er iets over te zeggen voordat ik de organisatie goed ken. Dus daar kom ik later graag op terug.”

Toen Axel Rüger bij het Van Gogh Museum begon, waren veel mensen verbaasd dat hij gespecialiseerd was in de zeventiende eeuw. Dat bent u ook.

“Dat is een beetje toeval. In het Mauritshuis heb ik me wel verdiept in de inhoud, maar ik heb altijd heel bewust ruimte gelaten aan de specialisten. Dat geldt evengoed voor het Van Gogh Museum. Het zijn grote instellingen: als je daar aan het roer staat, ben je echt leiding aan het geven.”

“Je kunt als directeur niet ook conservator zijn. Dat werkte vroeger misschien, maar nu niet meer. Je moet specialisten hun gang laten gaan. Als directeur moet je keuzes maken. Daar heb ik nu ervaring mee opgedaan op het gebied van de zeventiende eeuw. Die kan ik ook goed toepassen op de negentiende eeuw.”

Heeft u wel iets met de schilder Van Gogh?

“Ja, wie niet? Ik vind het heel leuk om me te ­verdiepen in een ander tijdperk, de vrijheid van zijn werk en een heel andere schilderwijze. De bestudering van zijn persoonlijkheid en zijn brieven, dat zijn dingen die heel anders zijn in de zeventiende eeuw, waar niet zoveel informatie beschikbaar is over kunstenaars. En voor mij persoonlijk is de schaalvergroting belangrijk.”

Het Van Gogh Museum maakte bekend dat u de balans wilt vinden tussen de artistieke en commerciële kanten van het museum.

“Het gaat waanzinnig goed met die commerciële kant, maar er gaat óók heel veel goed aan de wetenschappelijke kant. Wellicht kan dat meer naar buiten komen. Dus daar ga ik me in verdiepen. Zijn de wetenschappers tevreden? Hoe gaan we zorgen dat alle aspecten van het museum goed voor het voetlicht worden gezet?”

Ook gaat u de programmering en het publiek verbreden.

“Van Gogh doet het heel goed in Nederland en in het buitenland, maar de samenstelling van de bevolking verandert. Dus het is goed om te zorgen dat iedereen zich welkom voelt en geïnteresseerd raakt in Van Gogh, zijn kunst en zijn tijd. Daarin volg ik een lijn waarin ik ook in het Mauritshuis heel actief ben. En internationaal zou je niet ondernemend zijn als je niet zou ­proberen bezoekers uit alle landen binnen te halen.”

Het Mauritshuis werd in 2014 heropend na een ingrijpende verbouwing. In de museumwinkel worden vanaf dat moment badeendjes verkocht die gebaseerd zijn op het Meisje met de parel van Johannes Vermeer. Nogal wat mensen in de museumwereld vonden dat veel te ver gaan.

“Iedereen heeft een mening en dat is ook heel terecht. Het meisje met de parel is een beetje een beeldmerk geworden van het museum. Maar dat ging ook gepaard met heel veel technisch onderzoek aan het schilderij, met een zeer zorgvuldige omgang met de conditie en de veiligheid van de collectie. Dus er is ruimte voor alle kanten. In het Mauritshuis, maar ook in het Van Gogh Museum. Je moet er vooral voor zorgen dat die collectie goed bewaard blijft.”

Axel Rüger heeft in een interview gezegd dat hij zichzelf zag als manager van een wereldmerk. Ziet u dat ook zo?

“Ik zie mezelf als directeur van een museum. Van Gogh is ook een brand geworden. Tegelijk gaat de missie van het Van Gogh Museum over de kunst van Van Gogh en zijn tijd, dus dat interesseert me ook. In samenspraak met collega’s gaan we onderzoeken hoe we dat beeldmerk goed overeind houden.”

U verhuist binnenkort naar Amsterdam.

“Toen ik in de jaren negentig aan mijn proefschrift werkte, heb ik er een poos gezeten. Verder kom ik er natuurlijk vaak, Amsterdam ligt vlak bij Den Haag. Ik vind het een belangrijke geste naar de stad dat je er inwoner bent. En ik moet er niet aan denken, maar in geval van calamiteiten is het wel goed om dichterbij te zijn. Als directeur heb je een enorme verantwoordelijkheid voor de collectie.”

Emilie Gordenker

Emilie Gordenker ­(Princeton, 1965) wordt de eerste vrouwelijke directeur van het Van Gogh Museum. Ze volgt Axel Rüger op, die deze zomer als directeur bij de Royal Academy of Arts in Londen is begonnen. ­Gordenker is sinds 2008 directeur van het Mauritshuis in Den Haag. Ze groeide voornamelijk op in de Verenigde Staten met een Amerikaanse vader en een Nederlandse moeder. Na een studie kunstgeschiedenis aan

de universiteit van Yale promoveerde Gordenker in 1998 op kleding in de portretten van de zeventiende-eeuwse schilder Anthony van Dyck. In 2003 werd ze conservator Nederlandse en Vlaamse schilderkunst bij de National Gallery of Scotland. Onder haar leiding vond een grote verbouwing en uitbreiding plaats van het Mauritshuis. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden