Plus Interview

New Cool Collective speelt live muziek bij filmhit uit 1930

Jazzgroep New Cool Collective verzorgt zondag in Eye de muziek bij een vertoning van de stommefilmklassieker Menschen am Sonntag. ‘We kunnen ook heel zachtjes spelen. Tegenwoordig.’

Menschen am Sonntag werd geschoten met amper budget en amper een script, maar groeide uit tot een klassieker.

Benjamin Herman, saxofonist en leider van New Cool Collective, draait er niet omheen: hij had nog nooit gehoord van Menschen am Sonntag, de stomme film uit 1930 waarin vijf Berlijners worden gevolgd bij een zondags uitstapje naar een meer net buiten de stad. “Om de een of andere reden was hij nooit in mijn vizier gekomen, maar het is echt een heel mooie film.”

Vervreemdend vindt hij de film ook. “Hij is uit het interbellum. Drie jaar nadat Menschen am Sonntag werd uitgebracht, was alles heel anders in Duitsland. Dat geeft de film in hindsight een extra dimensie. Veel van de makers van de film zijn uit Duitsland gevlucht, dan wel tijdens de nazitijd omgebracht.”

Die makers waren onder anderen Billy Wilder, Fred Zinnemann en de gebroeders Curt en Robert Siodmak. In Amerika zouden ze belangrijke regisseurs en scenarioschrijvers worden in Hollywood, vooral Wilder, die geschiedenis schreef met films als Sunset Boulevard en Some Like It Hot. In 1929 waren ze aanstormende talenten, die in een Berlijns café Menschen am Sonntag bedachten.

Film was nog maar net erkend als kunstvorm of de makers van Menschen am Sonntag braken alweer met de regels van het medium. Sterren had hun ‘grotestadsymfonie’ niet te bieden. Wel gewone mensen, die heel gewone dingen beleefden. Een script was er nauwelijks, een budget evenmin, maar de film zou een klassieker worden, vaak genoemd als een voorloper van de neorealistische films zoals die na de oorlog in Italië werden gemaakt.

Bepaalde opbouw

Vaak ook wordt geschreven dat het meer uit de film de Wannsee is, berucht van de daar in 1942 in een villa aan de oever gehouden conferentie over de Endlösung. In werkelijkheid werd gefilmd bij de veel kleinere Nikolassee, die wel vlak bij de Wannsee ligt.

De vertoning van Menschen am Sonntag in het restaurant van Eye maakt deel uit van het EU-initiatief A Season of Classic Films. In heel Europa zijn gerestaureerde versies van Europese filmklassiekers te zien. Dat Menschen am Sonntag morgen live van een score wordt voorzien, is niet voor het eerst. Nieuw is wel dat New Cool Collective dat doet met jazzmuziek.

De groep treedt aan in de ‘kleine’ bezetting van acht man. “Maar we worden aangevuld met een basklarinettist en een violist,” zegt Herman.

“We spelen onze eigen muziek: een combinatie van oude stukken en nieuw werk. De film duurt bijna anderhalf uur, precies zo lang spelen wij. Normaal heeft een optreden een bepaalde opbouw, waarin je langzaam opbouwt naar een einde. Hier zijn de filmbeelden leidend. Je kunt daar niet keihard overheen gaan staan blazen natuurlijk, dat is zonde, maar we kunnen ook heel zachtjes spelen. Tegenwoordig.”

Melodietje

Miles Davis maakte ooit de muziek voor de film Ascenseur pour l’échafaud door volkomen onvoorbereid te improviseren bij de beelden. Zo ver gaat New Cool Collective niet. “Maar het is ook weer niet zo dat we met lappen papier voor ons zitten met volledig uitgecomponeerde muziek. Een deel ligt vast, maar er is ook ruimte voor improvisatie.”

Benjamin Herman heeft de nodige ervaring als filmcomponist. Hij maakte de muziek bij documentaires over Remco Campert en de Citroën SM en ook bij de speelfilm Deal van Eddy Terstall. Mooi werk, vindt hij.

“Ik vind het ook makkelijker om muziek te maken bij beelden. Als ik iets zie, springt er meteen een melodietje in mijn hoofd. Bij Project S, over die Citroën, waren er nog geen beelden, maar wist ik wel dat het iets moest zijn met Frankrijk en Italië in de jaren zeventig. Met zo’n uitgangspunt ben je al een eind op weg.”

In de muziek van New Cool Collective spelen latin en afro vaak een belangrijke rol. Passen die ook bij een film die in 1929 werd gedraaid in Berlijn en directe omgeving? “Dat hebben wij onszelf ook afgevraagd. We moeten er voorzichtiger mee zijn dan gebruikelijk. Wat we spelen moet in sfeer wel aansluiten bij de filmbeelden. Aan de andere kant zijn we wie we zijn. We gaan niet ineens jarentwintigmuziek spelen. Het is ook leuk er iets heel eigens aan toe te voegen.”

Eye, zondag, 21.15 uur. Toegang is gratis, maar bezoekers moeten wel online reserveren: eyefilm.nl/sonntag

De saxofonist en leider van New Cool Collective heeft de nodige ervaring met filmmuziek. Beeld Benjamin Herman
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden