Plus Filmrecensie

Netflixfilm The Two Popes laat zien dat verandering altijd mogelijk is

In The Two Popes ontwikkelen de conservatieve paus Benedictus en de progressieve kardinaal Bergoglio een onwaarschijnlijke vriendschap. De boodschap: verandering is altijd mogelijk.

Beeld Peter Mountain

In 2013 gebeurde er iets wat al ruim 700 jaar niet had plaatsgevonden: de paus trad af. The Two Popes, een verrassende samensmelting van feit en verbeelding, verfilmt wat zich achter de gesloten deuren afspeelde in de weken voor dit aftreden. In de zinderende vertelling van Fernando Meirelles (Cidade de Deus, The Constant Gardener), zien we hoe de Duitse paus Benedictus (Anthony Hopkins) de Argentijnse kardinaal Jorge Bergoglio (Jonathan Pryce) naar Rome laat vliegen om over de toekomst van de kerk te spreken.

Bergoglio wil zijn aftreden aankondigen – de voetballiefhebbende, tangodansende progressief denkt zijn werk, voornamelijk gericht op armenzorg, beter in een parochie te kunnen uitvoeren. De conservatieve Benedictus wil daar niets van weten. Door schandalen en secularisatie verkeert de kerk in een crisis; aftreden betekent ­afwijzing.

Ode aan verbintenis

In vlijmscherpe, vaak hilarische dialogen – Pryce en ­Hopkins spelen heerlijk op elkaar in – discussiëren ze in metaforen over de toekomst van de kerk. Wat Bergoglio noodzakelijke verandering noemt, ziet Benedictus als vernietigend compromis. Bergoglio wil muren afbreken, volgens Benedictus heeft een huis muren nodig.

Hoewel Meirelles duidelijk partij kiest voor Bergoglio, laat hij zien dat het antwoord ergens in het midden ligt. Bergoglio wil aftreden, maar wordt juist paus; de conservatieve Benedictus wijst aftreden af, maar breekt juist met de traditie door als eerste moderne paus uit zijn ambt te treden. Een huis bestaat uit muren, maar wat paus Benedictus vergeet – suggereert de film– is dat huizen alleen functioneren omdat ze een deur hebben. Door de massieve deuren van het Vaticaan denkbeeldig te openen, is The Two Popes in vorm en inhoud een ode aan verbintenis.

Vermakelijk spel van Jonathan Pryce (kardinaal Bergoglio) en Anthony Hopkins (paus Benedictus). Beeld Peter Mountain

In een caleidoscopische vertelling van filmstijlen verstrengelt de visueel spannende film drie verhalen met ­elkaar. In documentaireachtige stijl geeft Meirelles een inkijkje in de Vaticaanse politiek, dat in rap tempo ook de seculiere kijker op de hoogte brengt van details rond de paus. Het geslepen scenario van Anthony McCarten (Darkest Hour, Bohemian Rhapsody) komt het meest tot zijn recht in de grandioos geacteerde studie van de vriendschap die ontstaat tussen Benedictus en Bergoglio.

Vooral in het grotendeels zwart-witte achtergrond­verhaal van Bergoglio (nu gespeeld door Juan Minujín), maakt Meirelles interessante keuzes door met kleur en montage te spelen. Sommigen zullen deze minibiopic misschien beschouwen als een onwelkom uitstapje van het in alle opzichten meer vermakelijke spel van twee topacteurs, maar het is ook een overdenking van de kracht en valkuilen van het geloof die de film meer diepgang geeft.

Abortus en homoseksualiteit

Het zachtaardige verhaal over geopende kerkdeuren schetst misschien een té rooskleurige beeld van de realiteit. De behandeling van het katholicisme kan niet los worden gedacht van de werkelijkheid: de absolutie van de kerk voelt op sommige momenten wat geforceerd aan. The Two Popes fungeert als een filmische erkenning van de huidige paus. De film laat hem op milde toon spreken over abortus en homoseksualiteit, waarbij lijkt te worden vergeten dat de kerk zulke kwesties onder zijn leiding openlijk afkeurt.

Filmisch lukt de gepredikte transparantie ook niet altijd: hoewel er aandacht is voor het kerkelijke misbruik, wordt, wanneer Benedictus eindelijk over zijn rol in het toestaan hiervan begint te spreken, het geluid gedempt. Misschien probeert The Two Popes hiermee te communiceren dat het aangedane leed te groot is om in woorden te vatten, maar deze keuze lijkt vooral lichtvoetig, alsof de film het iets te graag wil gladstrijken.

Toch speelt The Two Popes iets klaar wat toe te juichen is. In een toenemend atheïstisch tijdperk waarin positieve religieuze vertellingen uit de mode zijn, weet het de kijker aan de rol van het geloof te herinneren. Een lastige taak, die best goed wordt uitgevoerd. Je kunt het hiermee oneens zijn, maar de film overtuigt in zijn boodschap dat verandering altijd mogelijk is. Het resultaat grenst soms aan geschiedherschrijving, maar het verhaal over een onwaarschijnlijke vriendschap tussen een hervormer en een conservatief is tijdloos, en het religieuze gekibbel van twee leiders is onverwachts heerlijk om naar te kijken.

Voorbestemd

In The Two Popes speelt Jonathan Pryce de rol waarvoor hij lijkt te zijn voorbestemd. Op de dag van de pausverkiezing in 2013 werd hij al gevraagd om in een Argentijnse film paus Franciscus te spelen. Daar ging hij niet op in. Als voorbereiding op zijn rol in déze film keek Pryce eindeloos YouTubefilmpjes van de paus, om zijn loopje, manier van praten en Argentijnse accent meester te worden. De echtheid van zijn prestatie heeft niet alleen met zijn acteertalent te maken: de twee mannen lijken enorm op elkaar. Het internet staat vol met vergelijkingsplaatjes van de Britse acteur en de Argentijnse paus. 

The Two Popes

Regie Fernando Meirelles
Met Jonathan Pryce, Anthony Hopkins
Te zien in Cinecenter, Filmhallen, Studio K, The Movies en vanaf 20/12 op Netflix

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden