Nederland greep net naast de Rubens van prinses Christina

Het kabinet heeft met een kleine miljoen euro belastinggeld geprobeerd om de Rubens-schets van prinses Christina op een New Yorkse veiling voor Nederland te behouden.

De geveilde Rubens Beeld anp

Het geld werd beschikbaar gesteld aan een coalitie van drie Nederlandse partijen (museum Boijmans van Beuningen, Vereniging Rembrandt en Mondriaan Fonds) die vandaag gezamenlijk meeboden op het kunstwerk.

Het bedrag, 992.000 euro, is afkomstig van het Nationaal Aankoopfonds van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, bevestigt een woordvoerder. Na advies van een commissie van vakspecialisten keurde minister Ingrid van Engelshoven het bedrag goed.

Dat het begeerde kunstwerk afkomstig is van de koninklijke familie, speelde geen rol. "Wij zien het als privékwestie. Bij iedere andere particulier was het ook zo gegaan'', stelt haar woordvoerder.

Nationaal belang
Het Mondriaan Fonds, dat ook vrijwel geheel wordt gesubsidieerd door het Rijk, deed een beroep op de pot met geld die bedoeld is voor de aankoop van kunst 'van nationaal belang'. In 2015 werden Rembrandts huwelijksportretten van Marten en Oopjen mede dankzij geld uit het fonds gekocht. Sindsdien werd er geen beroep meer op gedaan.

Dankzij het kleine miljoen euro uit het Nationaal Aankoopfonds had het Mondriaan Fonds in totaal 1.488.000 euro beschikbaar voor de krijttekening van Rubens. Het is niet bekend hoeveel geld Museum Boijmans van Beuningen, voor bijna de helft gefinancierd uit subsidie van de gemeente Rotterdam, en de Vereniging Rembrandt beschikbaar hadden voor de veiling.

Het geld dat Boijmans van Beuningen aan de aankoop van de Rubens bij wilde dragen was beschikbaar gesteld door de Bankgiroloterij.

Hartgrondig gevloekt
Duidelijk is dat de drie heel dichtbij kwamen, maar net niet slaagden in hun opzet. De prinses-met-verkoopdrift ving bij veilinghuis Sotheby's ruim acht miljoen euro, en dat was méér dan het budget van de Nederlanders.

Er werd gerekend, van dollars naar euro's. Er werd geboden, tot bijna op het laatste moment. En er werd hartgrondig gevloekt, toen bleek dat de krijttekening van Peter Paul Rubens bij het New Yorkse veilinghuis Sotheby's toch aan een anonieme, telefonische koper werd verkocht en niet aan het trio partijen uit de Nederlandse culturele wereld, dat de krachten gebundeld had. Het door het kabinet beschikbaar gestelde bedrag blijft daarom in het Nationaal Aankoopfonds.

"We hebben een serieuze poging ondernomen, maar het is helaas niet gelukt,'' bevestigt Sjarel Ex, directeur van het Rotterdamse museum Boijmans van Beuningen. "Ik ben er wel trots op dat we met vereende krachten toch nog heel ver zijn gekomen.''

Bloedlink was Ex, wiens museum een imposante Rubens-collectie bezit, toen hij vernam dat een lid van de koninklijke familie direct naar een internationale veiling stapte met de Rubens-tekening.

Goed gebruik onder particuliere kunstverzamelaars in Nederland is het infomeren van de grote musea, als ze van een oude meester af willen. Prinses Christina koos een andere route. "En niet bepaald de koninklijke,'' foeterde Ex eerder al.

Prinses Christina zal het allemaal niet veel uitgemaakt hebben. Zij kreeg waar ze op uit was: de hoofdprijs voor de kunstobjecten die ze liet veilen. De veelbesproken tekening van Rubens werd afgehamerd op 7 miljoen dollar, zo'n 6,1 miljoen euro.

Samen met de andere 12 oude meesters die de jongste zus van prinses Beatrix in New York onder de hamer bracht, incasseerde ze ruim 8 miljoen euro. Daar moeten nog wel haar kosten voor het veilinghuis vanaf gehaald worden.

Regelgeving
Wie de koper is, is nog niet duidelijk, maar kunstverzamelaars speculeren op de Amerikaanse kunstverzamelaar en miljardair Leon Black, de voormalige eigenaar van bananenmerk Chiquita.

Museumdirecteur Ex wil dat de Tweede Kamer met regelgeving om toekomstige verkoopplannen van oude meesters door particuliere kunstverzamelaars te voorkomen. "Ik hoop dat Nederland van deze situatie leert.''

De krijttekening van Peter Paul Rubens. Beeld Sotheby's
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden