Plus

NDSM toen en nu: levenslijn van ooit toonaangevende scheepswerf

Blader door het fotoboek NDSM, Toen & Nu en de schepen lopen, tegen een Amsterdamse skyline van pakhuizen, silo's en kerk­torens, achter elkaar van stapel.

Op het veld bij Noorderlicht, tijdens het evenement NDSM Vrijhaven, 2012 Beeld Marc Faasse
Op het veld bij Noorderlicht, tijdens het evenement NDSM Vrijhaven, 2012Beeld Marc Faasse

Decen­nialang was de tewaterlating van een nieuw schip in het IJ een reguliere gebeurtenis, die toch elke keer weer bijzonder was. Dat blijkt uit de details. Bij de ss. Simaloer in 1920 zijn de scheepswerkers op de daken van de loodsen geklommen om het goed te kunnen zien.

Tussen de mensen op de kade bij de doop van tankschip Purmerend in 1957 staat een fanfare te spelen: de tuba steekt boven de massa uit.

In het boek, dat vol staat met dit soort foto's, schetst samensteller Wouter Botman de chronologische levenslijn van wat ooit Europa's grootste, toonaangevende scheepswerf was. "Ik wilde laten zien wat is gebeurd op het terrein," zegt Botman, die gebruik maakte van foto­archieven.

Want net zoals het passagiersschip ms. Oslofjord - dat in 1949 in Amsterdam werd gebouwd, in 1957 bij New Jersey omsloeg, in 1961 in Amsterdam werd gerenoveerd en negen jaar later na een explosie in de machinekamer bij Tenerife zonk - heeft de NDSM-werf heel wat meegemaakt.

Nieuwe gebruikers
Het begon met de oprichting eind negentiende eeuw van de Amsterdamse Droogdok Maatschappij (ADM) en de Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij (NSM).

De scheepsbouw verdween met hun gezamenlijke ondergang als NDSM in de jaren tachtig, maar de loodsen, kranen en hellingen bleven.

Ze kregen alleen nieuwe gebruikers: zwervers en criminelen eerst, daarna de kunstenaars, festivalgangers, toeristen en straks de bewoners - als er duizenden woningen komen te staan.

NDSM, Toen & Nu, samenstelling Wouter Botman, €29,95, 240 blz. Beeld Uitgeverij Boekschap
NDSM, Toen & Nu, samenstelling Wouter Botman, €29,95, 240 blz.Beeld Uitgeverij Boekschap
Montage van een lagedrukturbine in de ­machinefabriek, 1959 Beeld Cas Oorthuys/Nederlands Fotomuseum
Montage van een lagedrukturbine in de ­machinefabriek, 1959Beeld Cas Oorthuys/Nederlands Fotomuseum

Dat is nu nog net zo moeilijk voor te stellen als het idee dat op de plek waar nu containerwoningen staan ooit honderden mannen aan de bouw van het ruim 200 meter lange schip tt. Tank Earl werkten.

Tegelijkertijd heeft Botman er geen nostalgisch boek van gemaakt: de Tank Earl vaart tenslotte ook al dertig jaar niet meer. Ook foto's van hoe het terrein de laatste jaren wordt gebruikt zijn opgenomen, inclusief zonnebadende mensen in het gras. Die horen volgens Botman net zo goed als de schepen bij de geschiedenis. "De dingen gaan hier zo snel. Als iets er een jaar is, is het eigenlijk ook al oud."

Op de NDSM is het voorschip van het containerschip Nedlloyd Houtman in aanbouw, 1976 Beeld Kees Scherer
Op de NDSM is het voorschip van het containerschip Nedlloyd Houtman in aanbouw, 1976Beeld Kees Scherer
Tewaterlating op Oostenburg van vrachtschip ss Simaloer bij de NSM, 1920 Beeld G. ­Oosterhuis
Tewaterlating op Oostenburg van vrachtschip ss Simaloer bij de NSM, 1920Beeld G. ­Oosterhuis
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden