Plus

Natuurlijk is de natuur natuurlijk, toch?

In natuurserie Blue planet 2 zitten opnieuw scènes die zijn opgenomen in geconditioneerde omgevingen, terwijl dat niet wordt gemeld. 'In de jaren tachtig liep het echt de spuigaten uit.'

Beelden uit Blue planet 2. Niet alle dieren of koralen zijn in hun natuurlijke omgeving vastgelegd. Beeld BBC

De nieuwe documentairereeks van de BBC belooft weer een trits fantastische natuurverschijnselen en onderwaterdieren te laten zien: van een vulkaanuitbarsting onder water tot de intrigerende Hoffkrab met haar op z'n borst, jawel, vernoemd naar Baywatch-acteur David Hasselhoff. Hoewel er geruchten klonken dat de 91-jarige BBC-coryfee David Attenborough met pensioen zou gaan, heeft hij toch weer zijn fantastische stem geleend aan de serie.

Toch klinken er in de Britse pers nu al verontwaardigde geluiden over de totstandkoming van Blue planet 2, omdat niet alles in het wild is opgenomen. Berucht is het voorval van 2011. Een ijsberenfamilie die te zien was in Frozen planet bleek niet op de Noordpool te wonen, maar in Ouwehands Dierenpark. De beelden werden in Rhenen gedraaid - er kwam zelfs nepsneeuw aan te pas - en later tussen beelden uit het wild geplakt, zonder dat de truc door de voice-over werd gemeld. Critici vonden dat de kijkers werden belazerd, de BBC en David Attenborough moesten door het stof. Attenborough deze week tegen The Guardian: "We proberen heel correct te zijn, en op geen enkele manier misleidend. Het zou absurd zijn om te zeggen dat we de natuur verdraaien."

Bidsprinkhaankreeft
Toch liet de BBC Attenborough niet vertellen welke dieren dit keer buiten de oceanen zijn gefilmd. Wel legt het verantwoording af op de site. Zo werd een angstaanjagende diepzeevis vastgelegd aan boord van een onderzoeksschip, in een gekoelde, donkere ruimte. Het was volgens de omroep onmogelijk het dier op beeld te krijgen in zijn natuurlijke habitat. Verblekend koraal moest worden gefilmd in een laboratorium, omdat het proces alleen kon worden geregistreerd met speciale lichten en camera's. En om het gedrag van de bidsprinkhaankreeft eer aan te kunnen doen, moest zijn schuilplaats in een studio worden nagebootst.

Documentairemaker Marc van Fucht, die de serie Stadsmormels maakte, snapt dat er argwaan ontstaat over zulke ingrepen. "Maar dat er enorm wordt gerommeld met natuurfilms, is meer iets van de jaren tachtig. Toen was er onder filmmakers een strijd om het sensationeelste shot. Prooidieren kregen drugs gevoerd zodat ze direct door een leeuw werden verscheurd."

"In Amerika werden sneeuwluipaarden verhuurd, zodat je ze op een berg kon zetten en er met een helikopter omheen kon vliegen. Zelfs giraffen werden in studio's neergezet; het liep echt de spuigaten uit. Maar aan zulke praktijken is allang paal en perk gesteld."

Tegenwoordig werkt bijna iedereen volgens de wereldwijde code van Filmmakers of Conservation, met als belangrijkste punt dat je nooit een dier offert of manipuleert om een ander dier mooi op beeld te krijgen. "Ik heb voor Stadsmormels bijvoorbeeld vossen gefilmd, maar ik zou nooit levende muizen uitzetten om de vossen dicht bij me te krijgen. Dat moet je echt doen door heel veel uren te wachten en hun vertrouwen te winnen."

Dierengedrag
Als het toch onmogelijk blijkt een dier in zijn natuurlijke omgeving te filmen, omdat bijvoorbeeld de filmploeg in gevaar kan komen, kan ensceneren toch een oplossing zijn. Als het verhaal maar juist is, vindt Van Fucht. "Je wilt iets vertellen over het gedrag van dieren, dát moet kloppen. Wetenschappelijk onderzoek naar dierlijk gedrag wordt ook vaak in geconditioneerde omgevingen gedaan. Is het onderzoek dan waardeloos? Ik denk van niet."

De eerste aflevering van Blue planet 2 is zondag 29 oktober om 21.00 uur te zien op BBC One. Vanaf 28 december zendt de EO de serie uit, ingesproken door Peter Drost.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden