PlusBoekrecensie

Natasha Bron toont in Bijeen akelig invoelbaar alledaags seksisme en racisme

Dirk Jan Arensman
null Beeld Getty Images/Maskot
Beeld Getty Images/Maskot

Eerst ben je misschien geneigd Bijeen, het bejubelde romandebuut van Natasha Brown (1990), dunnetjes te noemen. Iets meer dan honderd pagina’s, waarop de losse vignetten die samen het verhaal vertellen zwemmen in flinke vijvers wit.

Maar dit fragmentarische relaas is vooral dun als het lemmet van een scalpel. Brown legt met chirurgische precisie alledaags seksisme en racisme bloot. De verslagen verdoofdheid die die kunnen veroorzaken maakt ze akelig invoelbaar bovendien.

Voor de buitenwacht lijkt de naamloze vertelster van Bijeen een jonge zwarte vrouw met de wereld aan haar voeten. Ze heeft een goede baan bij een investeringsbank in Londen, waar ze vroeg in de roman promotie maakt. Ondertussen bereidt ze zich voor op een groots tuinfeest van de aristocratische jetsetouders van haar witte vriend, die haar best eens ten huwelijk kan gaan vragen.

Geen wolkje aan de lucht?

In korte (dagboek)notities in de trant van Jenny Offill met een vleugje Mrs. Dalloway lees je wat ze heeft doorstaan om deze positie te bereiken. De druk om te ‘assimileren’, bewijzen dat ze de offers waard is die haar ouders voor haar brachten. Plus wat ze dagelijks te verduren krijgt in een milieu, een land (of de westerse wereld) waarin haar sekse en huidskleur altijd een rol spelen.

Zo is er de baas die voor een restaurant pardoes ‘zijn geopende mond op die van haar’ drukt en haar zo ‘exotisch’ vindt. Een verbolgen collega sproeit haar onder bij het uitschreeuwen van ‘zijn gedachten over positieve discriminatie’. ( ‘Kutquota.’) Haar aanstaande schoonouders lijken haar vooral te ‘verdragen’, terwijl hun zoon aan zijn zwarte vriendin ‘een zekere progressieve geloofwaardigheid’ ontleent… En dan hebben we het nog niet eens gehad over de eindeloze stroom aan terloopse vernederingen, van ‘Nee, maar oorspronkelijk. Waar je ouders vandaan komen. Uit Afrika, toch?’ tot stewards die haar op het vliegveld automatisch naar de incheckbalie van de economyclass dirigeren.

Dat Brown suggereert dat haar vertelster een gediagnosticeerde kanker niet laat behandelen, omdat ze door dat alles is murw gebeukt, grenst aan goedkoop melodrama. Onnodig ook. De overige scènes en analyses zijn al indringend genoeg. Zwartkomisch, gedesillusioneerd, vlijmscherp.

null Beeld

Fictie

Natasha Brown
Bijeen
Vertaald door Nadia Ramer
Uitgeverij De Geus, €15,00, 111 blz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden