Plus Theaterrecensie

Nasrdin Dchar viert culturele strubbelingen in JA

Nasrdin Dchar (Marokko) en zijn vriendin (Nederland) komen uit heel andere culturen. In openingsvoorstelling JA van festival Lieve stad speelt hij met de spanning tussen liefde, verschillen, en wat de buren zullen zeggen.

Nasrdin Dchar speelt in de monoloog ook de karakters om hem heen, waarmee hij de spagaat Nederland-Marokko tot leven brengt. Beeld Raymond van Olphen

Zoals het Nederlandse woord 'gezellig' niet echt goed te vertalen is, bestaat er ook geen sluitende vertaling voor het Marokkaanse woord 'hshouma'. Het betekent zoiets als taboe, schaamtevol, afkeuring.

Zoenende actrices op televisie, dat was vroeger bij Nasrdin Dchar thuis al behoorlijk hshouma. Zelf kreeg hij als begintwintiger verkering met een meisje dat niet Marokkaans was, en bovendien geen moslim. Hshouma.

Na solo's over zijn moeder (Oumi) en zijn vader (DAD), neemt Dchar in JA zijn liefdesleven onder de loep.

Dat begon vijftien jaar geleden in een danscafé in een Brabants dorpje. Hij met een flesje Orangina met een rietje, zij met een zoete witte wijn. Hij moslim, zij niet. Op slag verliefd.

JA
Door Nasrdin Dchar
Gezien 14/2, Internationaal Theater Amsterdam
Te zien 15/3 en 2/4, Amstelveen; 27/3, Haarlem;
14-15/5, De Meervaart; 2/6, De Kleine Komedie

Verschillen
De verschillen tussen hen zijn groot, maar zolang ze het er niet echt over hebben, lijkt het te werken. Totdat hij haar tien jaar later eindelijk ten huwelijk vraagt, en ze samen een bruiloft moeten plannen.

Haar op de mond kussen na het jawoord? Hshouma! Alcohol schenken op het feest? Hshouma! Ineens is het geen optie meer om de verschillen te ontkennen of te negeren. Dat zijn ze niet gewend.

Zoals Dchar en zijn vriendin de neiging hebben belangrijke zaken onbespreekbaar te laten, blijft JA ook lange tijd aan de ongevaarlijke kant. We zien uitgebreid hoe zijn relatie in de aanloop naar de bruiloft vastloopt, maar niet hoe ze elkaar uiteindelijk terugvinden. Terwijl juist dat interessant en leerzaam is om inzichtelijk te maken op het toneel.

Karikaturaal
Met regisseur Floris van Delft schreef Dchar een monoloog die volop schakelt in vorm en perspectief. Hij speelt niet alleen zichzelf, maar ook iedereen om hem heen.

Dat pakt niet altijd even sterk uit; de manier waarop hij bijvoorbeeld zijn vriendin speelt - tikkeltje dramatisch, tikkeltje karikaturaal - maakt het moeilijk inleven.

JA is eigenlijk op zijn sterkst in alle soberheid, als Dchar hardop zijn gedachten ordent. Dan zien we haarscherp de spagaat tussen de Marokkaanse en de Nederlandse cultuur.

Nasrdin Dchar op het Museumplein Beeld Koen van Weel

In Nederland moet alles bespreekbaar zijn. In Marokko niet, integendeel: "Wij hebben geleerd hoe het hoort, en alles wat je daarnaast doet, dat zeg je niet."

Het is mooi hoe Dchar ondanks alle strubbelingen die hij met beide culturen ervaart, nergens een van die culturen veroordeelt. Zijn liefde voor de Marokkaanse cultuur is even groot als die voor zijn Nederlandse vrouw, en hij wil niets liever dan die twee verenigen.

Geleerd om te praten
Dchar en zijn echtgenote hebben, na een decennium ontkennen, geleerd om met elkaar te praten. Dat het gesprek soms op ruzie uitdraait, is niet erg: "Laat het maar moeilijk zijn."

Hetzelfde geldt voor de omgang met andere culturen. Het is beter dat het moeilijk is, dan dat je het uit de weg gaat. Zo bouwt Dchar met deze solo gestaag verder aan een belangrijk ­oeuvre dat aanzet tot verbinding.

Lieve Stad
JA is de openingsvoorstelling van het festival Lieve stad in ­Internationaal Theater ­Amsterdam. Met theater, dans, muziek en een uitgebreid randprogramma viert de schouwburg de diversiteit van de stad. De naam is ontleend aan de woorden van voormalig burgemeester Eberhard van der Laan. Het festival duurt tot en met 22 februari. Drie tips uit het programma:

Invited -
Ultima Vez & KVS /
Seppe Baeyens
(17 februari)
Een zowel qua leeftijd als in culturele achtergrond uiteenlopende groep performers nodigt het publiek uit deel te nemen aan een groepschoreografie. Dat mondt uit in een spannende ontmoeting die al snel symbool gaat staan voor een inclusieve samenleving. Daarin draait het om verantwoordelijkheid nemen, ruimte geven en innemen.

180 and I -
Marjolein Frijling
(18-22 februari)
Drie jaar geleden interviewde Marjolein Frijling 180 Amsterdammers die allemaal in een ander land geboren zijn. Het resulteerde in een fotoreportage in deze krant, korte videodocumentaires en een rondreizende expositie. Nu deelt ze wat al die ontmoetingen bij haar teweeg hebben gebracht. Uiteindelijk hebben alle gesprekken haar meer geleerd over zichzelf dan over de ander.

Paspoort Amsterdam -
Shishani Vranckx
(16-18 februari)
Tien jaar geleden kwam ze als jonge twintiger in Amsterdam te wonen. In Paspoort Amsterdam bezingt de Namibisch-Belgische singer-songwriter Shishani Vranckx haar alsmaar veranderende relatie met de stad. Dit intieme foyerconcert is tegelijkertijd een autobiografische muziektheatervertelling over coming of age van haarzelf en de stad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.