Nani Noam Vazana: ‘Van mijn vader mocht ik de taal niet leren, als vluchteling wilde hij alles achterlaten.’

PlusInterview

Nani Noam Vazana zingt in de ‘dode’ Joodse taal die ze stiekem van haar oma leerde

Nani Noam Vazana: ‘Van mijn vader mocht ik de taal niet leren, als vluchteling wilde hij alles achterlaten.’Beeld Asaf Lewkowitz

Jazzmuzikant en zangeres Nani Noam Vazana leerde het Ladino, een dode taal van de Sefardische Joden, ooit in het geheim van haar oma. Nu blaast ze er nieuw leven in en onthult ze de originele betekenis van traditionele Sefardische verhalen. Zondag presenteert ze haar album Ke Haber in het Bimhuis.

Lieve Piket

Nani Noam Vazana (40) komt uit Israël, haar ouders zijn geboren in Marokko en haar voorouders zijn Sefardische Joden. Dat maakt haar Joods-Marokkaans. In Amsterdam studeerde ze aan het conservatorium en inmiddels voelt ze zich een echte Amsterdammer. “Toen ik acht was zei ik na het zien van een windmolen tegen mijn moeder: ‘Ooit woon ik in een land waar energie van molens komt’.”

Vazana zingt over de wereld van nu, maar op haar nieuwe album in een ‘dode’ taal. Het Ladino is de taal van de Sefardische Joden, die, tot ze in de vijftiende eeuw werden verbannen, leefden op het Iberische schiereiland. Ze vluchtten naar het Ottomaanse rijk en de landen daaromheen. Tegenwoordig zijn ze overal. “Er is een cliché, The Wandering Jew, maar ik denk dat het geen cliché is. Ik voel me thuis onderweg.”

Vazana had niks met het Ladino, ‘de Ladinomuziek is heel dramatisch en versierd’. Tot ze tijdens een Marokkaanse tournee Fez bezocht, de geboorteplaats van haar oma. “Het authentieke Fez inspireerde mij. Ik herkende de taal op de markt, straatmuzikanten zongen de melodieën die mijn oma altijd zong.”

De taal van toveren

Haar oma leerde haar toen ze klein was stiekem Ladino. “Van mijn vader mocht het niet, als vluchteling wilde hij alles achterlaten. Het was voor mij iets heel mysterieus, een geheime taal, de taal van toveren.”

Haar oma vertelde haar sprookjes. Dezelfde sprookjes vertelde haar moeder in het Hebreeuws. “Toen ik vroeg waar de sprookjes vandaan kwamen, omdat andere kinderen ze niet kenden, zei mijn moeder dat mijn oma ze zelf had bedacht. Vijfentwintig jaar later kwam ik erachter dat het traditionele Sefardische sprookjes zijn.”

Op haar eerste album in het Ladino, Andalusian Brew, experimenteerde ze met een moderne uitvoering van traditionele muziek. De onbekende originele betekenissen die erachter schuilgaan intrigeren haar. “Veel gaan over doodgaan, dat ze dood willen gaan van liefde, maar ze willen niet doodgaan, ze willen komen, het gaat over seks. Een beroemde Joodse rabbijn schreef erotische muziek over homoseksuele liefde. Het nummer Modernica wordt veel gespeeld op bruiloften, maar als je luistert naar de tekst, gaat het over een bruid die weg wil, ze wil vluchten met haar echte liefde.”

Mee op reis

Zelf schrijft ze over actuele onderwerpen. Zo is No Kero Madre een moeder-dochterdialoog over het gearrangeerde huwelijk en gaat Sin Dingun Hijo Varon over iemand die een gendertransformatie ondergaat. “Ik wil de taal relevant maken, zodat jonge mensen er een verbinding mee hebben.”

Zondag presenteert ze haar nieuwe album Ke haber, (Wat is nieuw). Samen met bandleden Terence Samson (percussie) en Martijn Baaijens (gitaar) neemt ze de toehoorder mee op de reis van het Ladino. Van Portugal naar Spanje, Marokko en Nederland. Tijdens het concert leert ze het publiek twee liedjes. “Als je iemand mee kan nemen in iets nieuws, in een nieuwe ervaring en je doet het niet, dan missen ze iets moois.”

Heeft het Ladino een toekomst? “Uiteindelijk sterft alles, maar als we voor een beperkte tijd een klein blokje van inspiratie kunnen creëren, waarom niet?”

Nani Noam Vazana, 08/1, 20.30 uur in het Bimhuis, €16 - €19.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden