Plus Reportage

Na de uitleg van de Blackstone-ceo gaat een siddering door Carré

Op het documentairefestival Idfa ging het dit weekend over multi­nationals zoals Google en Facebook. En hoe ze gestopt kunnen worden.

Edward Snowden doet via Skype mee aan de discussie na afloop van iHuman. Beeld Jan Pieter Ekker

Zondagochtend ging een siddering door Carré. De bezoekers van de documentaire Push, over de ontwrichte huizenmarkt, reageren collectief verontwaardigd als de ceo van Blackstone uitlegt hoe zijn bedrijf met miljarden van pensioenfondsen huizen opkoopt in grote steden. De afkeer van de werkwijze van deze investeerder, die volgens de VN de mensenrechten van huurders aantast, blijft keer op keer door de zaal golven.

Ook bij het nagesprek, met de bekroonde Zweedse filmmaker Fredrik Gertten, speciaal rapporteur van de VN Leilani Farha en professor Zef Hemel, is de betrokkenheid van het publiek groot. Farha’s pleidooi voor aanpassing van de wet, zodat dit soort investeerders meer weerstand krijgen, krijgt een ovationeel applaus.

De trein is reeds vertrokken

Evenals haar bedenkingen bij de opmerking van Zef Hemel dat burgemeester Femke Halsema in Amsterdam nauwlettend waakt over dit soort praktijken. ­“Dat is mooi, maar de macht van burgemeesters is te beperkt. Dit soort reusachtige ondernemingen kunnen alleen door overheden worden gestopt.”

Vanaf het balkon krijgt Farha luidkeels bijval uit oud-linkse hoek: “Waarom keren we niet gewoon terug naar de ideeën van Friedrich Engels?”

Even verderop, ook op de zondagochtend, was de grote zaal van Tuschinski volgepakt voor iHuman van Tonje Hessen Schei. De Noorse regisseur, die eerder een documentaire over drones maakte, schetst een angstaanjagend toekomstbeeld als gevolg van de opkomst van artificiële intelligentie en de monopoliepositie op data van een gering aantal multinationals, zoals Google en Facebook.

De trein lijkt al vertrokken en is, als je de talrijke experts hoort, niet meer te stoppen. De pratende hoofden worden afgewisseld met visueel aantrekkelijke, maar nietszeggende data­visualisaties. Ook de begintitels, inclusief pulserende beats, lijken afkomstig uit een dystopische Hollywoodblockbuster à la The Matrix.

Na afloop was er een ‘Doc Talk’ onder leiding van wetenschapsjournalist Bennie Mols, waarbij ook Edward Snowden ‘aanschoof’. De oud-medewerker van de National Security Agency (NSA), die in de zomer van 2013 een gigantische hoeveelheid documenten lekte waaruit duidelijk werd hoe vergaand de afluisterpraktijken van de geheime dienst waren/zijn, beantwoordde vanuit Moskou, waar hij nadien naartoe vluchtte, een paar vragen via Skype.

“Onze levens worden vergiftigd door de apparaten en diensten waarmee we ons op ieder moment van de dag omgeven. We worden zonder dat we er erg in hebben tot gevangenen gemaakt. Tot geesten,” aldus Snowden – zijn gezicht was beeldvullend op het grote scherm.

“Ons verleden wordt gebruikt tegen onze toekomst,” somberde hij verder. “Onze activiteiten in het verleden worden misbruikt om het potentieel van menselijk gedrag in te perken. Als we daar nu niets aan doen; als we Facebook en Google toestaan om deze modellen te blijven toepassen op ieder aspect van de besluitvorming dan zijn we gedoemd.”

The New York Times

Letter to the Editor van Alan Berliner, die in 2012 de hoofdprijs van Idfa won met First Cousin Once Removed, is eveneens verontrustend. Zijn film­essay is opgebouwd uit 7076 foto’s die hij gedurende veertig jaar uit The New York Times sneed en archiveerde.

Gezamenlijk vormen de beelden een monument voor een medium dat volgens Berliner ernstig wordt bedreigd – door de digitale revolutie en vooral door wereldleiders die journalisten de vijand van het volk noemen. Berliner, na afloop van de vertoning in de Oba. “Toen ik begon met het verzamelen van foto’s was het woord ‘nep’ gereserveerd voor bontjassen en kunstvervalsingen.”

iHuman, Push en Letter to the Editor zijn nog meerdere keren te zien op Idfa, dat duurt t/m zondag 1 december.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden