PlusNieuws

Museum of Contemporary Art: komt er een nieuw museum aan de Zuidas?

In de oude rechtbank aan de Parnassusweg in Zuid komt in de toekomst wellicht het Museum of Contemporary Art. Beeld Nina Schollaardt
In de oude rechtbank aan de Parnassusweg in Zuid komt in de toekomst wellicht het Museum of Contemporary Art.Beeld Nina Schollaardt

Het College buigt zich over plannen om een nieuw museum voor hedendaagse kunst te vestigen in het voormalig rechtbankgebouw aan de Parnassusweg. De reacties uit de kunstwereld zijn tot dusver positief.

Als het aan de wethouders Meliani (cultuur) en Everhardt (financiën en economische zaken) ligt, komt er in het voormalige rechtbankgebouw aan de Parnassusweg een internationaal museum voor hedendaagse kunst. Zij hebben de gemeenteraad voorgesteld het pand te kopen en te verhuren aan de stichting Hartwig Art Foundation. De vestiging van een museum aan de Zuidas past volgens het college binnen de maatschappelijk-culturele ambitie van de Visie Zuidas, waarmee de gemeenteraad de opdracht heeft gegeven een gemengde stadswijk te ontwikkelen met ­behoud en versterking van de kwaliteit van ­wonen, werken en voorzieningen.

De gemeente is in 2019 benaderd door de Hartwig Art Foundation, de particuliere stichting met charitatieve doelstellingen van miljar­dair/filantroop Rob Defares en Beatrix Ruf, voormalig directeur van het Stedelijk ­Museum. Hun particuliere initiatief voor een nieuw ­museum voor hedendaagse kunst in Amsterdam (werktitel: ‘Museum of Contemporary Art’) beoogt ‘een geschenk aan de stad Amsterdam’ te zijn, maar de totstandkoming is in eerste instantie afhankelijk van de aankoop van de deels monumentale, brutalistische rechtbank door de gemeente.

Bij een positieve beslissing van de gemeenteraad zal de Hartwig Art Foundation de voor­malige rechtbank ‘kostendekkend huren’ en op eigen kosten en voor eigen risico verbouwen en ontwikkelen. Het museum vraagt geen subsidie van de stad.

Geen eigen collectie

Het Museum of Contemporary Art (MCA) heeft de ambitie een toonaangevend internationaal museum voor hedendaagse kunst te worden. Het zal geen eigen collectie bezitten, maar kunst (laten) produceren, en daarmee bijdragen aan het opbouwen van ‘individuele en collectieve geschiedenissen en het nationaal erfgoed, door de geproduceerde werken te doneren aan de Nationale Collectie en daarmee toegankelijk te maken voor alle musea in Nederland en daarbuiten’. Het MCA gaat niet alleen onderdak bieden aan tentoonstellingsruimtes, er komen ook ateliers, verblijfsruimtes voor kunstenaars en makers van diverse disciplines, workshops en verschillende vormen van hospitality.

De Amsterdamse Kunstraad, die door het college om advies is gevraagd, is ervan overtuigd dat het initiatief ‘van grote toegevoegde waarde kan zijn voor de stad Amsterdam en haar infrastructuur’. “Een instelling van deze schaal en met ­deze ambitie, die zich uitsluitend op hedendaagse kunst richt, ontbreekt in het Amsterdamse kunstenlandschap. (…) Het initiatief kan een verrijking zijn van het aanbod voor een breed publiek en de aantrekkingskracht van Amsterdam voor (inter)nationale bezoekers vergroten.”

De Kunstraad waardeert ‘de vrijgevigheid op dit niveau’ en ziet de beoogde langjarige ­samenwerking tussen de Hartwig Art Foun­dation en de stad Amsterdam als een mooi ­voorbeeld van samenwerking tussen de overheid en particuliere begunstigers.

Volgens de Kunstraad dient de gemeente ­Amsterdam zich er wel rekenschap van te geven dat met deze handreiking aan een particulier initiatief de hedendaagse kunst in toenemende mate aan de particuliere sector wordt overge­laten. “Des te belangrijker is de verantwoordelijkheid van de gemeente voor de rest van het kunstenlandschap; het faciliteren van een plek voor dit nieuwe initiatief betekent niet dat het reeds bestaande landschap uit de brand geholpen is”.

‘Goed voor Amsterdam’

Kim Tuin, directeur van Het HEM – Huis voor Eigentijdse Cultuur in Zaandam, dat in de zomer van 2019 begon met steun van investeringsmaatschappij Amerborgh van cultureel ondernemer Alex Mulder, is positief. “Ik denk dat het Museum of Contemporary Art een heel mooie toevoeging kan zijn aan het culturele veld. Het is weer een andere partij die iets gaat doen wat niet gaat lijken op wat het Stedelijk doet of wat wij doen, maar gewoon een toevoeging is.”

Voor de positionering van Het Hem heeft de komst van het MCA dan ook geen directe gevolgen, denkt Tuin. “Wij nemen een specifieke plek in, omdat wij heel multidisciplinair zijn. We bieden niet alleen onderdak aan beeldende kunst, maar ook aan muziek, podiumkunsten en alles door elkaar heen.”

Ook Stedelijk Museumdirecteur Rein Wolfs ziet de komst van het MCA wel zitten. “Het is voor Amsterdam goed dat er iets bij komt. Ik zie het MCA niet als een concurrent, omdat wij een ander soort instelling zijn. Wij verzamelen, wij laten veel van onze collectie zien, en wij zijn bovendien een instelling die verder teruggaat in de tijd: we zijn modern en hedendaags, met daarnaast ook nog design en vormgeving. Wij zijn breder. En op die breedte willen we juist volop gaan inzetten de komende jaren.”

Raadscommissievergadering

Woensdag worden de plannen van het college besproken in de raadscommissievergadering ruimtelijke ordening; een week later wordt het voorstel behandeld in de raad. De Hartwig Art Foundation wil het besluit van de gemeenteraad afwachten alvorens verder inhoudelijk te reageren.

Initiatiefnemer Rob Defares

Rob Defares vergaarde zijn vermogen – dat wordt geschat op 1,5 miljard euro – met het beurshandelshuis IMC, dat wereldwijd op fi­nanciële markten opereert. In 2009 werd IMC donateur van het Stedelijk ­Museum en trad ­Defares toe tot de Raad van Toezicht van het museum; sinds de heropening in 2012 heet de erezaal IMC Zaal.

In september 2020 stopte Defares, die bekendstaat als kunstverzamelaar, 10 miljoen euro in Hartwig Art Production|Collection Fund, dat projecten van jonge kunstenaars ondersteunt. De leiding legde hij in han­den van Beatrix Ruf, die hij eerder als lid van de raad van toezicht naar het Stedelijk had gehaald.

Eerder plan gesneuveld

Het Museum of Contemporary Art is niet het eerste plan voor een kunsthal op de Zuidas. Eind 2008 moest er van cultuurwethouder ­Carolien Gehrels ‘een expositiepaleis van internationale allure’ verrijzen op de Zuidas. Grote instituten als het Rijksmuseum, het Van Gogh Museum en het Stedelijk Museum moesten hun ‘blockbusters’ gaan organiseren in het 500 vierkante meter grote gebouw, dat jaarlijks een half tot een miljoen bezoekers moest ontvangen. Het expositiepaleis – beraamde kosten: 100 miljoen euro – kwam er niet; een jaar later barstte de economische crisis in volle hevigheid los, waardoor er te weinig draagvlak meer voor was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden