PlusInterview

Musea mogen niet open, maar de Oude Kerk zet de deur op een kier: ‘De mentale nood is hoog’

De Oude Kerk opent donderdag de deuren voor een ‘contemplatieve wandeling’. In het hybride gebouw is ook kunst te zien. ‘Kunst kan een belangrijke rol spelen om het een beetje vol te houden.’

Jacqueline Grandjean: ' Iemand zei me: als je dit doet, kom je helemaal achteraan de rij te staan en mag je pas in september weer open. Ik hoop maar dat het zo’n vaart niet zal lopen.' Beeld Maarten Boswijk
Jacqueline Grandjean: ' Iemand zei me: als je dit doet, kom je helemaal achteraan de rij te staan en mag je pas in september weer open. Ik hoop maar dat het zo’n vaart niet zal lopen.'Beeld Maarten Boswijk

“De mentale nood is hoog; ik proef een grote behoefte aan kunst en cultuur. Daarom zetten we de deuren van de Oude Kerk vanaf donderdag weer op een kier voor een contemplatieve wandeling.” Directeur Jacqueline Grandjean zit op een stoeltje midden in de Oude Kerk, waar de laatste hand wordt gelegd aan de tentoonstelling van de Argentijns-Nederlandse kunstenaar Aimée Zito Lema. Om de paar minuten wordt de serene rust verstoord door een hels geluid van buiten: de voegen van de toren, die vol brak water zitten, worden uitgeboord. “Het klinkt misschien een beetje activistisch, maar zo is het niet bedoeld. Ik wil me aan de regels houden en dat doen we ook.”

Atypisch

Toen Grandjean haar plan bedacht, hoopte ze dat de wereld op 15 april zover zou zijn dat de musea weer open kunnen, maar zover is het dus nog niet. “Er kan nog altijd een heleboel niet. Maar de Oude Kerk is een atypische, hybride plek. We zijn een kerk én het oudste monument van de stad én een museum waar hedendaagse kunst wordt getoond. Drieduizend vierkante meter ruimte groot, en zoals je misschien voelt, het waait hier behoorlijk door.”

Ze heeft de regels goed bestudeerd en bedacht toen dat wandelen zou moeten kunnen in de Oude Kerk en binnen de regels ook zou moeten mogen. “Ik ben heel open geweest, want het is belangrijk dat iedereen is aangehaakt. Ik heb overlegd met Kunsten 92 en andere belangenverenigingen, want ik wil de sector niet in problemen brengen. Ik heb de kerkgemeente ingelicht: als ik jullie in verlegenheid breng, dan doe ik het niet, zei ik ze. Ik heb de wethouder gesproken. Nee, zij heeft geen toestemming gegeven, maar daar gaat zij ook niet over. We hebben toestemming van de Veiligheidsregio. Die zeiden: als het een religieuze bijeenkomst is, hebben we er sowieso niks over te zeggen. En als het geen religieuze bijeenkomst is, mag u dertig mensen ontvangen, dus u blijft keurig binnen de marges. Maar ik neem een risico. Iemand zei me: als je dit doet, kom je helemaal achteraan de rij te staan en mag je pas in september weer open. Ik hoop maar dat het zo’n vaart niet zal lopen.”

Medemenselijkheid

Donderdagochtend om 10 uur zet de Oude Kerk de deuren op een kier. Wie een tijdslot heeft gereserveerd mag dan in de kerk rondlopen; maximaal vier mensen per half uur, met inachtneming van de ‘gewone’ covidregels: een mondkapje, anderhalve meter afstand. “Ze kunnen een kaarsje branden als ze dat willen of het licht bekijken dat door de ramen valt. En ze kunnen de werken van Aimé ook al bekijken. We bieden ook de mogelijkheid om op veilige afstand een praatje te maken. Ook de mensen van de kerkgemeente helpen daaraan mee. Het is puur sociaal, maar dat is nu het belangrijkste. Medemenselijkheid.”

De Oude Kerk. Beeld Nosh Neneh
De Oude Kerk.Beeld Nosh Neneh

Nadat ze de werken in aanbouw van Aimée Zito Lema heeft laten zien, zegt ze: “We verkopen geen kaartjes en scannen ook geen museumkaarten. Het echte museumgedeelte blijft nog dicht, want de zijruimtes waar de vaste collectie hangt zijn klein. De Collegekamer, waar een kleine presentatie komt van de Argentijnse kunstenaar León Ferrari, is ook nog niet open. Maar toch is het fijn dat er weer iets van kunst te zien is. Want kunst kan een belangrijke rol spelen om het een beetje vol te houden.”

Ze heeft het zelf ook ondervonden. “Mijn dochter is te vroeg geboren en lag toen twee maanden op de ic in het UMC. Dan is dát je wereld; het ziekenhuis en jouw kind daar – meer is er niet. Maar in het ziekenhuis zag ik een enorme foto hangen van een heel druk strand van de Italiaanse fotograaf Massimo Vitali. Toen ik die zag, dacht ik plots: er is ook nog een andere wereld en er is komt ook weer een tijd hierna. Er is een toekomst. Dat was ik helemaal uit het oog verloren, omdat ik in zo’n bubbel zat.”

Ze zoekt even naar woorden, dan fel: “Dat is mijn motivatie; ik hoop dat kunst mensen kan laten voelen dat er wel degelijk perspectief is. Dat kunst hoop en energie kan geven om nog even door te gaan. Want er komt een tijd dat we de vrijheid weer kunnen vieren.”

Het werk van Aimée Zito Lema, eindelijk te zien. Beeld Aimée Zito Lema
Het werk van Aimée Zito Lema, eindelijk te zien.Beeld Aimée Zito Lema

Aimée Zito Lema

In de Oude Kerk is vanaf donderdag de tentoonstelling Here is where we meet van de Argentijns-Nederlandse kunstenaar Aimée Zito Lema te zien, die een jaar geleden al had moeten openen. Uitgangspunt van haar werk – een installatie met vier bassins, fotografie, beelden, textielwerken en poëzie – zijn twee conflictsituaties waarvan de Oude Kerk het middelpunt vormt: de Beeldenstorm van 1566 en de recente weerstand tegen het rode raam van de Italiaanse kunstenaar Giorgio Andreotta Calò.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden