PlusAchtergrond

Munch, de openingsfilm van IFFR 2023, is een atypische film over de befaamde schilder

Beeld uit de film Munch. Beeld
Beeld uit de film Munch.

Woensdag gaat de 52ste editie van het International Film Festival Rotterdam van start met de onconventionele kunstenaarsbiopic Munch.

Joost Broeren-Huitenga

Er zal in de filmbranche scherp gekeken worden naar wat er dit jaar gebeurt op het International Film Festival Rotterdam. In een sector die nog altijd kampt met tegenvallende bezoekcijfers, hangt veel af van het festival dat traditioneel een grootse viering van de fysieke bioscoopervaring is.

Bovendien heeft directeur Vanja Kaludjercic, na twee edities die (vrijwel) volledig online plaatsvonden en een roerig jaar waarin veel medewerkers werden ontslagen, iets te bewijzen met de eerste fysieke editie onder haar leiding.

Toch valt bij beschouwing van het uitgebreide programma voor editie 2023 vooral de continuïteit op. De gestroomlijnde indeling van het programma van de digitale edities van 2021 en 2022 is grotendeels behouden. De installatie Sunshine State van Steve McQueen, een van de meest prominente kunstwerken in het programma Art Directions, dat zich richt op het kruisvlak van film en beeldende kunst, stond oorspronkelijk op de rol voor editie 2022. En ook het focusprogramma rond de Japanse animator Masaaki Yuasa zou in eerste instantie vorig jaar al plaatsvinden.

Focusprogramma’s

Dat animeregisseur Yuasa de bekendste van de vier filmmakers is aan wie het festival dit jaar focusprogramma’s wijdt – makers die ‘niet altijd de aandacht krijgen die ze verdienen,’ aldus Kaludjercic – zegt wellicht iets meer over de ingeslagen richting.

De andere drie zijn de Amerikaanse interdisciplinair kunstenaar Stanya Kahn, het kunstproject arc (door IFFR omschreven als ‘performatieve extended cinema’) en de Hongaarse filmmaker en schrijver Judit Elek. Alle vier zijn ze aanwezig op het festival voor nagesprekken bij hun werk; over Elek wordt ook een in opdracht van het festival gemaakt boek gepresenteerd.

“Onze missie blijft om cinema te vieren in al zijn veelzijdigheid en onze blik te blijven verruimen,” stelde Kaludjercic in een recent persbericht. “Van opmerkelijke debutanten tot filmische grootmeesters.”

Henrik Martin Dahlsbakken, de maker van Munch, de openingsfilm van het festival, lijkt veel van die uitersten in één persoon samen te brengen. De 33-jarige regisseur is een autodidact, een aanstormend talent, en toch ook al een zeer ervaren filmmaker. Veel regisseurs debuteren als vroege dertiger, maar Dahlsbakken is met Munch al aan zijn tiende speelfilm toe.

Celluloid

De in 1989 nabij het Noorse Hamar geboren regisseur leerde zichzelf het filmmaken aan – hij is opgeleid als filmwetenschapper en getraind als filmoperateur. Geen wonder dat de jonge cineast (en zijn nog jongere broer Oskar, die vaak optreedt als zijn cameraman) een voorkeur heeft voor filmen op het klassieke celluloid, in plaats van de digitale opnamen die tegenwoordig gebruikelijk zijn. Zijn speelfilmdebuut Å vende tilbake (‘De Terugkeer’) uit 2015 was zelfs de laatste film die volledig op materiaal van Fujifilm werd gedraaid, nadat al in 2013 de productie daarvan was stopgezet.

In de acht jaar sinds dat debuut was Dahlsbakken dus uitzonderlijk productief – naast zijn speelfilms draaide hij ook nog enkele korte films en regisseerde hij afleveringen voor televisieseries. Hij werkte in breed uiteenlopende genres, van roadmovie via zombiekomedie en familiekerstverhaal tot een rampenfilm. Zijn enige film die tot nu toe in Nederland werd uitgebracht was de meer klassieke arthousefilm An Affair uit 2018, waarin een middelbare-schooldocent wordt gestalkt door een leerling.

Kaleidoscopisch portret

Met Munch brengt hij een kaleidoscopisch portret van de befaamde schilder, die leefde van 1863 tot 1944. Edvard Munch wilde in zijn werk graven in de menselijke binnenwereld en creëerde met De schreeuw een van de meest beklijvende weergaven van emotionele kwelling in de westerse kunstgeschiedenis.

Dahlsbakken vertelt geen rechtdoorzee levensverhaal, maar vat Munch’ leven en carrière in een viertal sleutelmomenten. Dat één van de acteurs die de kunstenaar spelen een vrouw is, en dat ook Munch’ vriend August Strindberg in de film wordt gespeeld door een vrouw, is tekenend voor Dahlsbakkens atypische aanpak. Net als Munch zelf hecht hij in zijn expressieve film meer waarde aan emotionele expressiviteit dan aan een rigide weergave van de realiteit.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden