Plus

Muhammed Ali was een narcist vol tegenstellingen

De Amerikaan Jonathan Eig schreef een prachtige biografie over de in 2016 overleden bokser Muhammad Ali. Het boek onthult, ontroert en vermaakt. We delen Ali op in vier fundamenten van zijn leven, met commentaar van de biograaf.

Ali in 1962 als 20-jarige Cassius Clay.Beeld Stanley Weston/Getty

Ras

Je bent jong en je wilt wat. Maar je weet dat je nooit ver zult komen, omdat je zwart bent. Daarnaast vind je het leuk om te provoceren. "Dan is ras de meest explosieve kaart die je kunt spelen," zegt Eig. "Dat gold voor de jaren zestig en dat geldt nu eigenlijk nog steeds." Ras was Muhammad Ali's troefkaart.

Vooral in zijn jonge jaren fulmineerde de bokser tegen de blanke macht. Ali geloofde meer in segregatie dan in integratie. De blanke was de blauwogige duivel.

In zijn persoonlijke leven meed Ali blanken echter nooit. Hij had aanvankelijk blanke managers en hield zijn hele loopbaan een blanke trainer, Angelo Dundee. Ook was Ali dol op blanke verslaggevers die hem zoveel aandacht gaven. Ali gaf soms interviews terwijl hij naakt op bed lag.

Gek genoeg was Ali in de aanloop naar een bokspartij tegen zwarte tegenstanders meer beledigend dan tegen blanke. Hij zette Joe Frazier weg als gorilla. Zo openlijk racistisch was hij tegen Chuck Wepner nooit.

"Ik denk dat Ali tekeerging tegen zwarte boksers omdat hij zich onzeker voelde in hun gezelschap," zegt Eig. "Veel boksers kwamen uit de echte onderklasse. Ali kwam uit de middenklasse. Ali zei op te komen voor de arme zwarte, maar Frazier was veel meer zo'n arme zwarte dan Ali zelf."

Hoe ouder hij werd, hoe minder Ali zich kwaad maakte over de rassenkwestie. Hij bleef er wel zijn hele leven grappen over maken. Aan het einde van zijn loopbaan zocht hij iemand die de bezem door zijn financiële huishouding kon halen. "Ik wil een Joodse advocaat," zei hij.

Vrouwen

Vier officiële huwelijken en elf erkende kinderen, van wie hij twee buitenechtelijk had verwekt. Ali was een enorme vrouwenliefhebber, al was hij volgens de bronnen van Eig geen geweldige minnaar, omdat hij te egoïstisch was.

"Ik heb de feiten over Ali en de vrouwen genoemd, maar ik heb het onderwerp niet uitgemolken," zegt Eig. "Toen ik in 2013 met het boek begon, wilde ik een complete biografie schrijven, niet alleen een sensationele."

De naakte feiten spreken soms echter voor zich. Twee uur voor het eerste gevecht met Ken Norton lag Ali in bed met twee hoeren. Detail: de drie namen de spiegel van de kast en plaatsten die naast het bed, zodat ze naar zichzelf konden kijken.

Ali ging vreemd bij het leven, al is vreemdgaan misschien niet het goede woord. Al zijn echtgenotes wisten van zijn escapades, ook al omdat twee echtgenotes aanvankelijk zijn minnares waren. Ali schakelde zijn tweede vrouw zelfs in om afspraken te maken voor hem en een minnares.

Ali was ook geen standaardvader. Hij was meer een soort vrolijke oom voor zijn nageslacht. De vier kinderen uit zijn eerste huwelijk groeiden op bij hun opa en oma. Als Ali tijd en zin had, kwam hij langs.

Eig: "Als Ali de kinderen eens meenam naar een restaurant, mochten ze alles bestellen wat ze wilden, maar hun vader was meestal druk met andere mensen in het restaurant."

Muhammad Ali (1942-2016) met zijn oudste kinderen in 1970.Beeld Beltmann, Getty

Godsdienst

Er is dan misschien maar één Allah, maar voor Ali kende de bekering tot de Nation of Islam meerdere lagen. Gedurende zijn leven vervulde religie verschillende rollen.

Als twintigjarige was de keuze om moslim te worden een verzetsdaad van (toen nog) Cassius Clay. Naarmate hij beroemder werd, gaf de religie hem de structuur en discipline om in het rechte spoor te blijven.

Nadat Ali door met name overspel jarenlang had gezondigd - hij heeft nooit alcohol gedronken - sloeg hij na zijn loopbaan de weg in naar een deugdzaam en liefdadig leven. De ziekte van Parkinson, die hem zijn spraak en mobiliteit ontnam, dwong hem even­eens tot een andere levensstijl.

Bij de Nation of Islam vond Ali ook 'de profeet' Elijah Muhammad, een man die hij blind volgde. "Ali was volledig in de ban van hem," zegt Eig.

"Ali scheidde van zijn eerste vrouw, van wie hij heel veel hield, omdat zij zich niet wilde laten bekeren en ze volgens de moslims te korte rokken droeg. Hij liet de geestelijk leider ook tussen de relatie met zijn ouders komen. Die vonden dat Elijah Muhammad hem hersenspoelde, maar Ali bleef zijn geestelijk leider trouw."

Het was ook Elijah Muhammad die Ali verbood om namens de VS in Vietnam te gaan vechten. Toen hij zijn bokslicentie terugkreeg en zijn carrière vervolgde, zette 'de profeet' hem uit de Nation of Islam. Wedstrijdsport paste een moslim eigenlijk niet. Wel benoemde Elijah Muhammad zijn zoon tot Ali's manager. Die streek miljoenen op.

Ali in 1995 met zijn vierde vrouw Yolanda.Beeld Beltmann, Getty

Geld

"Ali begreep het concept geld niet echt," zegt Eig. "Hij dacht dat hij geld uitspaarde door maar voor een paar dollar in de tank te gooien. Het kwam niet in hem op dat hij dan over 30 kilometer opnieuw benzine moest kopen voor z'n Cadillac."

Ali zag geld als iets dat hij altijd zou hebben, in onbeperkte hoeveelheden. Daarom gaf hij er ook zo veel van weg. Het interesseerde niet dat hij mensen onderhield die niets anders deden dan deel uitmaken van zijn enorme entourage. Ali heeft honderden mensen rijk gemaakt, en zichzelf op die manier gelukkig.

"Ik heb wel eens gedacht dat je Ali het beste kunt definiëren als een narcist," zegt Eig. "Hij moést in de belangstelling staan, als jongetje al. Het boksen was een manier om die aandacht te genereren."

"Had hij dat niet gekund, was hij misschien crimineel geworden, cabaretier, of een matige cafézanger in Louisville. Als hij maar aandacht kon krijgen. Maar Ali's leven is te divers geweest om hem alleen als narcist te zien."

Want Ali stond voor z'n principes tijdens zijn dienstweigering, terwijl hij alles te verliezen had. Hij was niet alleen hooghartig, maar ook innemend. Hij was egoïstisch, én altruïstisch. Hij was gemeen, en lief.

"Ik verbaas me soms nog steeds over de contradicties in zijn leven," zegt Eig. "Weet je op wie Ali stemde toen de zwarte, liberale Jesse Jackson en de blanke conservatief Ronald Reagan zich in 1984 kandidaat stelden voor het Amerikaanse presidentschap? Op Reagan."

De meeste klappen

Jonathan Eig deed zeer grondig onderzoek naar bestaande bronnen en interviewde meer dan 200 personen voor de vuistdikke biografie Ali; een leven. Het boek verscheen vorig jaar in de Verenigde Staten en is onlangs vertaald in het Nederlands.

Eig kreeg toegang tot FBI-dossiers en archieven van het ministerie van Justitie, waaruit bleek dat de Amerikaanse overheid Ali op de korrel had. Ali's trainer Angelo Dundee speelde informatie door.

Een andere nieuwtje uit het boek zegt iets over de boksstijl van Ali. Eig liet alle gevechten bekijken door het computerprogramma Compubox. Hoewel Ali zich 'the greatest' noemde en er prat op ging dat hij altijd weg danste bij zijn tegenstanders, blijkt dat hij zeker in het tweede gedeelte van zijn loopbaan meer klappen kreeg dan hij uitdeelde.

In totaal kreeg Ali tijdens zijn hele loopbaan zo'n 200.000 stoten te verwerken. Zijn tegenstanders raakten hem vaker dan hij z'n tegenstanders raakte: per saldo staat Ali op -1,7 procent. Joe Frazier stootte accurater en werd minder geraakt; zijn saldo is +18,9. Desondanks won Ali twee van de drie partijen tegen Frazier.

Eig begon in 2013 aan zijn boek, en Ali overleed voordat het werk was verschenen. "Misschien had mijn boek iets van de glitter van Ali's heldenverering afgehaald, want het leek alsof moeder Teresa was overleden in 2016," aldus Eig. "Maar ook ondanks zijn tekortkomingen was Ali een Amerikaanse held."

Ali: Een Leven. Voetbal Inside, €24,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden