Moreel appèl op de Oranjes: zie af van die kunstveiling

Directeur van museum Boijmans van Beuningen Sjarel Ex doet een dringend beroep op de koninklijke familie om een reeks dure kunstwerken niet te laten veilen.

De tekening in houtskool van Rubens was een voorstudie voor een altaarstuk uit 1608 Beeld Sotheby's

Wat zou Sjarel Ex na de grondige renovatie van zijn Rotterdamse museum, bij de heropening graag een nieuw pronkstuk van de Vlaamse meester Peter Paul Rubens aan het publiek tonen: de houtskooltekening van een gespierde jongeman.

Het werk is sinds 1835 in bezit van de Nederlandse koninklijke familie, de laatste jaren was hoogstwaarschijnlijk prinses Christina de eigenares. Maar niet voor lang meer, als het aan de jongste zus van prinses Beatrix ligt.

Op 30 januari gaat de schets bij veilinghuis Sotheby's in New York onder de hamer, net als twaalf andere tekeningen van oude meesters en twaalf kavels met Chinees porselein, zilverwerk en serviesgoed. Een deel daarvan veilt Sotheby's op 17 januari in Londen.

De kunstverkoop komt de Oranjes op veel kritiek te staan. Nederlandse musea die oude meesters verzamelen of ervan af willen, hebben zich verplicht eerst elkaar te informeren en eventuele interesse bij collega's af te tasten voordat een veilinghuis wordt ingeschakeld. Ook tal van particulieren ver- en ontzamelen in overleg met de musea. Zo niet de Oranjes.

Hoofdprijs
"Er is op geen enkele manier overleg geweest, dit is bepaald niet de koninklijke weg," reageert Ex teleurgesteld. Zijn museum heeft verreweg de grootste collectie werken van Rubens in Nederland.

Ex doet een moreel appèl op de koninklijke familie om (voorlopig) af te zien van de veiling, zodat Nederlandse musea in staat worden gesteld op hun gebruikelijke manier geld te verwerven en de werken zo toch nog voor de Nederlandse kunstliefhebbers veilig te stellen.

"Ik vraag ze om een periode van bezinning. Niet voor de eerste keer voelen we ons overvallen door deze gang van zaken. Hier is echt sprake van een collectie die tot het nationaal erfgoed behoort. Ik denk dan: kom nou eens met iets van regie. Wie direct naar een veiling stapt, op dit internationale niveau, is alleen maar uit op de hoofdprijs. Waarom, vraag ik me bij deze verkopers af."

"Wij hopen echt dat ze de werken terugtrekken van de veiling, zodat musea als het onze toch nog een poging kunnen doen alsnog langszij te komen. Dit werk zou in één klap tot de belangrijkste tekeningen in onze Rubenscollectie behoren."

Salima Belhaj, Kamerlid voor D66, heeft vragen over de kwestie gesteld aan premier Rutte. "Als de werken naar het buitenland gaan, zien we ze niet meer terug."

De Vereniging Rembrandt, die ijvert voor het behoud van cultuurbezit in Nederland, sluit zich bij Ex en Belhaj aan. "Elke poging om enkele van deze werken voor Nederland te behouden, juichen wij alleen maar toe," zegt directeur Fusien Bijl de Vroe-Verloop.

Sjarel Ex

Directeur Boijmans van Beuningen pleit voor behoud van werken voor ­Nederland

Beeld ANP

Saillant: prinses Beatrix is al 39 jaar beschermvrouwe van de vereniging. Bijl de Vroe-Verloop: "Daar zijn wij erg blij mee, maar dat betekent niet dat ik een directe lijn heb om dergelijke kwesties met haar te bespreken."

Koning Willem II
Mocht de veiling van de houtskool­tekening van Rubens bij Sotheby's op 30 januari doorgaan, dan verwacht het veilinghuis het werk voor zo'n 2 miljoen euro af te hameren. Ex: "Zo'n bedrag kunnen wij op deze termijn nooit opbrengen. En ik schat dat de New Yorkse verzamelaar en miljardair Leon Black (voormalige eigenaar van bananenmerk Chiquita, red.) deze tekening voor elke prijs zal willen verwerven."

De Rijksvoorlichtingsdienst rea­geert niet inhoudelijk op het appel van Ex, in afwachting van het antwoord van Rutte op de Kamervragen. Eerder lieten de woordvoerders van het koninklijk huis weten dat 'eigenaren van privécollecties in Nederland vrij zijn hun werken per veiling te verkopen mits, zoals in dit geval, alle wettelijke procedures worden vervolgd'.

De bij Sotheby's aangeboden collectie werd grotendeels aangekocht door de toenmalige koning Willem II en diens echtgenote Anna Paulowna. "In een tijd dat alle uitgaven van de koninklijke familie rechtstreeks uit de Nederlandse staatskas kwamen," meldt een prominente kunsthistoricus op voorwaarde van anonimiteit. "Daardoor zijn ze niet als privé-eigendommen te beschouwen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden