PlusGalerierecensie

Michiel Ceulers braakt zijn ideeën uit zonder filter en geeft de schilderkunst een frisse nieuwe impuls

Yoko & John at the Amsterdam Hilton (Wann Gesten und Handlungen noch radikale Machen hätten), 2022 Beeld Michiel Ceulers
Yoko & John at the Amsterdam Hilton (Wann Gesten und Handlungen noch radikale Machen hätten), 2022Beeld Michiel Ceulers

Michiel Ceulers, voormalig wonderkind van de dirty abstraction, heeft zichzelf op aanstekelijke wijze opnieuw uitgevonden, maar is de eerste om het belang van zijn figuratieve schilderkunst te relativeren.

Edo Dijksterhuis

Bij binnenkomst van Galerie Martin van Zomeren loop je meteen tegen een grote, gele kanarie aan. Hij is met snelle, ferme penseelstreken neergezet op een spiegelende ondergrond met een kartonnen rand die een parodie lijkt op de klassieke schilderijlijst. In kronkelende letters is de tentoonstellingstitel vermeld plus GMZ als aanduiding van de locatie.

Het is een raar werk, dit schilderij dat lijkt op een aankondigingsaffiche waar de bezoeker zichzelf deels in ziet weerspiegeld. Maar die vogel is veelzeggend. Het is een vrolijke flierefluiter maar ook de ‘kanarie in de kolenmijn’ die bij het vrijkomen van koolmonoxide van zijn stokje gaat en daar zijn symbolische status als eerste waarschuwingssysteem bij dreigend onheil aan te danken heeft.

Dat gevaar komt momenteel uit het oosten, waar een Derde Wereldoorlog dreigt. Met de tentoonstellingstitel Yoko & John at the Amsterdam Hilton verwijst Michiel Ceulers naar de ‘bed-in’ waarmee de ex-Beatle en zijn toen kersverse echtgenote in 1969 demonstreerden tegen de Vietnamoorlog, een internationale veiligheidscrisis met vergelijkbare impact. Maar de kanarie als onheilsaankondiger kan ook meer autobiografisch worden opgevat. Sinds 2017 weet Ceulers dat hij hiv-positief is en zijn gezondheid goed in de gaten moet houden.

Ingrijpende koerswijziging

Die infectie valt min of meer samen met de ingrijpende koerswijziging die Ceulers werk heeft ondergaan. Wie de Belgische kunstenaar nog kent van zijn tijd aan de Rijksakademie herinnert zich vast zijn abstracte werk. Met ongeremde energie smeet hij verf op doek. Het resultaat was lekker smerig en smerig lekker, en commercieel aantrekkelijk bovendien. Zijn internationale ster rees snel, met galeries in Amerika en prijzen die door het dak schoten. Sinds een paar jaar is hij weer terug in België en heeft hij zijn succesformule bewust ingeruild voor een figuratieve beeldtaal.

In een interview uit 2021 met de Belgische krant De Morgen zei Ceulers over zijn vroegere abstracte werk: “Ik hou niet van kunst die talig is, van schilderijen waar je lange begeleidende teksten bij nodig hebt om ze te kunnen begrijpen.” Zijn werk heeft nog steeds een directe zeggingskracht, maar de ironie wil dat woorden nu alom aanwezig zijn. Vaak zijn het verwijzingen naar populaire cultuur. Zoals ‘Sick puppy in the window’, dat knipoogt naar een braaf liedje van Patti Page uit 1952 en in de buurt hangt van ‘Fuck the pain away’ van queer elektrokoningin Peaches.

De ideeën tuimelen hier over elkaar en Ceulers braakt ze uit zonder filter. Hij geeft daarmee de schilderkunst, het medium dat al honderden keren is doodverklaard, een frisse nieuwe impuls. Maar hij is zelf de eerste om zijn inspanningen te relativeren. Heel direct doet hij dat door de galerieruimte na te bouwen met kartonnen verpakkingsdozen. Die klodderige maquette waar energielabels en barcodes nog gewoon op zitten, drukt de bezoeker met zijn neus op de realiteit. Ja, ik sta hier nu wel in de Jordaan te kijken naar de pogingen van een Belg om zichzelf binnenstebuiten te keren, maar daarbuiten is het menens.

Yoko & John at the Amsterdam Hilton

Michiel Ceulers
Waar Galerie Martin van Zomeren, Hazenstraat 20
Te zien t/m 16/4

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden