PlusInterview

Michele Hutchison vertaalde Marieke Lucas Rijneveld: ‘Dit boek laat je niet los’

De uitreiking van de International Booker Prize is tot nader order ­uitgesteld en gaat dinsdag dus niet door. Marieke Lucas Rijneveld heeft met The Discomfort of Evening (De avond is ongemak) als eerste Nederlandse schrijver de shortlist voor de prijs gehaald. Haar boek werd vertaald door Michele Hutchison.­

Michele Hutchison: ‘Als vertaler ben je de trouwste lezer van het boek. Je leest het diverse keren om tot de diepte te komen.’Beeld Nosh Neneh

Hutchison (48) is vijftien jaar geleden voor de liefde naar Nederland gekomen. Daarvoor werkte ze als redacteur vertaalde literatuur bij een uitgeverij in Londen. In Nederland kwam ze terecht bij uitgeverij Cossee, waar ze de buitenlandse rechten van de daar uitgegeven romans verkocht.

“Ik moest passages van die romans laten vertalen voor buitenlandse geïnteresseerden. Op een gegeven moment dacht ik: zal ik het zelf proberen? Ik heb altijd van literatuur en talen gehouden en had mijn hele ­leven al te horen gekregen dat ik goed kon schrijven. Ik ben begonnen met een fragment van Boven is het stil, van Gerbrand Bakker.”

Zonder het coronavirus had 2020 haar jaar kunnen zijn, zegt Hutchison met een wrangig lachje. In februari won ze de Vondel Vertaalprijs voor Stage Four (Stadium IV) van Sander Kollaard. En toen kwam het nieuws dat The Discomfort of Evening, haar vertaling van het debuut van Marieke Lucas Rijneveld, de shortlist had gehaald van de International Booker Prize – de prestigieuze literaire prijs die 50.000 Britse ponden gelijkelijk verdeelt over schrijver en vertaler. “Ik heb heel veel boeken vertaald die weinig aandacht kregen. Na lang heel hard werken is het fijn dat deze boeken nu zijn opgepakt.”

Ik kan me voorstellen dat het prijzengeld ook een enorme opsteker kan zijn. Je hoort altijd dat vertalers slecht worden betaald en weinig erkenning krijgen.

“Je moet inderdaad andere klusjes erbij doen: ik vertaal ook kunstboeken, heb een invalbaan gehad bij het Nederlands Letterenfonds. Maar ik vind het een moeilijke kwestie omdat ik ook aan de andere kant heb gezeten bij de uitgeverij, ik weet hoe krap de marges zijn. Voor een schrijver is het vaak ook geen vetpot. Dus ik ben daar realistisch in.”

Hoe bent u de vertaler geworden van Marieke Lucas Rijneveld?

“Uitgeverij Atlas Contact vroeg me een fragment te vertalen voor een boekenbeurs. Dat ging me best goed af. Het is een poëtische tekst en daar hou ik van. Toen het boek in het Engelse taalgebied meteen werd op­gepakt, ben ik gevraagd om het verder te vertalen.”

Waar liep u tegenop bij het vertalen?

“Het moeilijkst vond ik de soms ­gruwelijke scènes. Als vertaler ben je de trouwste lezer van het boek. Je leest het diverse keren om tot de diepte te komen. En als je dat met ­deze scènes doet, kruipen ze echt ­onder je huid. Zeker die waar kinderen met elkaar experimenteren.”

De nare seksualiteit…

“Erg wrede scènes. En heel veel verdriet. Een van de grote thema’s in het boek is hoe na de dood van een kind een gezin uit elkaar valt. Ieder lid van dat gezin zoekt een eigen manier om met dat verdriet om te gaan. Het is een heel krachtig boek, dat je niet loslaat.”

U moest in de huid kruipen van de ­ 10-jarige Jas, de verteller, om haar taal te kunnen spreken.

“Ze is heel beschermd, heel gereformeerd opgevoed. Ze heeft niet veel kunnen lezen, de Bijbel is haar bron van kennis. Zij gebruikt het woord ‘poepgat’, zo normaal in het Nederlands, een beetje kinderlijk. In het Engels is het anus, maar dat vond ik veel te technisch, te kil. In het Engels zou je het ook niet benoemen, dan zou het bum worden. Maar gaten zijn zo’n belangrijk thema in het boek. Als ze over een weiland lopen, zijn er molgaten, er zijn de gaten in de kaas, Jas heeft een gat in zich van verdriet en steekt een punaise in haar navel, waar de kinderen experimenteren met een buurmeisje gaat het om een gat. Daarom werd het bum hole.”

Hoe verhoudt dit boek zich tot de andere Nederlandse romans die u hebt vertaald?

“Ik vond het een krachtig debuut en zag vanuit mijn eerdere expertise ook meteen de internationale mogelijkheden. Ik heb boeken van Esther Gerritsen vertaald, met Sander Kollaard een van mijn favoriete schrijvers. En ik ben nu bezig met Grand Hotel Europa, mijn derde vertaling van Ilja Leonard Pfeijffer. Dat is zo dik, 190.000 woorden, ik word er soms een beetje wanhopig van. Gelukkig herken ik inmiddels zijn stijl en trucjes. Bij zijn eerste boek had ik pagina’s vol vragen, nu veel minder. Ja, ik zoek vaak contact. Als vertaler voel je je verwant met de schrijver. Het is een bijzondere band, want je stapt in hun schoenen.”

Een aanklacht tegen massatoerisme vertalen in tijden van corona, dat lijkt me best vreemd.

“Als je ziet hoe de EU nu al bezig is maatregelen te nemen om het toerisme weer op de been te brengen, denk ik dat dit boek relevant blijft. Helaas.”

The Discomfort of Evening, het door Michele Hutchison vertaalde debuut van Marieke Lucas Rijnevelds
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden