PlusInterview

Michel Faber: ‘Jongeren verdienen een goede afloop’

Dertig jaar geleden spookte in het hoofd van Michel Faber een sprookje rond. Dinsdag verschijnt zijn nieuwe (jeugd)boek D, dat veel overeenkomsten heeft met het fantasieverhaal van toen.

Michel Faber: ‘Veel mensen hebben het gevoel dat onze beschaving aan het omvallen is.’Beeld Mats van Soolingen

De Australisch-­Nederlandse schrijver Michel Faber (60) maakte ­furore met zijn horrorstory Under the Skin (Onderhuids, 2000), in 2013 verfilmd met Scarlett Johansson in de hoofdrol. Ook de in 19de-eeuws Londen gesitueerde roman The Crimson Petal and the White (Lelieblank, scharlaken rood, 2002) werd een internationale bestseller.

In 2016 kuste hij zijn bijna-vergeten fantasieverhaal voor jongeren wakker. Na een periode van rouw na het overlijden van zijn vrouw Eva Youren in 2014, waarin schrijven hem moeilijk was gevallen, vroeg zijn uitgever om een bijdrage aan de herdenking van de 150ste sterfdag van Charles Dickens in 2020.

Dinsdag verschijnt D, de Nederlandse vertaling van de fantasyroman D. A Tale of Two Worlds die het resultaat was. Faber, vanuit zijn huis aan de zuidkust van Engeland: “Dat verzoek kon ik moeilijk weigeren. Ik zocht een mysterieuze persoon die ik op avontuur kon sturen en meteen kwam het meisje Dhikilo in me op. Ik herinnerde me ook opeens weer de Dickensachtige professor met zijn vreemde hond uit mijn vergeten manus­cript. Ik dacht: als ik nu eens Dickens zélf die professor laat zijn die Dhikilo naar een andere wereld weet te voeren, dan moet het goedkomen.”

Dus het meisje Dhikilo bestond allang in uw hoofd?

“Dat niet. In het fantasieverhaal voor kinderen dat ik destijds in gedachten had, met als titel De vrouw met de hermelijn met de lange staart, heette de hoofdrolspeelster Miriam, een wat zwaarmoedige lerares van middelbare leeftijd die last heeft van weltschmerz. Haar leven verandert als zij er na afloop van de begrafenis van haar oud-collega-professor Bennett achter komt dat die helemaal niet dood is, maar nog leeft.”

“Dan gebeurt het: de oude man stuurt haar op pad om een verdwenen schilderij van Leonardo da Vinci, De dame met de hermelijn, op te sporen. Na een zetje van professor Bennett belandt ze in een andere, vroegere, besneeuwde tijd, waarin ik destijds tot mijn grote irritatie niet verder kwam dan bladzijde 70.”

“Toen dacht ik: als we Miriam nou eens vervangen door Dhikilo, een jonge heldin die als kind van Afrikaanse vluchtelingen al veel heeft meegemaakt, en professor Bennett door Dickens zelf, dan wordt het misschien nog wat. Zo komt het dat het begin van D in grote lijnen overeenkomt met dat van mijn nooit voltooide sprookje van dertig jaar geleden.”

Dhikilo woont in een slaperig Engels kuststadje. Ze heeft haar ouders sinds haar geboorte niet meer gezien. Plots lijkt de letter D volledig uit de taal verdwenen, maar Dhikilo is de enige die dit doorheeft. Om de D terug te krijgen betreedt zij met een overleden professor en zijn sfinx de magische wereld Liminus. Daar moet ze het opnemen tegen de Gamp, Liminus’ verschrikkelijke dictator die de taal wil vernietigen.

Het lijkt erop dat u in D de roman A Tale of Two Cities van Charles Dickens heeft gecombineerd met Lewis Carrolls Alice in Wonderland.

“Ik heb veel van Charles Dickens gelezen, maar eerlijk gezegd niet A Tale of Two Cities. Ik ken de verhaallijn wel, en ook de beroemde slotscène die zich afspeelt in het onrustige Parijs ten tijde van de revolutie. Een sfeer die in zekere zin doet denken aan wat wij nu meemaken met de brexit hier in Engeland, Trump in de VS en de wereldwijde coronacrisis. Wat ik voor mijn boek aantrekkelijk vond, was de gedachte dat Dhikilo oog in oog staat met de guillotine zonder dat ze daadwerkelijk haar hoofd verliest. Meer niet.”

“De invloed van Alice In Wonderland op D is wel overduidelijk. Ik hou van dit verhaal van Lewis Carroll en heb het vele malen met evenzoveel plezier gelezen en herlezen. Hoewel ik er meteen bij moet zeggen dat ik liever optrek met Dhikilo dan met Alice, want haar vind ik nou niet bepaald wat je noemt likeable.”

Zoals het leven in het ‘wonderland’ in uw boek ook bepaald geen pretje is.

“Dat klopt. Het Land van Liminus, waar Dhikilo haar avonturen beleeft, heeft veel overeenkomsten met onze samenleving. Veel mensen hebben om allerlei redenen het gevoel dat onze beschaving aan het omvallen is en dat er fundamentele veranderingen nodig zijn om het tij te doen keren.”

“Er hangt revolutie in de lucht.Of zoals een van de ‘Droods’, iemand van de oude beschaafde volkeren die Dhikilo onderweg ontmoet, het uitdrukt: ‘Heersers komen, heersers gaan, maar waar we echt op zitten te wachten is een flinke weersverandering’.”

Gelukkig loopt het allemaal goed af.

“Ja, dat moest ook. Naast de vele ideeën en opvattingen over taal en politiek die ik in dit sprookje heb verwerkt, heb ik vooral geprobeerd een avontuurlijk verhaal te maken dat leuk is om te lezen. Eerder opbeurend dan tragisch, want mijn eerste verantwoordelijkheid als schrijver is om mijn lezer een goede tijd te bezorgen. Alles wat onderweg aan kennis en inzicht wordt meegepikt, beschouw ik als bonus.”

Dat klinkt wel erg bescheiden.

“Nou, vooruit. Natuurlijk draait dit boek om grote thema’s als vrijheid, onderdrukking en censuur. Onderdrukking gaat bijvoorbeeld direct gepaard met bepaalde begrippen die taboe worden verklaard. Vandaar ook het spel met de letter D dat in mijn boek op verschillende niveaus wordt gespeeld.”

“Dat is natuurlijk niet nieuw; George Orwell deed zoiets al in 1984. Maar dat boek, hoe onovertroffen ook, is zo complex en ontoegankelijk voor jongeren dat je er depressief van wordt. En dat wil ik hen niet aandoen.”

“Jongeren verdienen verhalen met een goede afloop. De wereld bezorgt hun al genoeg kopzorgen en dus verdienen kinderen en jongeren juist nu verhalen met een happy end.”

Optreden op ILFU

Michel Faber (1960) werd geboren in Den Haag, groeide op in Australië en woonde jarenlang in Schotland. Bij het verschijnen van zijn laatste roman, Het boek van wonderlijke nieuwe dingen, in 2015 kondigde Faber aan geen romans meer te schrijven. Toch liet hij zich overhalen een eerbetoon te schrijven aan Charles Dickens, dat de fantasyroman D zou worden. Faber wordt op 26 september geïnterviewd op literatuurfestival ILFU in Utrecht, programma zie www.ilfu.nl.

Fictie

Michel Faber - D. Een geschiedenis van twee werelden

Vertaald door Harm Damsma en Niek Miedema. ­Uitgeverij Podium, €20,99, 336 blz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden