PlusBoekrecensie

Michael Ignatieff zoekt in dit rijke boek een antwoord op dé grote vraag: hoe moeten we leven?

Reis naar het ongerijmde van Michael Ignatieff verscheen al eerder in het Nederlands, in 2007, maar dat het opnieuw is uitgegeven, in de sterke, fijne vertaling van Eric van Domburg Scipio, is van groot belang. Het is immers een belangrijk boek, een boek om in de buurt te houden.

Thomas Verbogt
Bij het bed van hun moeder zien de verteller en zijn broer wat ze niet willen zien: het eindpunt van een reis. Beeld Getty Images
Bij het bed van hun moeder zien de verteller en zijn broer wat ze niet willen zien: het eindpunt van een reis.Beeld Getty Images

Als het goed is, gaat iedere roman over de vraag hoe te leven, een vraag die niet te beantwoorden is, maar de pogingen ertoe kunnen zinvol en verhelderend zijn. Op iedere pagina van deze rijke roman worden die pogingen gedaan, zonder dat het boek te vol wordt.

Het is niet alleen een roman, ook een autobiografisch essay, van de hoofdpersoon. Dat laatste zeg ik er voor de zekerheid bij, maar het is duidelijk dat Ignatieff grotendeels uit zijn eigen leven heeft geput. Er staat niet voor niets voorin ‘Voor mijn broer en in herinnering van mijn moeder’.

De moeder en de broer zijn met de verteller de mensen om wie het gaat. Er is ook nog een vader, maar zijn rol is minder intens, niet minder wezenlijk trouwens.

Het eindpunt

Na een aangrijpend voorwoord bij deze nieuwe uitgave begint de roman met ‘Ik wil me haar laatste uur niet herinneren.’ Hij en zijn broer staan bij haar bed en zien wat ze niet willen zien, het eindpunt van een reis die begon met het laatste schilderij dat die moeder maakte.

Ze schilderde niet om te exposeren, alleen maar voor zichzelf, maar ineens stopte ze. Ze was nog jong, hij ook, zat nog op de middelbare school, alzheimer was begonnen zijn moeder te slopen. Ook zijn rouw begon.

Verloren paradijs

Dat is waarover dit boek vertelt: rouw, machteloosheid en ontwrichting. Over de waarheid van herinneringen. En depressiviteit. Aan het einde schrijft Ignatieff over de psychoanalytica Melanie Klein, die depressiviteit beschouwt als een verlangen naar verbondenheid met de moederborst, een verlangen naar het verloren paradijs.

Ook een woord dat deze roman draagt: veiligheid. Het zoeken naar veiligheid, het besef dat die er niet meer is, dat je het zelf bent die ervoor moet zorgen dat die terugkomt in je leven, maar hoe dan?

De toon van dit boek is die van spijt en melancholie. Toch is het niet zwaar. Gelukkig, het gaat ons allemaal enorm aan.

null Beeld

Reis naar het ongerijmde

Michael Ignatieff
vertaling Eric van Domburg Scipio
Cossee, €19,99
224 blz.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden