Plus Achtergrond

Met wegwerpcamera’s de jeugdgevangenis in

Documentair fotograaf Stacii Samidin vroeg jongeren in de gevangenis hun leven vast te leggen met een camera. Het resultaat is te zien tijdens de kijkdagen van de fotografieveiling van Young in Prison.

Young in Prison, foto's gemaakt door jongeren tijdens een project van Stacii Samidin in jeugdgevangenissen. Beeld -

Stacii Samidin heeft het ideale breekijzer om contact te maken met jongeren in een jeugdgevangenis: zijn uiterlijk. De fotograaf houdt van bling. Zijn brilmontuur en tanden zijn van goud, net als de ringen en kettingen die hij combineert met modieuze sportswear. Tatoeages kruipen vanonder zijn mouwen naar zijn knokkels en langs zijn keel naar zijn slapen.

Toen hij zich meldde bij de poort van de Rijks Justitiële Jeugdinrichting in Spijkenisse hadden de bewakers niet meteen door dat dit de ­internationaal succesvolle fotograaf was die workshops kwam geven. “Ook de jongens waren in eerste instantie verrast,” vertelt Samidin over de eerste ontmoeting met de gedetineerde ­jongeren. “Maar ik had meteen hun vertrouwen. Ze zagen zichzelf in mij.”

Toen Samidin twaalf jaar geleden begon te ­fotograferen waren gangs zijn belangrijkste ­onderwerp. Dat breidde al snel uit naar andere subculturen, of zoals hij het noemt: ‘werelden in werelden’. Het resultaat is een doorlopend ­levenswerk getiteld Societies. Ook de serie over cafés met hun stamgasten en kasteleins die hij vorig jaar maakte in opdracht van het Rijks­museum past daarin. “Document Nederland in het Rijksmuseum was belangrijk voor mij. Ik voel me nu volwassen als kunstenaar. En dat is een mooi moment om dit werk te maken.”

Vertrouwen winnen

Young in Prison (YiP) is een Amsterdamse ngo die creatieve en sportieve programma’s ontwikkelt en uitvoert in jeugdgevangenissen op verschillende continenten. Die activiteiten worden deels bekostigd met de opbrengst van de veiling, waar fotografen en verzamelaars werk voor doneren. YiP vraagt ook ieder jaar een fotograaf voor een speciaal project.

Makkelijk was het zeker niet, werken met de vele beperkingen die het justitieel apparaat ­oplegt, bekent Samidin. “Alles draait om veiligheid en privacy en dat is begrijpelijk. Maar het betekent ook dat je geen gezichten herkenbaar in beeld mag brengen en zeker geen personeel ­samen met gedetineerden.”

Een extra complicerende factor was dat Samidin werkte in een instelling voor kort verblijf. “Als iemand een lange straf uitzit, vindt hij zo’n workshop wel een leuke afwisseling. Maar deze jongens hebben straffen van drie tot vijf maanden. Ze zijn vooral bezig met hun tijd uitzitten en wegwezen. Ik moest echt hun vertrouwen winnen voordat ze gingen meedoen. Maar ik ­fotografeer sowieso niet zo veel, maximaal tien procent van de tijd. De rest van mijn werk is communicatie.”

Een foto gemaakt door een jonge ingezetene tijdens het project Young in Prison. Beeld Stacii Samidin

In een-op-eengesprekken vertelden de jongens hem hoe ze in de gevangenis terecht waren ­gekomen en wat hun plannen na vrijlating ­waren: meestal doorgaan op dezelfde weg. “Het was zo herkenbaar,” zegt Samidin. “Toen ik ­zeventien, achttien was, had ik ook het idee ­gevangen te zitten in een bepaald leven en had ik geen visie voor de toekomst. Ik heb die jongens aan de hand van mijn vroegste bendefoto’s laten zien waar ik vandaan kom. Ook ik ben een jongen van de straat. Maar mijn strijd voor ­erkenning en tegen stereotypering voerde ik eerst fysiek en nu met mijn camera. Ik kom overal, van LA tot Nairobi, en praat met iedereen. De burgemeester (van Rotterdam, red.) stuurt me een sms’je als hij een portret nodig heeft.”

Groepsportret

Een rolmodel wil hij zichzelf niet noemen. Dat is te zwaar. Hij wil een luisterend oor zijn, een hand reiken, een zetje geven. Tijdens zijn workshop deed hij dat door wegwerpcamera’s uit te delen met de vraag het dagelijks leven vast te leggen. “Sommigen maakten drie foto’s, anderen twaalf maar er waren er ook die het hele rolletje van 35 volschoten. Ze kwamen me trots die camera’s terugbrengen. Er zitten veel opgestoken middelvingers tussen en omhelzingen, maar ook een kast, een schilderijtje, een douche. Het zegt veel over iemand als dat ­belangrijk of typerend is voor zijn leven.”

Uit al dat materiaal selecteerde Samidin acht foto’s en hij voegde er een eigen werk aan toe: een ‘groepsportret’ aan de hand van persoonlijke spullen als een radio en een zelfgemaakt Mens-erger-je-nietbord. “Ik hoop dat ze hierdoor gezien worden zoals het hoort: als mens.”

YiP Art Fotoveiling. Kijkdagen: 10-12 oktober; ­veiling: 13 oktober van 16.00 tot 19.00 uur in CIRCL, Gustav Mahlerplein 1B.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden