PlusBoekrecensie

Meesterlijke roman over hoe hun leven had kúnnen zijn – als ze dat bombardement in 1944 hadden overleefd

Eeuwig licht begint met een waagstuk dat extra indruk maakt nu steden in Europa kapotgebombardeerd worden. In de eerste zes pagina’s van zijn meesterlijke tweede roman beschrijft Francis Spufford (1964) het moment waarop een V2-raket inslaat in een vestiging van warenhuis Woolworths in Londen.

Dirk Jan Arensman
Na de luchtaanval op Woolworths, november 1944. Beeld Mary Evans Picture Library
Na de luchtaanval op Woolworths, november 1944.Beeld Mary Evans Picture Library

Het is een waargebeurd ‘haarscheurtje in het middaguur van een zaterdag in november 1944’. Francis Spufford (58) schetst wat zich binnen in de vliegende moordmachine afspeelt die een bom afwerpt op het Londense warenhuis Woolworths. De gruwelijke gevolgen: iedereen in het gebouw en de directe omgeving is in een oogwenk vergaan tot ‘deeltjes, spatjes, flarden’, onder wie vijf kinderen, ‘Jo en Valerie en Alec en Ben en Vernon’.

Maar dan, met een gebedachtige toverspreuk, springt de romancier ertussen. Plotseling is het vijf jaar later, en treffen we de slachtoffers springlevend aan in de schoolbanken in de fictieve wijk Bexford, net op tijd voor koorles. Waarna we, met telkens sprongen van vijftien jaar in de tijd, flarden krijgen voorgeschoteld van de levens die ze tot 2009 hadden kúnnen leiden.

Vakbondsman

Zo proeft Jo van het jetsetleven (en een neerbuigende machocultuur) als vrouwelijke rockgitarist in LA, voordat ze een bestaan als muziekdocente verkiest. Haar zus Val denkt het liefdesgeluk te vinden bij de charismatische Mike, die zich ontwikkelt tot gewelddadige skinheadpsychopaat.

Vern kent (financiële) pieken en dalen als louche vastgoedhandelaar met een sympathieke passie voor de opera. De intelligente volksjongen en vakbondsman Alex ziet zijn ambacht als letterzetter in krantenbolwerk Fleet Street door de technische vooruitgang verdrongen worden, waarna ook hij zijn ware bestemming elders vindt. En arme Ben slijt jaren van zijn getroebleerde leven in een psychiatrische inrichting.

Wrange triomf

Spufford roept het allemaal even levendig op, weet het dagelijks werk in een ouderwetse drukkerij even boeiend te maken als een dampend optreden van een ‘skinvriendelijke’ skaband. De aan Michael Apteds Up-documentairereeks herinnerende tijdsprongen zorgen voor dynamiek en een decor waarin je de grote maatschappelijke verschuivingen aan je voorbij ziet trekken. Terwijl alles ondertussen blijft draaien om die vijf verbijsterend levensechte en complexe individuen, die soms even elkaars pad kruisen.

Je zou hun bestaantjes alledaags kunnen noemen, vaak maar half gelukt. Maar die openingsscènes indachtig lezen ze als een wrange triomf op de oorlogsvernietiging. Je wilt er geen kostbaar moment van missen.

null Beeld

Eeuwig licht

Francis Spufford
vertaald door Mariella Duindam
Nieuw Amsterdam, €24,99, 303 blz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden