Plus Interview

Massih Hutak komt in verzet tegen de gentrificatie van Noord

Verdedig Noord gaat over de nadelige gevolgen van gentrificatie van het stadsdeel. Beeld Ilja Meefout

Schrijver en rapper Massih Hutak (27) maakte Verdedig Noord. Deze voorstelling over gentrificatie is te zien op het Over het IJ Festival.

Makkelijke vraag. Wat betekent Amsterdam-Noord voor Massih Hutak? Antwoord: “In één woord: thuis.” Hutak, hij vluchtte uit zijn geboorteland Afghanistan en kwam in 1998 naar Nederland, gaat verder. “Dit is de enige plek in Nederland, in Europa, waar ik me vanaf dag één dat ik er ging wonen welkom heb gevoeld. Noord heeft me mijn vrienden en ook voor een belangrijk deel mijn familie gegeven. Heel pathetisch gezegd: ik ben gehecht aan elke tegel hier. Noord is de plek waar ik bijna alle eerste keren heb meegemaakt die in een mensenleven van belang zijn. Hier heb ik na uren freestylesessies in trappenhallen besloten dat ik hiphopmuziek wil maken. Hier heb ik de kans gekregen om los van de muziek mijn schrijftalent verder te ontwikkelen. Hier heb ik ontdekt wat ik niet wil: thuisloos zijn.”

Over die zo belangrijke plek maakte Massih Hutak, ook columnist van Het Parool, een voorstelling voor het Over het IJ Festival: Verdedig Noord. Daarin stelt hij de gentrificatie – het opwaarderen van een buurt op sociaal, cultureel en economisch gebied – van Amsterdam-Noord ter discussie. Het is voor de in Noord woonachtige Hutak een ‘onvermijdelijk’ thema dat zich aan hem heeft opgedrongen.

Waarom deze voorstelling?

“Ik schreef al langer columns hierover maar ik vond het tijd om me eens verder te verdiepen in dit fenomeen. Iedereen die z’n ogen en oren een beetje openhoudt, weet dat wij ons in Noord niet in een unieke situatie bevinden. Dus ik wist vrij snel dat ik naar andere landen en steden moest om ter plekke te onderzoeken wat de overeenkomsten en verschillen zijn met Noord.”

New York, Parijs, Berlijn, Los Angeles…

“Ja, en ik eindigde in Los Angeles, in de wijk Boyle Heights. Die buurt stond bekend als een no-goarea. Hierdoor was de grondwaarde en de huur van winkelpanden en woningen structureel verlaagd, zodat grote projectontwikkelaars het in grote delen kunnen opkopen en doorstoten. Dat proces begint altijd met kunstenaars die er hun atelier openen, waarna koffietenten volgen en daarna de projectontwikkelaars die huizen renoveren en bouwen die de kunstenaars die er als eersten kwamen zelf niet eens meer kunnen betalen. Waardoor de oude bewoners ook nauwelijks meer hun huren kunnen betalen. Landlords grijpen de komst van yuppen, hipsters, ateliers en cafés aan om van de ene op de andere maand de huren met soms wel 600 procent te verhogen. In de kern is dit het verhaal van Noord.”

Maakte het u boos wat u zag?

“Ik keerde steeds bozer en verontwaardigder terug dan ik vertrok en heb zelfs even overwogen om het hele theaterprogramma te skippen en alleen nog maar actie te gaan voeren. Want in Boyle Heights zag ik voor het eerst een tegenbeweging, genaamd Defend Boyle Heights. Een groep goed opgeleide en goed geïnformeerde jonge mensen die opstaan en hun wijk verdedigen met succesvolle huurstakingen, protestmarsen en ‘aanvallen’ op cafés en ateliers om het ‘gevaarlijke’ karakter van de buurt te behouden. Die dunne lijn tussen zelfverdediging, vreedzaam protest en burgerlijke ongehoorzaamheid sprak me erg aan en zorgde ervoor dat ik terugkeerde met een houding van: ik ben niet alleen slachtoffer maar ook in de positie om de macht te kantelen in mijn voordeel.”

“Het doet ertoe. Na lang denken en praten met vrienden heb ik besloten om de uitdaging aan te gaan en een programma te maken dat zowel kunst is als activisme. Die combinatie heeft altijd al in mij en mijn werk gezeten, maar nu ben ik er steeds bewuster mee bezig. Veel makers vinden het ingewikkeld om een standpunt in te nemen en kleur te bekennen. Ik ook, maar dat niet doen is voor mij geen optie. Het maakt het er niet makkelijker en zeker niet gezelliger op, maar het is wel het puurste dat ik kan maken en geven aan een publiek. Dat ga je zien in Verdedig Noord.”

Waar gaat Verdedig Noord precies over?

“Defend Boyle Heights heeft de voorstelling geïnspireerd. Met een kleine twist: ik heb me afgevraagd hoe acties eruit zouden zien als ik me niet radicaal anti-iets maar radicaal pro-iets zou opstellen. Ludieke acties, scherp en zo onbevangen mogelijk, over het verdedigen van het Noord dat ik beetje bij beetje kapot zie gaan. Mensen krijgen in mijn voorstelling een theatrale speech te zien en te horen en zonder veel te verklappen: ik probeer de ruimte in de theater Rietwijker zo goed mogelijk te gebruiken om het fenomeen gentrificatie voelbaar te maken voor elke toeschouwer. Daarnaast probeer ik ook buiten de voorstelling zichtbaarheid te creëren voor dit onderwerp in publieke ruimten; dat is de beweging Verdedig Noord. Hoe precies, kan ik nog niet zeggen, al is mijn nieuwe single Designer Fiets daar wel onderdeel van.”

Tast gentrificatie het karakter van Noord aan?

“Gentrificatie tast honderd procent het karakter van Noord aan en dat is geen goed ding. Een van de belangrijkste dingen die ik heb geleerd tijdens mijn onderzoek is dat als je wil bepalen of gentrificatie goed of slecht is voor een plek, je altijd moet beginnen met je te verplaatsen in de oude bewoners. Welke gevolgen hebben de ontwikkelingen voor hen? En wat betekent het dat nu al die verbeteringen er zijn in hun buurten, zij juist weg moeten?”

Verdedig Noord (tekst en spel: Massih Hutak en Chris Keulemans. Regie: Anouk de Groot) 10 t/m 14 juli te zien in De Rietwijker, Parlevinker 9. Zie ook www.overhetij.nl

Als onderdeel van Verdedig Noord brengt Massih Hutak vandaag de single Designer Fiets uit. Zie de clip hieronder: 

Over het IJ Festival

Van 5 tot en met 14 juli is de 27ste editie van Over het IJ Festival met zo’n vijftig vernieuwende en tegendraadse locatietheaterproducties. Veel werk is speciaal voor het festival gemaakt op unieke locaties, zoals scheepsbouwloodsen en -hellingen op de NDSM-werf, en broedplaatsen, buurt- en kunstcentra dieper in Amsterdam-Noord. Ook in Stadsdeelkantoor Noord, Tolhuistuin, het depot van NEMO Science Museum en in een supermarkt zijn voorstellingen te zien. Let ook op het Zeecontainerprogramma met jong talent.

De vijf jonge performers van La Isla Bonita maken fysiek theater over urgente kwesties. Hun voorstellingen zijn altijd gedurfd: brutaal en in your face, maar ook verstild en kwetsbaar. In De managers onderzoeken ze de lichaamstaal van machthebbers: hoeveel invloed kun je uitoefenen vanachter een vergadertafel?

Sheralynn Adriaansz is een aanstormend theatertalent: ze maakte tijdens eerdere edities van Over het IJ al twee spannende korte voorstellingen over haar afkomst en identiteit. Met humor en bevlogenheid weet ze haar persoonlijke verhaal te verknopen met een breder maatschappelijk engagement. In Beige onderzoekt ze hoe je trots kan zijn op je iets waar je totaal geen invloed op hebt: je roots.

De potentiële festivalhit Don’t Wanna Fight combineert het concrete vechttheater van de YoungGangsters met de meer abstracte danstaal van jongerentheatergroep DOX. Wanneer wordt een reeks rake klappen ineens een choreografie, en daarmee kunst? Deze rauwe voorstelling zoekt naar de grenzen van je empathie en engagement.

Sander Janssens

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden