Martin Amis - The pregnant widow ***

In aanloop naar de publicatie van zijn twaalfde roman, The pregnant widow, hield Martin Amis (1949) de gemoederen in de Britse pers weer ouderwets bezig. Eerst voerde hij zijn in 2000 overleden zus Sally op als één van de inspiratiebronnen voor het boek, waar hij zes jaar aan had gewerkt, omdat zij, 'pathologisch promiscue' als ze was, 'een spectaculair slachtoffer' van de seksuele revolutie was.

Vervolgens richtte hij zijn pijlen op de bejaarde medemens ('de zilveren tsunami') door in The Sunday Times te bepleiten dat 'euthanasiecellen' in het Britse straatbeeld moesten verschijnen, waarin ouderen 'met een martini en een eremedaille' een eind aan hun leven konden maken. En en passant serveerde hij J.M. Coetzee nog even af als een talentloze prutser die vooral zijn best deed zijn lezers zo mín mogelijk plezier te verschaffen.

Ophef genoeg. Maar ondertussen dreigde Amism als relschopper de aandacht wel behoorlijk af te leiden van het goede nieuws: de terugkeer van Amis als satirische romancier.

Want profileerde hij zich de laatste jaren vooral als gemankeerd historicus en politiek commentator met non-fictiewerk als Koba the dread (2002) en Het tweede vliegtuig (2008), zijn 'veertien reacties op 11 september', met The pregnant widow begeeft hij zich in veel opzichten op terrein dat hij decennia geleden achter zich leek te hebben gelaten. Het terrein van The Rachel papers (1973), Dead babies (1975) en Succes (1978), van geestige, vaak op losjes autobiografische leest geschoeide romans, waarin jeugdig hedonisme en zelfhaat hoogtij vierden en de zinnen je met een grimlachend soort zelfvertrouwen tegemoet swingden.

Zo goed als in dat vroege werk is hij hier niet op dreef. Laat staan dat hij het niveau van Money (1984) of London field (1989) haalt. Maar bij vlagen komt hij er dicht genoeg in de buurt om alle publiciteitsruis te vergeten.

Hoofdpersoon van The pregnant widow is de twintigjarige student Keith Nearing, die in 1970 met een groep vrienden in een kasteel in de buurt van Napels 'een hete, eindeloze en erotisch gezien doorslaggevende zomer' doorbrengt. Want, goed, hij is daar met zijn hopeloos onzekere vriendinnetje Lilly en probeert in koortsachtig tempo zo'n beetje het volledige canon van de Britse romankunst door te ploegen. Maar zijn gedachten worden toch grotendeels bepaald door twee vrouwen: Scheherazade, de weelderige beboezemde vriendin van Lily, én Gloria Beautyman, een rijpere dame die is gezegend met een betoverend achterwerk.

Naar de één smacht hij als een bezetene - het vriendje van de topless door het leven flanerende Schehe­razade komt namelijk maar niet opdagen - de ander ontpopt zich als mannenverslindend roofdier, wie hij geen weerstand zal kunnen bieden.

Met hen moet 'het seksuele trauma' dat Keith volgens de inleiding - uitgesproken door zijn 36 jaar oudere 'geweten' - opliep, wel te maken hebben, weet je al gauw. Een trauma dat nogal tegen (of mee) blijkt te vallen, trouwens.

Zoals, nuchter beschouwd, wel meer tegenvalt aan deze roman. Die maffe Japie Krekelvertelstructuur bijvoorbeeld. Het wat pedante gescherm met de Narcissusmythe in intermezzo's. Of de karikaturale draai die Amis aan het feminisme geeft - de vrouwen die achter mannen aan jagen, doen dat gedwongen door tijdgeest of stiekem gewoon omdat ze kinderen willen, en ze worden allemaal op hun eigen manier het slachtoffer van hun rooftocht.

Maar hij mag als cultuurfilosoof dan niet erg overtuigen, als romanschrijver sleept hij je wel behoorlijk mee. Met bijfiguren als de hilarische Italiaanse dwerggraaf Antonio, die ook naar de gunsten van Sche­he­ra­za­de dingt. Met de hopeloze sus­pen­se van Keith' seksuele frustratie en de milde (zelf)spot waarmee de verteller Amis' alter ego beziet. En vooral met proza dat soms als vanouds sprankelt. Zinnen waarin oude mensen 'langzaam in hun maskers van boomschors en walnoot groeien', een vrouw 'a starkly abbreviated version of her Sunday best' kan dragen en bij een kater 'zelfs de lucht op het punt lijkt te staan over te geven'.

Zo'n stilist vergeef je veel.

Je gunt hem zelfs zijn nieuwe literaire lente, die met The pregnant widow aarzelend lijkt in te zetten. (DIRK-JAN ARENSMAN)

Martin Amis - The pregnant widow ***
Jonathan Cape (imp. Nilsson & Lamm), €17,95.

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden