Recensie

Mark Rietman speelt perfect in Solness van het Nationale Toneel (****)

Het is een goede zet van regisseur Theu Boermans geweest om Mark Rietman te casten als hoofdpersoon in het stuk Solness van Henrik Ibsen. Rietman speelt ingetogen en ontroerend.

Mark Rietman en Anna Raadsveld in Solness Beeld Het Nationale Toneel

Doodsbang is Halvard Solness. Dat de jeugd hem passeert. Dat hij zijn positie als gerenommeerde architect op een dag zal moeten afstaan aan de nieuwe generatie. Maar als die jeugd werkelijk aan de deur klopt in de figuur van de piepjonge Hilde, klampt hij zich aan haar vast alsof ze zijn laatste redding is: 'Jou heb ik gemist, meer dan wie ook in de wereld.'

Henrik Ibsens Solness (1892) is het verhaal van een succesvolle architect in een crisis die verder reikt dan midlife; de jonge vrouw wordt zijn ondergang. Ibsen schreef zijn stuk kort nadat hij als 64-jarige, gerenommeerde toneelschrijver intiem contact had gehad met twee studentes. Over vergankelijkheid gaat het, kunst, en de zin van het leven.

Theu Boermans regisseerde het in Nederland weinig opgevoerde stuk bij het Nationale Toneel en castte Mark Rietman als de getormenteerde architect. Een sterke zet. Liggend onder een witte tafel (het toneel staat er vol mee, twintig in totaal) maakt hij zijn entree als autoritaire botterik - zijn wil is wet. Toch vervult het werk hem niet meer als vroeger. Ook in zijn privéleven lopen de zaken niet lekker; na enkele persoonlijke rampen is zijn huwelijk tot stilstand gekomen.

Hilde
Dan is daar plots Hilde (Anna Raadsveld in haar eerste rol bij het NT), die beweert dat ze Solness tien jaar geleden als twaalfjarig meisje heeft ontmoet en sindsdien in zijn ban is.

Schaamteloos biedt ze zich aan hem aan en daagt hem uit haar grootste wens te vervullen: een luchtkasteel bouwen waarin ze zich samen kunnen verschansen. Solness, wankel van gemoed, vrezend dat hij gek wordt, kan niet op tegen haar meisjesachtige verleidelijkheid, haar overredingskracht, haar onbezonnen jeugd - en zwicht.

Rietman is een perfecte Solness: dominant maar kwetsbaar, charismatisch maar gekweld, strijdbaar en tegelijk berustend; de demonen in zijn kop hebben al gewonnen. Zonder veel verzet laat hij zich inpakken door dat energieke meisje in haar ultrakorte broekje - eindelijk iemand die naar hem wil luisteren.

Schuldgevoel
Zijn vrouw, zijn dokter, zijn werknemers: ze zien hem als slachtoffer, als patiënt, als potentaat. Dit meisje adoreert hem, biedt een uitweg uit zijn vastgelopen leven. Een schijnuitweg, maar dat wil hij niet weten. Meer dan eens trilt zijn stem als hij met haar praat; door schuldgevoel, door lust, door alles wat op hem afkomt en fout dreigt te gaan. Rietman speelt de architect ingetogen, minder op de lach dan in veel andere rollen, ontroerend in zijn in-de-war-zijn.

In een abstract decor, waarin de tafels na elke akte dichter naar elkaar worden geschoven tot één wit vlak ontstaat, vervullen de overige acteurs slechts bijrollen. Alles draait om de confrontaties tussen Rietman en Raadsveld. Zij pareert hem sterk, schakelend tussen kinderlijke drammerigheid en volwassen manipulatie. Een intelligent, maar beschadigd meisje. Wat ze nodig heeft, is een vaderfiguur, maar die zoekt ze niet in hem. Tussen de twee ontstaat iets, even teer en broos als de bellen die na iedere akte worden geblazen. Even fonkelt het, maar dan spat alles uiteen: de bellen, de liefde, het leven.

Solness

Ons oordeel: ★★★★☆
Wat: Toneel
Door: het Nationale Toneel
Regie: Theu Boermans
Gezien: 25 april, Den Haag
Nog te zien: 6 t/m 16 mei Compagnietheater / 23 oktober Schouwburg Amstelveen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden