PlusGalerie

Maria’s uitnodigende, afgehakte arm

Rini Hurkmans, Silent Gesture, 2020 Beeld Rini Hurkmans
Rini Hurkmans, Silent Gesture, 2020Beeld Rini Hurkmans

Op 21 mei 1972 om half elf ’s ochtends liep de 33-jarige Laszlo Toth met een hamer af op de Pietà van Michelangelo in de Sint Pieter van Rome. “Ik ben Jezus Christus – verrezen uit de dood,” riep hij, waarna hij het marmeren beeld aanviel. Toth sloeg Maria’s arm van het beeld. Haar neus werd beschadigd, net als het linker ooglid en delen van haar mantel.

Na vijftien mokerslagen werd de Hongaars-Australische geoloog overmeesterd door omstanders. Rini Hurkmans kocht in 1992 een foto waarop dat moment is vastgelegd. Ze onderzocht de foto op visuele eigenaardigheden. Er loopt bijvoorbeeld een diagonale lijn van het lichaam van de dode Christus naar het hoofd van de vernieler, maar die kop steekt er net bovenuit. Bovendien vormt het beeld van Michelangelo een driehoek en toevallig zijn ook de aanvaller en zijn belagers in een driehoek gevat.

Tussen deze twee driehoeken gaapt het gat van de onderarm van Maria, die vlak daarvoor van het beeld geslagen is. Deze arm maakte juist een gebaar naar de kijker. Maria presenteert haar dode zoon aan de toeschouwer, die zich zo tot het beeld kan verhouden.

Eeuwenoude technieken

Rini Hurkmans werkte vorig jaar als resident aan het Koninklijk Nederlands Instituut Rome, waar de foto leidde tot een aantal werken die nu bij Lumen Travo te zien zijn. Centraal staat die arm met het uitnodigende gebaar. Hurkmans liet een kopie van de arm maken bij het beeldhouwatelier Cave Michelangelo in Carrara. Daar werken ze nog volgens eeuwenoude technieken, hoewel ze wel modern gereedschap gebruiken om het marmer te bewerken.

Hoe de hand gemaakt is, kun je in de galerie zien op een video. Ook de making of van de mal voor de gipsen variant is vastgelegd op video. Hurkmans toont ook een aantal fotowerken en beelden waarin de Pietà van Michelangelo figureert, of variaties daarop. Centraal daarin staat het idee van verlies en menselijk lijden. Het beeldhouwwerk van Michelangelo verbeeldt een moeder die haar zoon verliest, maar door de verminking verliest het beeld ook allerlei andere eigenschappen, de schoonheid ervan wordt bijvoorbeeld ernstig aangetast. Opgeteld komt Hurkmans op 33 vormen van verlies, precies de leeftijd van zowel Christus als Toth. Wat in de tentoonstelling vreemd genoeg niet aan de orde komt, is het feit dat vier van de vijf vingers van het beeld al in de achttiende eeuw werden beschadigd en destijds zijn gerestaureerd.

In de galerie staat ook een kistje waarin zich een tweede kopie van de arm bevindt. Het is de bedoeling dat deze arm gaat rondreizen naar verschillende tentoonstellingen, om zo contact te leggen met zoveel mogelijk mensen.

PIETÀ, A RECONSIDERATION OF THE GESTURE

RINI HURKMANS
Waar Lumen Travo, Lijnbaansgracht 314
Te zien t/m 20/12

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden