Plus

Margot de Boer: 'Ik klink lieflijk, maar ben natuurlijk een secreet'

Margot de Boer (85) werkte aan kinderprogramma's als Ja Zuster, Nee Zuster en J.J. De Bom, terwijl ze - zegt ze - niets om kinderen geeft. Dat is de ironie van het leven. Nu presenteert ze op Radio 1 Het Leven, Een Gebruiksaanwijzing, een programma over levensvragen.

Margot de Boer Beeld Marc Driessen

Radiopresentator Margot de Boer schraapt haar keel. Ze recht haar rug, en gaat verzitten in de stoel bij het raam. Ze zit in de linker, de rechter is voor visite, want die gunt ze het beste uitzicht op de Magere Brug. "They fuck you up, your mum and dad, they may not mean to, but they do," leest ze voor uit haar opschrijfboekje.

Een ingehouden glimlach, ze steekt haar hand op. Wacht even, het gaat om de laatste strofe. "Man hands on misery to man. It deepens like a coastal shelf. Get out as early as you can. And don't have any kids yourself." De Boer schaterlacht, vertelt dat ze het advies van dichter Philip Larkin keurig heeft opgevolgd.

"Ik moet hier wég, dacht ik." Hier is Drachten. Op haar 25ste verruilde De Boer haar Friese geboortedorp voor Amsterdam. Na wat omzwervingen kwam ze in 1964 terecht bij de Vara. Daar kon ze aan de slag als regieassistent bij onder meer Ja Zuster, Nee Zuster. Ook ontmoette ze er acteur, zanger en radiomaker Beer Gertenbach, met wie ze dit jaar veertig jaar getrouwd is.

Nu presenteert ze elke zondagavond op ­Radio 1 Het Leven, Een Gebruiksaanwijzing. De makers van deze VPRO-documentaireserie - tevens verantwoordelijk voor de radioprogramma's Plots en 1Minuut - noemen De Boer 'de verpersoonlijking van het leven'. In elke aflevering staat een levensvraag centraal. Hoe je stem te vinden, bijvoorbeeld. Of: hoe te vergeten? En: hoe jezelf te verliezen?

Hoe vond u het werken als radiopresentator?
"Geweldig. Ze kwamen bij mij thuis met een microfoon om mij de teksten te laten inspreken. Daar waren ze erg precies in. Als ik de klemtoon verkeerd legde, bijvoorbeeld, moest het opnieuw. Sommige stukken moesten wel drie keer over. Dat vond ik erg goed: het moet helemaal perfect zijn. Ook gaven ze aanwijzingen als: 'Zeg dit maar licht ironisch'. Nou, dat kan ik wel."

"Het was vreemd mezelf terug te horen. Ik klink veel lieflijker dan dat ik ben. Ik ben natuurlijk een secreet."

Ja?
"Ja."

Herkende u zich in de kwesties die aan bod kwamen?
"Jazeker. Aan het begin van elke aflevering vertel ik iets dat ik zelf heb meegemaakt; iets persoonlijks, gerelateerd aan het thema. Bij 'hoe jezelf te verliezen' vertelde ik bijvoorbeeld over hoe ik me verloor in een verliefdheid. Vervolgens komen de anderen aan het woord over hun ervaringen."

Wat is het beste advies dat u heeft gekregen?
"Dat was van een vriend. Hij zei: 'Luister Margot, jij kunt veel meer. Ga een baan zoeken die bij je past.' Ik werkte in de jaren vijftig als telefoniste bij de rijkstelefoon. Ik had mijn hbs-opleiding in Drachten niet afgemaakt, was in 1949 gezakt voor mijn eindexamen."

"Mijn ouders vonden dat ik maar een baantje moest gaan zoeken omdat ik blijkbaar te dom was. Erg jammer. Ik had zo graag dierenarts willen worden. Maar goed: get out as early as you can. Ik vertrok dus naar Amsterdam, waar ik een kamertje huurde bij een hospita."

"Bij de rijkstelefoon verbond ik mensen door. Dat was best leuk. Ik had alleraardigste collega's, maar het was het niet. Mijn volgende baantje was als secretaresse bij een accountantskantoor waar ze me 'Juffrouw De Boer' noemden. Heel chic, maar ook al niet bijzonder uitdagend."

Hoe kwam u bij de Vara terecht?
"Ik las een artikel in Het Parool. Wim Sonneveld zou actrice en zangeres Marijke Merckens bij de Vara hebben weggekaapt, zodat ze kon gaan spelen in zijn show. Ik dacht: daar komt een baan vrij. Ik had geen idee wat ik er zou kunnen doen, maar ik schreef ze een brief en hoorde twee dagen later dat ik op gesprek mocht komen."

"Dit is geen glamourbaan, waarschuwden ze. Ze zochten iemand die de regisseur kon ondersteunen. Bij voorkeur iemand van boven de dertig. Die zou wat minder rotzooien, dachten ze. Iedereen ging daar met iedereen."

Rotzooide u ook?
"Nee. Daar stond mijn hoofd helemaal niet naar. Ik was aan het bijkomen van een zware liefdesaffaire die plotseling werd beëindigd. Ik was krankzinnig van verliefdheid. Zoiets maak je maar één keer mee in je leven. Het heeft zeker drie jaar gekost voordat ik daar helemaal overheen was."

Wat hielp u daarbij?
"Lezen."

Wat las u?
"Alles over de Tweede Wereldoorlog. Ik was een kind in de oorlog. En met kinderen werd niet gesproken. We hadden geen idee wat er aan de hand was, maar er vlogen wel steeds gevechtsvliegtuigen over ons dorp. Doodeng, die constante dreiging."

"Ik ben me dus gaan verdiepen in wat er toen precies speelde. En ik beet me vast in mijn werk bij de Vara. Dat hielp ook. Na twee jaar begon ik me iets beter te voelen."

1967. Margot de Boer wordt gebeld door het hoofd kinderprogramma's. Of ze als regieassistent wil meewerken aan een nieuwe televisie­serie. Annie M. G. Schmidt had iets voor hen geschreven. O, ja hoor, leuk, zei De Boer, waarom niet.

"We hadden toen nog geen idee dat Ja zuster, nee zuster zo'n succes zou worden. Annie had ook maar een paar afleveringen geschreven. Toen het zo populair bleek, moest ze er nog een aantal bij schrijven. En sommige rollen breidde ze uit. Iedereen vond Dick Swidde zo goed als Boze Buurman Boordevol dat Annie hem steeds liet terugkomen."

Hoe was het om met zo'n sterrencast te ­werken?
"Het was een prachtige tijd. We waren zo gedreven, werkten keihard. En we repeteerden in de zaal van een buurthuis in de Jordaan. Daar ­zaten altijd allemaal oudjes te klaverjassen. Ik kon het goed met iedereen vinden, mocht naar het tweejaarlijkse Jordaanfeest komen. Schitterend."

Maar het was af en toe ook best vermoeiend, zegt ze. De Boer zet een keelstem op. "Margóóót, waarom zitten er kreukels in mijn schort? Doe je daar even wat aan?" Dat was Zuster Klivia. Hetty Blok dus.

"Het was zwart-wit­televisie. En Zuster Klivia droeg een hagelwit hoedje en schortje dat van het scherm afspátte. Veel te fel. De witte kleding moest daarom eerst altijd even door een thee-oplossing worden gehaald zodat deze wat zachter zou ogen op tv."

De Boer glimlacht. "Er speelden briljante acteurs in mee natuurlijk. Ze hadden de perfecte toon, waren fantastisch. Maar ook lastig. Soms konden we ze wel wat aandoen." Iedereen behalve Wim Sonneveld. Een twinkeling. En nog een imitatie. Statige basklank, overduidelijk gearticuleerd.

"345 gulden? Kindje toch, dat is niet veel. Maar ik doe het toch maar." De Boer belde de acteurs, onderhandelde over hun prijs. "Voor Sonneveld heb ik later nog een antiek koffiekopje gekocht à 350 gulden van het Vara-budget. Een cadeautje dat me bijna mijn baan kostte." Ze lacht besmuikt, spurt dan naar de telefoon die overgaat.

Margot de Boer Beeld Marc Driessen

"Dag lieve D'Ancona. Nee nee, ik ben niet dood, ik word geïnterviewd. Ik had het gordijn even wat dichtgedaan tegen de zon." Ze hangt op, gaat weer zitten. Fijn, bezorgde buren. En goede vriendinnen. Ze heeft veel steun aan Hedy, vertelt ze. En aan journalist Irene Houthuijs.

"Haar man, Gerard van Westerloo, is inmiddels overleden. Hij stierf drie dagen voordat hij zou worden opgenomen in het verzorgingstehuis waar mijn echtgenoot nu al 2,5 jaar woont." Hij dementeert, vertelt De Boer. Soms belt hij haar zes keer op een avond. Hij vraagt wanneer hij naar huis mag. En waar ze toch is. Dan heeft hij thee voor haar gezet, maar kan hij haar niet vinden. Ze steekt een sigaret op. "Maar soms is hij ook ontzettend geestig."

Vertel.
"We gingen vroeger vaak samen naar New York. Dan bezochten we voorstellingen van jazzzanger Mel Tormé. Laatst was ik bij hem en kon ik niet op de naam van die zanger komen. Hoe heet die man toch? vroeg ik. Toen antwoordde hij: 'Mel Tormé. Zal ik hier voor jou anders ook maar alvast een kamertje reserveren?'"

De Boer tikt lachend de as van haar sigaret. "De ironie van het leven." Ze schudt haar hoofd. "Ik heb nooit van kinderen gehouden, en wat geeft het leven mij: kinderprogramma's en een man die een kind is geworden."
Ze steekt een nieuwe sigaret op, vertelt vol verbazing over het onderzoek dat ze net heeft gehad. "Ik heb de bloeddruk van een 21-jarige, en mijn longen zijn perfect. Idioot toch? Hoe is het mogelijk."

Vorige week racete ze de trappen van haar zolderwoning af om een paar jongens in een bootje terecht te wijzen. Ze lieten tassen vol afval achter en stonden op het punt verder te varen. De Boer was er net op tijd bij. Grijnzend: "Ik schold ze de huid vol, maar toen bleken het Fransen te zijn die er geen woord van verstonden." Ze inhaleert.

"Iedereen vraagt wanneer ik eens naar een benedenverdieping verhuis. Naar iets gelijkvloers. Maar kom op, dit is de enige manier waarop er hier nog eens een man bovenkomt met een gezond, en bovenal, kloppend hart."

Het Leven, Een Gebruiksaanwijzing, NPO Radio 1, zondag 21.45 uur in het programma Radio Doc. En als podcast via iTunes en Stitcher.

Opgebiecht

Beste televisieprogramma: "De Universiteitsstrijd van de NTR. Dat vind ik zo interessant. En het is ongelofelijk wat die kinderen allemaal weten. Soms zit die show vol jongetjes met petjes, maar een kénnis. Fantastisch."

Beste radioprogramma: "Ik luister BBC 4 vanwege de goede hoorspelen. Daar houd ik ontzettend van. Je kunt er je fantasie zo goed de vrije loop bij laten. Mijn echtgenoot Beer maakte vroeger prachtige hoorspelen."

Beste boek: "McSorley's Wonderful Saloon van Joseph Mitchell. Briljant. Ik heb het een tijd geleden uitgeleend aan mijn vriendin Irene. Ik zou het nu wel graag terug willen."

CV

Margot de Boer

Geboren 19 april 1931, Drachten

Opleiding Hbs, 1944-1949

Loopbaan
1956-1964 diverse baantjes in Amsterdam, o.a. als telefoniste bij de rijkstelefoon.

Vanaf 1964 bij de Vara, o.a. bij Ja Zuster, Nee Zuster, Dat Ik Dit Nog Mag Meemaken, Oorlogswinter, Late Late Lien Show en J.J. De Bom voorheen: De Kindervriend.

2016: presentator van Het Leven, Een Gebruiksaanwijzing (VPRO).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden