Plus Interview

Margaret Atwood over de opvolger van The Handmaid’s Tale

De Canadese schrijfster Margaret Atwood presenteert dinsdag The Testaments, de opvolger van haar boek The Handmaid’s Tale. Beeld AFP

Met een Harry Potter-achtige gekte is dinsdag The Testaments verschenen, de opvolger van Margaret Atwoods The Handmaid’s Tale uit 1985. De show met Atwood in het National Theatre in Londen dinsdagavond is wereldwijd in 1300 bioscopen te zien, waaronder Tuschinski.

Met een ‘Blessed be the fruit’, drukt een in parelgrijs gewaad gehuld meisje afgevaardigden van de pers een mandarijntje in de hand, gezegend zij het fruit. Het geëigende antwoord - ‘May the Lord open’ - blijft uit. Het is te ongemakkelijk mee te spelen in de dystopische wereld van de staat Gilead die de Canadese schrijfster Margaret Atwood creëerde in haar roman The Handmaid’s Tale, Het verhaal van de dienstmaagd.

Dat verhaal krijgt een nieuwe dimensie nu Atwood (79) dinsdag de opvolger The Testaments heeft uitgebracht, in vertaling door Tjadine Stheeman en Lidwien Biekmann als De testamenten (Prometheus).

Dinsdagmorgen werd het boek gepresenteerd met het eerste openbare optreden van Atwood – een ‘literaire rockster’ volgens The Guardian – in de British Library in Londen. Boekwinkels openden om middernacht de deuren, en de show dinsdagavond in het National Theatre met Atwood wordt wereldwijd in 1300 bioscopen uitgezonden waaronder Tuschinski.

Dat betekent een einde aan alle geheimhouding over het boek en de embargoverklaringen die moesten worden getekend, al bleken de maatregelen niet waterdicht. Vorige week deed een ijverige medewerker van Amazon al een stapeltje bestelde boeken op de post. Maar volgens Atwood waren de maatregelen wel terecht – er zijn pogingen gedaan door hackers om (delen van het) manuscript te bemachtigen om die te gebruiken voor phishing-doeleinden.

15 jaar later

Dat Atwood haar eigen eigenzinnige weg zou kiezen was van meet af aan duidelijk; ze was al flink op streek met haar boek toen in 2017 het eerste seizoen van de televisieserie The Handmaid’s Tale uitkwam en een groot succes werd. Na het eerste seizoen dat grotendeels op haar roman was gebaseerd, volgde de serie de verhaallijn van haar hoofdpersoon Offred, een dienstmaagd gespeeld door Elizabeth Moss.

Maar in The Testaments betreden we Gilead 15 jaar later, als het theocratische patriarchaat dat grote delen van de VS heeft overgenomen dermate is gevestigd dat ‘parels – de meisjes in het grijs – naar het buitenland worden afgevaardigd om zieltjes te winnen en een tweede generatie – de huwbare jonge meisjes in het groen – opgroeit onder het regime.

In The Testaments spelen de groene capes een grote rol: de tweede generatie van Gilead, huwbare jonge meisjes. Beeld AFP

Ze kon in zoverre overleg voeren met de makers van de serie, vertelde Atwood (die in de eerste aflevering een cameo speelt maar ook open is over haar haat-liefde verhouding met de serie), dat ze kon verordonneren om ‘een bepaalde personage niet dood te maken’ en de baby van Offred die naar Canada wordt gesmokkeld in de serie al ver voor The Testaments ‘Nicole’ te noemen. “Maar er is een kamer van de acht schrijvers waar ik echt niet naar binnen mag.”

Atwood overwoog meermaals een vervolg op The Handmaid’s Tale, dat onder meer op het gebied van onderdrukking van vrouwen een voorspellende kracht kreeg toegedicht naarmate de conservatieve krachten het winnen in de VS. De scharlakenrode gewaden en witte kappen waarin de dienstmaagden, de ‘broedmachines’ van het regime, gehuld gaan worden gedragen in feministische demonstraties van Texas en Argentinië, tot Kroatië en Ierland.

Stil protest

“Dat dingen uit je boek ontsnappen naar de werkelijkheid,” zei Atwood, “daarover heb je als auteur nul controle. Maar het zou niet gebeuren als we niet leefden in een wereld waarin mensen beslissen over vrouwenlichamen die zelf geen vrouw zijn. En de rode jurken zijn briljant als stil protest. Er is geen geweld, er wordt niet geschreeuwd, je kunt niet opgepakt worden voor aanstootgevend gedag want er is geen ontblote schouder te zien. Het werkt fantastisch op televisie en dankzij de serie weet iedereen waar het voor staat.”

In plaats van verder weg van Gilead, aldus Atwood, is Amerika er na 9/11, de financiële ‘meltdown’ van 2008 en zeker ook de verkiezing van Donald Trump, dichter bij zo’n conservatieve coup gekomen. Dat inspireerde haar om na de oprichting van Gilead in The Handmaid’s Tale nu het ‘begin van het einde te laten zien’. 

“Want hoe het gaat met dit soort regimes: uiteindelijk storten ze ineen. We hebben het gezien met de Sovjetunie, in Cambodja. Toen ik in 1984 Oost-Duitsland bezocht, was er nog geen enkele indicatie dat de Muur zou vallen. Gilead implodeert, zoals dat gaat als beloften niet worden waargemaakt, de mensen met de macht het op elkaar gemunt hebben en er een nieuwe generatie opgroeit die niet langer wil horen dat ‘we dat bloedvergieten alleen maar voor jou hebben gedaan, dus wees dankbaar’. Want aan elke dystopie ligt een utopie ten grondslag - en andersom.”

Margaret Atwood presenteert The Testaments in Londen. Beeld Craig Simmonds

Van Berlijn naar boek naar serie
De Canadese auteur Margaret Atwood begon in de zomer van 1984 aan haar roman The Handmaid’s Tale. Ze woonde toen in West-Berlijn, de Muur stond nog stevig op zijn plaats, het zou nog vijf jaar duren voor het Sovjetrijk ineen stortte. Haar reizen naar landen achter het IJzeren Gordijn vormden een inspiratie voor het boek over het totalitaire regime Gilead – waarbij haar grondregel was dat alles wat daarin gebeurde ooit ergens in het echt moest zijn gebeurd. 

In het boek vindt een coup plaats in de Verenigde Staten, waarbij de grondwet en het Congres worden afgeschaft en de nieuwe staat terugkeert naar het zeventiende-eeuwse puritanisme en vrouwen volkomen ondergeschikt worden gemaakt. 

The Handmaid’s Tale is in meer dan veertig talen vertaald, het werd in 1989 verfilmd, er is een opera van gemaakt, een ballet en een graphic novel. Maar de serie van MGM/Hulu die vanaf 2017 te zien was en waarvan een vierde reeks nu in de maak is, met producent en actrice Elisabeth Moss in de rol van de Dienstmaagd ‘Ofwarren’ die haar verhaal doet, ontketende een echte hype. 

Het eerste seizoen van de serie was goeddeels gebaseerd op het boek van Atwood maar de scenarioschrijvers kozen daarna hun eigen weg. Atwood plaatst de opvolger The Testaments vijftien jaar later. Drie vrouwen die in The Handmaid’s Tale een rol spelen, leggen een getuigenis af. MGM/Hulu wil ook The Testaments als spin-off verfilmen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden