PlusInterview

Marc Schoorl: ‘Joy Division was een twee jaar durende eruptie van genialiteit’

Joy Division, met Bernard Sumner en Ian Curtis, in maart 1979. Een jaar later maakte Curtis een eind aan zijn leven. Beeld Martin O'Neill/Redferns/Getty Images

Maandag is het 40 jaar geleden dat Ian Curtis, zanger van de Britse doemgroep Joy Division, een einde aan zijn leven maakte. Marc Schoorl schreef het boek Ode aan Joy Division.

Vorig jaar rond deze tijd stond u aan het graf van Ian Curtis in Manchester. U was op ­bedevaart?

Journalist Marc Schoorl (58): “Eigenlijk was ik in Engeland vanwege de Beatles. Met mijn dochter, die in Engeland studeert, maakte ik een sentimental journey naar Liverpool. Maar Liverpool en Manchester liggen vlak bij elkaar, dus ik dacht: dan ga ik meteen naar het graf van Ian Curtis, een oude held van me.”

“Bevlogen door herinneringen sloeg ik thuis aan het lezen. Ik heb nogal wat boeken over Ian Curtis en Joy Division, maar er stond niets oorspronkelijk Nederlands tussen. Dat is ook, heel gek, nooit verschenen. Ja, in Oor stonden artikelen over de groep, Joost Zwagerman heeft er ook wel eens een stuk aan gewijd, maar dat was allemaal nogal oppervlakkig. Mijn plan zelf een beschouwing aan de groep te wijden is uitgemond in het boekje Ode aan Joy Division.”

Wat voegt het toe aan alle boeken die er al zijn?

“Het is vooral een analyse. Hoe is de band ontstaan? Wat heeft deze mannen bij elkaar gebracht? Hoe zat het met Manchester? Waarom werden ze uitgemaakt voor fascisten? En waarom waren ze dat helemaal niet? Ik ben dat allemaal gaan uitzoeken, en ik mag wel zeggen: tot in de puntjes. Wat mij fascineert aan Joy Division is dat er in heel korte tijd een enorme eruptie van genialiteit was. The Guardian noemde de groep the nihilistic Beatles. The Beatles hebben tien jaar bestaan, Joy Division bestond slechts twee jaar, maar dat was genoeg om de muziek veranderen. En na de dood van Ian Curtis veranderden de overgebleven leden als New Order nóg een keer de muziek.”

Waarom maakte Ian Curtis volgens u een einde aan zijn leven?

“In een oud verhaal in Oor weet fotograaf Anton Corbijn alles aan Curtis’ ziekte, hij had epilepsie. Dat geloof ik niet. Er was sprake van een complex van factoren. Ian Curtis had een bipolaire stoornis. Hij was veel te jong in het huwelijk getreden en was daar niet gelukkig in. Buiten dat huwelijk had hij een verhouding waar hij zich heel schuldig over voelde, maar die hij ook niet wilde beëindigen. En dan waren er nog de nodige drank en drugs.”

Nederland is buiten Engeland het land waar Joy Division het vaakst heeft opgetreden. Had de groep iets met ons land, of was dat toeval?

“Toeval was het zeker niet. In de muziek is Nederland vaak een proefstation. Slaat een groep hier aan, dan maakt die ook kans in de rest van Europa. In andere Europese landen stond Joy Division alleen in de hoofdsteden, hier hebben ze zes keer opgetreden, behalve in Paradiso ook in Utrecht, Eindhoven en Den Haag. Ik was er niet één keer bij, daar baal ik wel van.”

Er was ook de connectie met de Nederlandse fotograaf Anton Corbijn, die een speelfilm over Joy Division maakte.

“Ja, Joy Division was voor hem een belangrijke drijfveer om in Engeland te gaan wonen. Hij was echt heel nieuwsgierig naar de band. Ian Curtis heeft trouwens – toen het zo slecht met hem ging en hij iets anders wilde gaan doen – overwogen een boekhandeltje in Nederland te beginnen. Dat is wel schattig.”

Hoe leerde u de muziek van Joy Division ­indertijd kennen?

“Via een vriend, ik bedank hem voor in het boek. Ik woonde in een kraakpand in Wassenaar en had een inzinking. Depressies komen meer voor in de familie. Ik hield van Beethoven en Bowie, zware dingen, maar helemaal bevredigend waren die toch niet.”

“De muziek die ik in mijn hoofd hoor bestaat niet, dacht ik. Maar toen kwam die vriend met Joy Division. Ik had, heel puberaal, de tranen in mijn ogen staan toen ik ze de eerste keer hoorde. Ik herkende de woede en de wanhoop. Dagen achter elkaar draaide ik Joy Division. Hoogromantisch, hè. Nou ja, ik was nog geen twintig jaar.”

U schreef voor De Groene Amsterdammer en Vrij Nederland over klassieke literatuur. Hoe past Joy Division in die belangstelling?

“Ian Curtis was een lezer. En net als ik hield hij van de zware stuff: Dostojevski, Kafka. Via hem heb ik J.G. Ballard leren kennen. Ik vroeg me af: wie ben jij, wat is er met je aan de hand, hoe kom je tot je teksten? In Engeland werd Joy ­Division – verwijtend – een band met literaire pretenties genoemd, maar binnen de groep was alleen Ian Curtis zo serieus en zwartgallig, hoor; de anderen waren gewoon jongens van rond de twintig die lol wilden maken.”

Wat doet u maandag op de sterfdag van Ian Curtis, steekt u een kaars aan voor hem aan?

“Nee, ik doe iets veel leukers: bij Kink FM ga ik een uur muziek draaien van Joy Division en daar ook over vertellen.”

Marc Schoorl: Ode aan Joy Division (Paris Books, €23,95). Maandag is Marc Schoorl vanaf 19.00 uur te horen bij Kink DNA Classics, het themakanaal van Kink FM.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden