Plus

Mannelijke acteurs zijn het zat: we zijn geen lustobject

Van een naakte vrouw op het witte doek kijkt niemand meer op, de mannelijke tegenspeler houdt vaak nog zijn kleren aan. Maar tijden veranderen, of acteurs dat nou willen of niet.

Beeld Man Of Steel

Liefhebbers van Game of thrones werden recentelijk getrakteerd op een primeur: de eerste echte piemel, close-up in beeld. De serie had al een paar exemplaren laten zien, maar nooit van zo dichtbij.

De makers krijgen al jaren kritiek op de ongelijke verdeling van naakt - de blote borsten en vagina's zijn niet te tellen, terwijl piemels bijna altijd angstvallig buiten beeld worden gehouden - en zullen waarschijnlijk gedacht hebben hun kijkers hiermee tegemoet te komen.

De piemelprimeur viel min of meer samen met het verschijnen van een onderzoek waaruit blijkt dat de seksualisering van mannelijke filmpersonages in het afgelopen decennium is toegenomen.

Wetenschappers van de University of Southern California analyseerden tussen 2007 en 2014 jaarlijks de lijst met de honderd meest winstgevende films.

Wat bleek: in 2007 droeg ruim vier procent van de mannelijke personages sexy kleding - een handdoekje om, bijvoorbeeld - in 2014 was dat acht procent. Ook het aantal (semi)naakte mannen was gestegen: ging in 2006 nog meer ruim zes procent uit de kleren, in 2014 was dat negen procent.

Lustobject
Niet elke acteur is blij met deze ontwikkeling. De Britse acteur Henry Cavill, Superman in Man of steel en Theseus in Immortals, beklaagde zich erover zich soms een lustobject te voelen. Er is sprake van een dubbele standaard, zegt hij.

"Als een vrouw me op straat passeert en iets schreeuwt als 'hé, neuken?', vraag ik me af wat zij ervan zou vinden als een bouwvakker dat naar haar zou roepen," zei hij in een interview met Sunday Times Style magazine.

Ook acteur Kit Harington, Jon Snow in Game of thrones, sprak zich uit over het thema.

"Om altijd op een voetstuk te worden geplaatst als hunk kan een beetje denigrerend zijn. Dat is bij mannen net zo als bij vrouwen," zei hij in een gesprek met Page Six Magazine.

Daarom weigert hij doorgaans zijn shirt uit te trekken voor een fotoshoot. Hebben deze acteurs een punt of stellen ze zich aan?

Gezeur
Mediaonderzoeker Dan Hassler-Forest is hier duidelijk over: het is gezeur. Als universitair docent Mediastudies aan de Universiteit Utrecht houdt hij zich veel bezig met de representatie van gender.

"Ik vind het altijd grappig als ik zoiets lees. Vrouwen worden in onze westerse geschiedenis al eeuwenlang als lustobject gezien, maar dan hoor je zulke mannen niet. Maar zodra ze er één keer zelf mee te maken krijgen, vinden ze het ineens niet meer oké."

Maar die dubbele standaard dan? Als een vrouw geen lustobject mag zijn, mag een man dat toch ook niet? Volgens Hassler-Forest is dat appels met peren vergelijken.

"Voor vrouwen als lustobject bestaat een culturele, historische context, bij mannen niet. Dus je kunt deze logica niet zomaar omkeren."

Ter illustratie noemt hij de videoclip van het liedje Blurred lines, waarin artiesten Robin Thicke en Pharrell Wil­liams volledig gekleed zijn en de achtergronddanseressen alleen schoenen en een string dragen.

"Er bestaat een parodie op dat nummer waarin de rollen zijn omgedraaid: vrouwen in pak, mannen in onderbroek. Soms laat ik het mijn studenten zien, met de vraag: wat vinden jullie van die mannen? 'Ze komen over als homo's,' is steevast hun antwoord. Die reactie laat zien: die vrouwen beschouwen we nog steeds als vrouwen. Die mannen zien we als nichterig of vrouwelijke mannen."

Verandering
Of het onderzoek van de Amerikaanse wetenschappers dus echt een verandering laat zien, betwijfelt hij. Ook omdat er in de analyse geen rekening is gehouden met de manier waarop een lijf in beeld wordt gebracht.

Zo is regisseur Michael Bay, bekend van blockbusters als Transformers en Armageddon, berucht om de manier waarom hij vrouwelijke personages introduceert: van achter, beginnend bij de benen en billen, gezicht als laatst.

Deze scènes bevatten geen blote borsten of vagina's, en waren dus niet in aanmerking gekomen voor de studie. Terwijl er wel degelijk sprake is van seksualisering.

Andersom is naakt geen synoniem voor sexy. Zo is acteur Jason Segel frontaal naakt in een pijnlijk grappige scène in de film Forgetting Sarah Marshall, terwijl zijn vriendin het met hem uitmaakt. Hassler-Forest: "Zo'n scène, waarin het geslachtsdeel een komisch effect heeft, zie je zelden bij vrouwen. Het kan wel, maar we vinden het niet grappig."

Vrouwen
Bovendien: de seksualisering van mannen mag dan sterker zijn toegenomen, het gebeurt vrouwen nog altijd vaker.

Hetzelfde onderzoek laat zien dat anno 2014 bijna dertig procent van de vrouwelijke personages in sexy kleding verschijnt (tegen acht procent van de mannen). Bovendien was 26 procent van de vrouwen geheel of bijna naakt, tegen negen procent van de mannen.

Fifty shades of grey is een goed voorbeeld van deze scheve balans. Logischerwijs bevat deze film een hoop seksscènes - het verhaal gaat over een vrouw die kinky seks ontdekt - maar alleen actrice Dakota Johnson gaat volledig naakt, inclusief een bos digitaal bewerkt schaamhaar.

Bij tegenspeler Jamie Dornan zijn alleen zijn billen te zien. En dat terwijl hij niet bepaald preuts is: in het verleden ging hij tijdens een fotoshoot volledig uit de kleren.

Toen hem in een interview met magazine Variety werd gevraagd waarom hij geen naaktscènes had in Fifty shades of grey, antwoordde Dornan dat de regisseur er nooit naar had gevraagd. Dus was het er niet van gekomen.

Mannen achter de schermen
En daar ligt ook de kern van het probleem: het overgrote deel van de mensen achter de schermen - regisseurs, producenten, scenarioschrijvers - is nog altijd man. En dat leidt tot een ongelijke balans vóór de schermen.

Hassler-Forest: "Neem Game of thrones, geschreven en geregisseerd door mannen. Qua verhaal progressief: er zijn veel sterke, vrouwelijke personages die het opnemen tegen het patriarchale systeem waarin ze leven."

"Maar als je die sterke vrouwen vervolgens op een niet-progressieve manier in beeld brengt - denk aan de vele verkrachtingen of de constante stroom naaktscènes - heeft dat weinig zin."

Toch kan het ook anders. De serie Outlander, te zien op Netflix, heeft evenveel vrouwelijke als mannelijke scenarioschrijvers. Ook werken er vrouwelijke regisseurs aan mee. Een bewuste strategie, zegt Hassler-Forest.

"Bij Outlander is er zelfs voor gekozen om de mannelijke en vrouwelijke schrijvers onafhankelijk aan bepaalde scènes te laten werken. Vervolgens gaan ze die dan vergelijken. Het resultaat is dat de mannelijke scenarioschrijvers voorzichtiger omspringen met hun vrouwelijke personages."

Deze strategie blijkt effectief te zijn: Outlander wordt geprezen om de seksscènes, waarin de vrouwelijke hoofdpersoon net zo veel aan haar trekken komt als haar partner, en de variatie in vrouwelijke personages. Die komen in verschillende leeftijden, maten en persoonlijkheden.

Nederlanders
Hoe denken Nederlandse acteurs over hun positie als lustobject? Manuel Broekman, vooral bekend van series als Verliefd op Ibiza en Feuten, wordt geregeld als lustobject neergezet.

Zijn billen zijn te zien in filmscènes en fotoreportages. Geen probleem, vindt hij. "Natuurlijk moet elke acteur voor zichzelf beslissen wat goed voelt. Maar als Kit Harington z'n shirt voor de fotograaf niet wil uitdoen bij wijze van statement, vind ik dat een beetje aanstellerig. Het gaat maar om een mannenborst, toch? Dat zie ik niet als iets seksueels."

Zegt hij dan nooit nee tegen een verzoek uit de kleren te gaan? "Dat komt voor, maar niet vanuit preutsheid. Zo moest ik een keer een gek onderbroekje dragen dat niet paste bij het personage. Dat heb ik niet gedaan."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden