PlusBoekrecensie

Manipuleert Claudel met het boek ‘Een Duitse fantasie’?

Een Duitse fantasie is een fragmentarisch werk. En tussen de fragmenten, vijf delen, bestaat samenhang, zodat we dan toch kunnen spreken van een roman. Maar de lezer dient de verbanden te leggen.

In het tweede deel, Sex und Linden, wordt een bijna 90-jarige Duitse man opgevoerd. Die heeft de oorlog niet als soldaat meegemaakt. Beeld Getty
In het tweede deel, Sex und Linden, wordt een bijna 90-jarige Duitse man opgevoerd. Die heeft de oorlog niet als soldaat meegemaakt.Beeld Getty

Een Duitse fantasie van de Franse auteur Philippe Claudel is zo’n boek (er staat geen genreaanduiding op het omslag) waarin de lezer niet bepaald aan de hand wordt genomen. Eindjes worden niet aan elkaar geknoopt, verbindingen niet uitgelegd, scènes niet verklaard. De lezer moet aan het werk.

In het eerste deel, Ein Mann, is een Duitse soldaat op de vlucht. En aan het einde gaat hij dood. (Staat ook op het omslag.)

In het tweede deel, Sex und Linden, wordt een bijna 90-jarige Duitse man opgevoerd. Die heeft de oorlog niet als soldaat meegemaakt.

Als lezer vraag je je al meteen af hoe dat dan zit, waar raken die verhalen elkaar? Tot je de naam Viktor tegenkomt. Die ook in Ein Mann werd genoemd. En ook in de drie resterende verhalen die bijna allemaal in een ander tijdvak spelen, met andere hoofdpersonages, geschreven in verschillende taalregisters.

In Sex und Linden kijkt de man terug op zijn leven, waarin hij in de oorlog als jongen door een vrouw wordt verleid, die hem al zoenend Viktor noemt. In een verhaal dat zich helemaal in het nu afspeelt verzorgt een dommig meisje een oude man die Viktor heet.

Intrigerend. Het gaat over de werking van het geheugen, individueel en collectief, de rol die mensen in de geschiedenis spelen, de manipulatie van feiten, zoals in het deel over schilder Franz Marc die een andere sterfdatum krijgt. Is de Viktor in alle vijf de verhalen wel dezelfde Viktor? En wat wil Claudel daar dan mee? Een Duitse fantasie is ‘een fabel over de condition humaine. Wie is slachtoffer, wie is dader?’ lezen we op het omslag. De dood van die soldaat in het eerste verhaal komt overigens terug in een ander verhaal, of misschien andere verhalen, wie weet. Manipuleert Claudel? Of laat je je door Claudel manipuleren? (Lees vooraf vooral níet het afsluitende Aan de lezer.)

Een boek om meteen weer te lezen. Meestal een kokette mening van de recensent om een boek meer lading te geven, maar in dit geval niet.

Fictie: Philippe Claudel, Een Duitse fantasie. Vertaald door Manik Sarkar, Uitgeverij De Bezige Bij, €20,99, 144 blz. Beeld
Fictie: Philippe Claudel, Een Duitse fantasie. Vertaald door Manik Sarkar, Uitgeverij De Bezige Bij, €20,99, 144 blz.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden