PlusAchtergrond

Manifest Paolo Giordano: ‘We moeten met deze virussen leren leven’

De Italiaanse schrijver en natuurkundige Paolo Giordano (De eenzaamheid van de priemgetallen) schreef het manifest In tijden van besmetting, dat dinsdag in Nederlandse vertaling verschijnt. 

Paolo Giordano: ‘We moeten de pandemie niet zien als een vervelend intermezzo.’ Beeld Getty Images

Lang voor hij ging schrijven was wiskunde voor Paolo Giordano (37) dé manier om zijn angsten onder controle te houden. ‘Het overkomt me nog steeds dat ik ’s ochtends bij het wakker worden berekeningen en getallenreeksen verzin,’ schrijft hij in In tijden van besmetting. ‘Meestal is dat een teken dat er iets niet goed gaat.’

En er gaat iets niet goed – dus berekent hij de wiskunde van besmetting. Want als Giordano op 29 februari begint te schrijven aan zijn manifest, maakt de coronaepidemie een goede kans de belangrijkste gezondheidsdreiging van onze tijd te worden: Sars-CoV-2 is het eerste nieuwe virus dat zich zo snel over de wereld heeft verspreid.

Nu het manifest dinsdag in Nederlandse vertaling verschijnt, lijkt 29 februari heel lang geleden – in Milaan zijn de scholen dicht en de straten leeg, maar in zijn woonplaats Rome is dan alles ‘nog een beetje normaal’. Giordano schrijft over het dilemma om feestjes te bezoeken, over wel of niet op vakantie naar de bergen, over een etentje bij vrienden. ‘Toen ik binnenkwam, heb ik niemand een kus gegeven. Dat vonden ze niet leuk. En ze vroegen zich vooral af waarom.’

Geen mens is een eiland

Maar al op de eerste bladzijden geeft hij aan: het doet er niet toe dat de situatie al anders is nu wij deze bladzijden lezen – of het nu andere getallen zijn: uitbreiding van de epidemie naar de verste uithoeken van de wereld of stilstand. ‘De overwegingen waartoe deze besmetting ons noopt, zullen nog steeds waardevol zijn. Want wat nu gebeurt is geen toeval, en ook geen ramp. Het is ook absoluut niet nieuw: het is eerder gebeurd en zal weer gebeuren.’

Geen mens is een eiland, dat is een van die overwegingen. Woorden van John Donne, bij Giordano: ‘Om het wiskundig uit te drukken: we leven in een graaf waarin alles met elkaar verbonden is. Het virus verplaatst zich langs deze potloodstrepen en komt overal.’ Onze efficiëntie is daarbij nu een vloek: ‘Er zijn niet alleen vliegtuigen, er zijn ook treinen, bussen, auto’s en nu zelfs elektrische steps. Zevenenhalf miljard mensen die zich tegelijkertijd verplaatsen: daar heb je het transportnet van het coronavirus. Snel, comfortabel, fijnmazig, precies wat wij fijn vinden.’

En de mens is een agressor – ‘de meest invasieve soort in een fragiel en schitterend ecosysteem.’ Onder de wezens die op de vlucht zijn voor de verwoesting van het milieu bevinden zich ook virussen, naast bacteriën, schimmels, protozoën. ‘Als we eens even wat minder egocentrisch zouden zijn, zouden we merken dat niet zozeer de nieuwe microben naar ons op zoek zijn, maar dat wij ze uit hun hol jagen.’

Een dodelijke aaneenschakeling van oorzaak en gevolg, kortom. En omdat wijzelf met onze gedragingen hoe dan ook altijd aan het begin van die keten staan, maant Giordano, moeten wij die gedragingen nu ernstig heroverwegen. Anders zou het eind van die keten een nieuwe pandemie kunnen zijn die nog veel erger is dan deze.

Dus moeten we niet terug willen naar wat tot voor kort ‘de normaliteit’ was, deze pandemie niet zien als een ‘vervelend intermezzo’. ‘Het is nu de tijd van de abnormaliteit, we moeten ermee leren leven, redenen vinden om haar te omarmen en niet alleen uit angst om te sterven.’

Paolo Giordano, In tijden van besmetting, vertaald door Pietha de Voogd. De Bezige Bij, €9,99, 80 blz. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden