Plus PS

'Mama, ik voel me een jongen'

Sivar werd negen jaar geleden geboren als Silje. Fotograaf Katja Poelwijk volgt hem sinds maart 2017, de expositie is in februari te zien op het Rotterdam Photo Festival. Op bezoek bij Sivars familie in een dorpje in Noord-Holland. 'Voor mij is ie gewoon zoals ie is.'

Sivar Beeld Katja Poelwijk

Het begon toen Silje vier was. "Toen had ik het gevoel dat ik als jongen beter zou leven." Hoe dat precies voelde? Een klein lachje: "Het is al zo lang geleden."

Silje is inmiddels Sivar, en negen jaar oud. "Eerst had ik het een tijdje geheim gehouden. Toen ik vijf was, heb ik het mama verteld toen ze me naar bed bracht."

Moeder Annemarie kan het zich niet meer herinneren. "Wat zei ik toen?" Sivar: "Dat je het met papa zou bespreken."

We zitten in een stolpboerderij in een dorpje in Noord-Holland, Sivar met zijn ouders Vastert (46) en Annemarie (47) en golden retriever Epke Zondermand - overigens de enige met achternaam in dit verhaal. Sivars oudere broer (11) is bij een vriendje, zijn zus (13) is op de manege. Sivar heeft kort, bruin haar en twinkelende ogen, en houdt van freerunnen, Minecraft en leeuwen.

Annemarie weet nog goed dat ze een keer aan de eettafel zaten, Silje was toen vijf of zes. "Mama, ik voel me een jongen, zei je, voor de zoveelste keer. Toen zei ik: als je tien bent en het voelt nog zo, gaan we naar een arts. Daar nam je toen genoegen mee, want je voelde je gehoord."

Maar uiteindelijk ging het sneller. Op een gegeven moment zei Silje dat een mens zeven laagjes huid heeft, en dat bij haar alleen het bovenste laagje niet klopte. Annemarie: "Na een aantal van zulke opmerkingen realiseerde ik me: het zit veel dieper bij jou."

Toen Silje acht was, zijn ze naar de huisarts gegaan. Sivar: "Die vroeg: houd je ook van voetbal? Ik zei: dat heeft er toch niks mee te maken?"

Annemarie: "De dokter zei: dat is een pittig traject hoor, dan moet je ook een jongensnaam verzinnen. Maar dat leek me nog het minste probleem. En die naam had jij al."

Sivar: "Als ik als jongen was geboren, had ik ook Sivar geheten. Eerst heette ik Silje Berit, nu Sivar Boris. De letters zijn hetzelfde gebleven, dat is het makkelijkste."

Beeld Katja Poelwijk
Beeld Katja Poelwijk

Annemarie: "We konden ook Sil doen."

Sivar: "Dat vond ik niks!"

Ze kwamen terecht bij de genderpoli van het VUmc. Dat was leuk, zegt Sivar. Er werden allerlei onderzoeken gedaan, de familie is er een keer of acht geweest. "Op een dag kreeg ik een bak met speelgoed. Toen ging ik met de actiepoppen spelen. Er waren ook van die Baby Borndingen, maar dat vond ik niks. Dus ging ik met die actiepoppen spelen dat die Baby Borns de vijand waren en dat die actiepoppen ze versloegen."

Toen was de boodschap wel duidelijk.

Op 22 februari 2017, zegt Sivar plechtig, kwam de uitslag. Een belangrijke dag: "Toen hoorde ik dat ik echt een transgender was."

Genderdysforie luidde de officiële diag­nose. In de kindertijd, voegt Annemarie eraan toe. "Er is maar 15 procent dat na die diagnose terugkomt in de kliniek als de puberteit begint."

"Je was zo blij," vervolgt ze. "Ik denk dat je wel twee weken lang elke dag riep: ik ben zo blij dat het klopt!"

Sivar: "Ik voelde me echt zó'n jongen, ik was denk ik wel voor 75 procent zeker dat ik transgender was. Misschien wel 80."

Silje had een vriendinnetje en een vriendje al eerder gezegd wat er speelde, en in de klas had ze het ook aan een paar kinderen verteld. "Maar die moesten erom lachen," zegt Annemarie. "Toen klapte je helemaal dicht, en zei je: vanaf nu is het een familiegeheim. Silje bepaalde tegen wie wij er iets over mochten zeggen."

Losgelaten
Na de diagnose in 2017 werd dat anders. Het duurde nog even voor beide favoriete juffen er tegelijk waren, dus ergens voor de meivakantie, aan het einde van de dag, heeft Silje de klas verteld dat ze zich een jongen voelt. Sivar: "Eigenlijk waren ze best wel trots."

Beeld Katja Poelwijk
Beeld Katja Poelwijk

En de dag voor de zomervakantie heeft Silje gezegd: "Na de grote vakantie kom ik terug als Sivar." Annemarie: "Daar wisten wij niets van."

Negatieve reacties heeft het gezin niet gehad - of in elk geval niet gehoord. "Dat komt ook door wat het kind uitstraalt," zegt vader Vastert.

"Sivar is altijd een rouwdouwertje geweest, ook in zijn Siljetijd. Voor mij is ie gewoon zoals ie is. Niet dat ik me nooit vergis, ik heb het ook weleens over 'haar', ofzo. Maar ik heb het meteen losgelaten. Het is prima zo."

Annemarie heeft zich wel zorgen gemaakt. "Wát een traject gaat dat kind in, heb ik gedacht. Wat heeft ze een bagage op haar rug. Ik vind het heel mooi dat ie kan zijn wie hij is, en dat hij erkend wordt, maar ik mis Silje wel."

Het is moeilijk te vangen wat er dan niet meer is. De naam, natuurlijk, maar ook de dochter. "We hebben er een prachtige zoon voor teruggekregen, maar Silje is wel weg."

En nu? Wil Sivar zich straks ook laten opereren? Het antwoord klinkt bijna routineus: "Ik doe het om een jongen te zijn. Want ik wil het gewoon heel graag."

"Wat wil je het liefste hebben?" vraagt Annemarie.

Sivar: "Een tamme leeuw!"

Oké - en een piemel, dat ook. Annemarie zal een van de weinige moeders zijn die als sinterklaassurprise een piemel hebben geknutseld voor hun kind.

Sivar: "Twee opgeblazen ballonnetjes aan een keukenrol, in huidskleur geverfd. Ik moest er heel erg om lachen. Hij was wel heel groot. Groter dan die van papa."

Vastert kijkt neutraal. Tijd om Epke uit te laten.

Het boek SIVAR kost €27,50 en is te bestellen via www.katjapoelwijk.com.

Beeld Katja Poelwijk
Beeld Katja Poelwijk

'Verhaal van hoop en moed'

Fotograaf Katja Poelwijk (41) volgt Sivar sinds maart 2017. Sivars moeder Annemarie had contact met haar opgenomen voor een portret, naar aanleiding van Poelwijks serie Young LGBTQ. "Dat ging om foto's met interviews, van pubers, die vorm vond ik niet passen bij een jong kind," zegt Poelwijk.

"Maar het verhaal is blijven hangen, en een paar maanden later heb ik weer contact opgenomen. Toen hebben we afgesproken dat ik Sivar een tijd zou volgen - zo lang als het voor iedereen goed voelde. In het begin kwam ik eens in de twee weken. Eerst hebben we ook veel gepraat, Sivar kwam zich echt voorstellen. Daarna werd het vooral observeren. We hadden afgesproken dat hij gewoon zijn leven zou leiden. Hij deed zijn ding."

'Sivar' werd Poelwijks eindexamenproject, waarmee ze in december cum laude afstudeerde aan de Fotoacademie. Ze wil hem nog jaren blijven volgen. "Ik vind het mooi om Sivar te zien en te laten zien. Het is een ontwapenend kind, met een bijzonder verhaal. Het geeft anderen misschien ook de hoop en moed dat je worden mag wie je bent."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden