PlusSpecial – 75 jaar Eye

Malu Sanders, filmleraar van het Jaar: ‘We pluizen LuckyTV ­helemaal uit’

Met de verkiezing van de Filmleraar van het Jaar zetten Eye en het Netwerk Filmeducatie een inspirerende filmdocent in het zonnetje. Malu Sanders, die vorig schooljaar de titel won, weet hoe belangrijk filmeducatie is. ‘We moeten jongeren leren: wat ben je aan het kijken?’

Filmdocent Malu Sanders van Het 4e Gymnasium in Amsterdam. Beeld NFF Professionals Programma
Filmdocent Malu Sanders van Het 4e Gymnasium in Amsterdam.Beeld NFF Professionals Programma

Schijnbaar moeiteloos schakelen jongeren van nu – min of meer geboren met een smartphone in de hand – van dansfilmpjes op Tiktok naar tutorials op YouTube en van een bingesessie op Netflix naar lolbroekerij op Snapchat. Maar dat deze ‘digital natives’ vanzelf hun weg vinden in het oerwoud van de beeldcultuur, is te makkelijk gedacht.

Filmeducatie op het middelbaar onderwijs helpt jongeren betekenis te geven aan de overvloed aan bewegend beeld die hen omringt. Maar ondanks een aanhoudende roep om het belang van ‘mediawijsheid’, heeft filmeducatie nog altijd geen vaste plek in het onderwijs.

Boegbeeld

Daar moet verandering in komen, vindt ook Eye Film­museum, dat coördinator is van het Netwerk Filmeducatie. Het ziet zich daarin gesteund door het team van leraren en schoolleiders dat werkte aan de bouwstenen van een nieuw landelijk curriculum, dat onder de noemer Curriculum.nu de komende jaren wordt ontwikkeld. Het team adviseert onder meer om te bekijken of film een zelfstandig keuze-examenvak kan worden, zoals muziek, dans en drama dat nu al zijn.

Tot het zover is, is het aan individuele scholen en docenten om filmeducatie op de kaart te zetten. Om hen in het zonnetje te zetten, lanceerden Eye Filmmuseum en het Netwerk Filmeducatie, ­ondersteund door het Nederlands Film Festival en de ­Nederlandse Vereniging van Bios-

copen en Filmtheaters, in 2018 de verkiezing van de Filmleraar van het Jaar. Die inspirerende leraar is één schooljaar lang het boegbeeld voor filmeducatie in het onderwijs.

Drie pijlers

De winnaar voor het schooljaar 2019-2020 was Malu Sanders, docent film op Het 4e Gymnasium in Amsterdam. Deze school heeft film centraal gesteld in het lesaanbod. Filmeducatie is, vindt Sanders, urgenter dan ooit.

“Iedereen komt constant in aanraking met film, en bijna iedereen is potentieel ook een maker, met de camera’s op onze telefoons. Maar dat wil niet zeggen dat we ons bewust zijn van wat we krijgen voorgeschoteld. Dat je een camera aan kunt zetten, wil nog niet zeggen dat je een ­geweldige film kunt maken. Dat moeten we kinderen en jongeren leren: wat ben je aan het kijken? Hoe komt informatie bij jou binnen? Hoe word je soms gemanipuleerd? Hoe onderscheid je echt van nep? En hoe kun je zelf films maken?”

Bij Het 4e Gymnasium staat zelf film maken ­centraal. “Er zijn drie pijlers: filmgeschiedenis, filmtheorie en de praktijk, dus het zelf doen,” zegt Sanders. “Daar zoeken we altijd een uitwisseling tussen, en het is altijd een praktijkvak. Dus we beginnen vanuit de filmgeschiedenis en gaan dan naar de praktijk, of we ­beginnen juist vanuit de praktijk en koppelen terug naar de theorie.”

Elke film is geschikt

In principe is elke film geschikt om een filmles aan op te hangen, denkt Sanders. “Natuurlijk moet je een beetje inschatten of een film aansluit bij de belevingswereld van leerlingen, en bij wat ze al hebben gezien. Ik zou niet in les één beginnen met een ingewikkelde scène uit Pantserkruiser Potemkin (een Sovjetklassieker geroemd om zijn vernieuwende montage, red.), tenzij je daar een supergoed verhaal bij hebt. Volgens mij is het namelijk ook ­belangrijk dat je iets kiest wat jou aanspreekt als docent, zodat je echt vanuit je eigen motivatie of bewondering voor een filmmaker of film, of misschien zelfs vanuit je ­eigen vérwondering kunt spreken.”

Dat hoeft overigens niet bij (scènes uit) speelfilms te blijven. Sanders gebruikt bijvoorbeeld al jaren de korte satirische filmpjes van LuckyTV in haar lessen. “Die gaan we helemaal uitpluizen. We bekijken het originele beeldmateriaal om te zien wat daarmee is gebeurd, hoe het filmpje tot stand is gekomen.”

Als winnaar nam Sanders ook plaats in de jury voor de verkiezing van de nieuwe Filmleraar van het Jaar, die ­afgelopen september werd aangewezen. In het lockdownjaar 2020 ging dat net even anders: de verkiezing draaide nu om een online filmleraar. Winnaar werd Bart Valkenier, docent multimediale producten op het TalentStad Beroepscollege in Zwolle.

“Bart maakt filmeducatie toegankelijk voor heel veel leerlingen, ook buiten zijn eigen school; hij werkt voor een breed publiek. Als je het hebt over een online film­leraar, heb je het natuurlijk ook al snel over docenten die ‘iets met film’ doen in hun online lessen. We hebben het echt gespecificeerd naar de pijlers van filmeducatie. Niet: hoe zet een docent film in, maar: hoe zet hij leerlingen aan tot filmmaken of op een andere manier naar films ­kijken?”

Meer info over Filmleraar van het jaar is te vinden op filmeducatie.nl.

Buurtambassadeurs

Sinds de opening van het huidige onderkomen in 2012 is Eye onlosmakelijk verbonden met Amsterdam-Noord. Maar dat betekent niet dat het filmmuseum de rest van de stad niet omarmt. Om het contact met de ‘buren’ te versterken, ging Eye in 2018 de stadsdelen in. Het leidde tot het aanstellen van ‘buurt­ambassadeurs’: negen betrokken ouders en medewerkers van cultuur- en buurthuizen. Zo geeft Eye een stem aan de bewoners van Amsterdam. De afgelopen seizoenen kwamen de ambassadeurs om de maand bijeen om mee te denken en werken aan Eyes familieprogrammering.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden