PlusInterview

Malou Holshuijsen schreef een boek over haar jeugdtrauma: ‘Mijn hele zijn zei: het is genoeg’

Radiopresentator en programmamaker Malou Holshuijsen beschrijft in haar debuutroman Zachtop lachen een jeugdtrauma dat ze jaren overschreeuwde. ‘Er hing zoveel spanning.’

Malou Holshuijsen. ‘Ik deed altijd extravert, maar dat was een showtje.’  Beeld Nina Schollaardt
Malou Holshuijsen. ‘Ik deed altijd extravert, maar dat was een showtje.’Beeld Nina Schollaardt

In haar familie gold: hoe harder de grappen hoe beter. Ze was de puber met de grote bek, de radiopresentator met bravoure, de grenzeloze vrouw die geen re­laties had maar mannen. Tot ze paniekaanvallen kreeg, overal ongelukken zag, niet meer durfde te slapen en ook nog een slecht uitstrijkje kreeg.

Malou Holshuijsen (34) is journalist, radiopresentator en columnist. Ze maakt programma’s voor NPO Radio1 en NPO Radio 2. Voor Het Parool presenteerde ze de kunst- en cultuurpodcast Ik zag iets moois. Nu is er haar romandebuut Zachtop lachen; gebaseerd op een trauma uit haar jeugd en opgroeien in een Indische familie met een verzwegen verleden.

U was als vijftienjarige getuige van een treinongeval, maar hebt dat jarenlang verdrongen. Het nu zo naar buiten brengen is nogal wat – waarom heeft u hiervoor gekozen?

“Ik zou verhalende non-fictie gaan schrijven. De titel was er al: Terminaal grappig. Het zou gaan over hoe urgent humor is in de laatste fase van je leven, als je aan het einde bent van je ziekteproces. Ik had al veel interviews gedaan. Iemand met alzheimer, iemand met ALS. Met gitzwarte grappen en galgenhumor.”

“Ik werkte die zomer naast mijn werk in de journalistiek ook op een zorgwerkplaats. Ik was alles weer aan het oppakken na mijn therapietraject en had leuke projecten. Maar op weg naar huis, op het station, viel een vrouw voor de trein. Dat was zo heftig voor mij; hoe weird is het dat je bij wijze van spreken twee keer door de bliksem wordt getroffen?”

“Toen bedacht ik: met Terminaal grappig doe ik wat ik altijd heb gedaan: kijk eens hoe grappig ik ben! In plaats van: ik ben ergens heel verdrietig om. Dat was de trigger dat ik er klaar voor was om van dit grote gebeuren in mijn leven, waar ik bang voor ben geweest en waardoor ik een heel lange tijd níét verdrietig kon zijn, kunst te maken. Onder de veilige mantel van fictie.”

Wellicht belangrijk te benadrukken dat het treinongeval dat u beschrijft een fictief personage betreft. Waarom heeft u ervoor gekozen wel vanuit ‘Malou’ te schrijven?

“Omdat het wel heel erg vanuit mijzelf is geschreven. In mijn jeugd is dat ongeluk gebeurd op weg naar school. Maar het gaat in mijn boek om de impact van die gebeurtenis op mij. De naam Malou is ook symbolisch. In het Indonesisch betekent het ‘verlegen’ – iets wat ik heel lang niet heb kunnen zijn. Ik deed altijd heel extravert, maar dat was een showtje.”

“Ik heb wel echt goed nagedacht of ik een soortgelijk ongeluk zou gebruiken; ik kon er natuurlijk elke andere vorm van maken die ik wilde. Maar ook ik ging als kind langs de spoorbomen voordat het rode licht was gedoofd. En dat is heel gevaarlijk. Dus als er door mijn boek maar één iemand is die zich bedenkt…”

Was het schrijven therapeutisch?

“Nee, dat hoefde ook niet meer – ik ben in therapie zo goed geholpen. Het schrijven maakte me vooral zelfverzekerd en machtig: ik kon nu zelf bepalen wat ik met mijn verhaal doe.”

U hebt ook therapiedialogen toegevoegd, als slokken uit de ‘gifbeker’ – u was een uiterst weerspannige patiënt.

“Ik deed het in eerste instantie niet voor mezelf. Maar ik slikte zo veel oxazepam wegens die angst- en slaapstoornis en de flashbacks van iets waarover ik niet wilde praten, dat de huisarts vond dat het er niet beter op werd. Ik werkte als radiopresentator, was op mijn plek. Maar die nachten hakten erin, ik durfde niet meer in de auto, op de fiets, over te steken. Ik had bijna-doodervaringen. Ik was bang dat ik niet meer zou kunnen werken. Dus ik dacht: even met iemand praten.”

U functioneerde nog wel op de redactie?

“Mijn werk was een bubbel. Maar ik heb ook daar op de wc gezeten omdat ik geen lucht kreeg. Ik was ook sneller geïrriteerd. En ik ben een paar weken helemaal weggevallen. Het is ook een plek waar mensen vaker een burn­out krijgen. Toen ik de verkeerde uitslag kreeg van dat uitstrijkje kon ik alle aandacht daarop vestigen. Ik dacht: twee, drie keer therapie en dan is het wel klaar.”

“Maar mijn therapeut constateerde dat ik PTSS had, een posttraumatische stressstoornis. Doe normaal, dacht ik, waar heb je het over? Ik vertelde totaal gevoelloos, ik kon dingen kapot rationaliseren. Ik leek wel een robot, zei mijn therapeut, dat was mijn afweermechanisme. Ondertussen zei mijn hele zijn: het is genoeg.”

En toen bleek uw Indische achtergrond ook mee te spelen.

“Hij stelde vast dat ik door mijn culturele achtergrond in een onveilige omgeving ben opgegroeid. De band tussen mijn moeder en haar moeder was verstoord. Mijn oma die enerzijds enorm gastvrij was en voor iedereen kookte, had een enorme woede in zich door wat zij had meegemaakt maar waarover nooit werd gepraat. Van haar veertiende tot haar achttiende had ze in een jappenkamp gezeten, alles was haar afgenomen wat haar tot mens maakte. ‘Eten is zilver, zwijgen is goud’ was het motto. Maar er hing zo veel spanning.”

U hebt het boek aan uw oma opgedragen.

“De coverfoto van mij als kind hing in haar slaapkamer. Ik heb ervoor gekozen de helft van mijn gezicht te tonen. Want het is autobiografisch, maar ook fictie. Het is mijn waarheid. Mijn kant van het verhaal.”

Hoe gaat het nu met u?

“Eigenlijk heel goed. Ik hoor van veel mensen dat er echt iets is veranderd. Je kon mij hiervoor nooit goed aankijken, je mocht niet zo veel van mij weten. Als het kwetsbaar werd, kwam ik met grove grappen. Wel mis ik mijn oma erg. Geen onprettig gevoel, het maakt haar weer wat dichter bij me. Ik weet niet wat er met haar is gebeurd in het kamp. Maar ik had wel wat gewicht van haar over willen nemen door er met haar over te praten. Met de kennis van nu zou ik daar meer mijn best voor hebben gedaan. Maar ik wist het niet.”

Malou Holshuijsen, Zachtop lachen, Ambo Anthos, 224 blz, €20,99. Beeld
Malou Holshuijsen, Zachtop lachen, Ambo Anthos, 224 blz, €20,99.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden