Maarten van Rossem: van Amerikadeskundige tot kijkcijferkanon

Met 'Hier zijn de Van Rossems' blijkt Maarten van Rossem (75) opnieuw deel van een kijkcijferhit. Zelfs John de Mol polste hem. 'Ik zou zo een paar formules weten die ik graag voor hem maak.'

Maarten van Rossem: 'Mensen blijken onze relatie enorm interessant en grappig te vinden. Bovendien schijnt mijn zuster een heel aparte trekpleister te zijn'. Beeld Jitske Schols

Zus Sis (74), broer Vincent (69) en Maarten van Rossem (75) kibbelend in de straten van Breda. In zijn vijfde seizoen bereikte Hier zijn de Van Rossems afgelopen dinsdag een recordaantal belangstellenden: meer dan een miljoen. "We zijn de Himalaya van de kijkcijfers op NPO2," analyseert de historicus. "Vast tot verrassing van de mensen op Twitter die zich steevast afvragen hoe het mogelijk is dat drie randdebiele zwervers een eigen programma hebben. En dan ook nog van hun belasting­centen.''

Met De slimste mens haalde u in januari al bijna 2 miljoen kijkers. U bent een kijkcijferkanon. Heeft John de Mol u al gebeld?


"Die heeft mij twee jaar geleden inderdaad een keer gebeld, ja. Maar dat was voor iets anders. En daar heb ik 'nee' op gezegd."

Wat stelde hij voor?

"Hij had een programma in gedachten waarbij iemand aan het slot alles totaal diende af te kraken. Dat leek hem wat voor mij. Ik heb gezegd dat ik aan dat imago van afkraker geen verdere versterking wil geven en dat ik tevreden ben met twee goed bekeken programma's. Daar had hij alle begrip voor. Een vriendelijk gesprek."

Heeft iemand anders uw rol overgenomen?

"Ik heb werkelijk geen idee. Misschien belde hij al voor zijn nieuwe zender en zag hij mij als vervanger van Piet Paulusma bij het weer."

Maar het is niet zo dat u per definitie niets met De Mols commercie te maken wil hebben?

"Helemaal niet. Ik zou me zo een aantal formules kunnen voorstellen waartegen ik direct ja zou zeggen. Misschien niet meteen SBS-materiaal, maar als hij me de ruimte geeft een serie te maken over kleine musea in Nederland, ben ik gaarne bereid. Ook een programma over astronomie, wat er in Nederland vreemd genoeg niet is, zou ik meteen doen. Zeker tegen zijn tarieven."

U moet dan wel zeggen: 'We staan nu bij een interessant kunstwerk. Daarover vertel ik u meer na de reclame.'

"Daar zou iets op verzonnen moeten worden, ja. Ik word niet graag onderbroken als ik eenmaal praat."

Doorgaans trekt museumbezoek of een uitleg over architectuur niet zoveel kijkers. Waarom lukt het uw broer, uw zus en u samen wel?

"We hadden niet verwacht dat onze onderlinge relatie ook een bruikbaar onderwerp zou zijn voor televisie. Mensen blijken die enorm interessant en grappig te vinden. Bovendien schijnt mijn zuster een heel aparte trekpleister te zijn."

Zij lijkt werkelijk in niets op een doorsnee tv-persoonlijkheid.

"Het zal haar veel genoegen doen dat u dat constateert. Maar inderdaad: het klopt. Ik kijk nog weleens televisie, mijn zus werkelijk nooit. Ik denk niet dat ze Linda de Mol of haar broer zou herkennen, bijvoorbeeld."

Is het leuk met uw familie een programma te maken?

"Ik erger me weleens aan mijn zuster, en zij aan mij. Mijn zus heeft prima-donnaneigingen; mijn broer, de jongste en daardoor vrij neutraal, totaal niet. Als je tegen hem zegt: we praten over deze twee gevels 3,5 minuut. Dan spreekt hij exact die tijd vol. Sis spreekt moeiteloos 25 minuten en dan is ze vrij pissig als die extra tijd eruit wordt geknipt. Maar verder is het heel aangenaam. We gaan twee dagen naar een stad voor opnames en drinken na afloop genoeglijk een glaasje."

U trekt dit seizoen vaker naar Duitsland.

"Omdat we ons te weinig realiseren dat het verreweg het belangrijkste land voor ons is. Trump hoeft maar een tweet te sturen of hij is opening van het journaal. Angela Merkel kan in het Bundeskanzleramt op haar hoofd gaan staan en we halen onze schouders erover op. Daarom gaan we in het najaar met zijn drieën ook het programma 30 Jaar na de val van de Muur maken. We bezoeken Berlijn, Leipzig en Dresden. Mijn zuster zag ertegenop, maar toen ik zei dat we het heel luxueus gingen aanpakken, kon ze ermee leven." Met zijn mond tegen het opnameapparaatje: "En dat van uw belastingcenten."

In dat verband is het vast geruststellend dat u alledrie weinig drukt op het budget voor styling en visagie.

"Daar willen me niets mee te maken hebben inderdaad. Het succes van mijn zuster ligt in het feit dat ze zich gewoon toont zoals ze is. Oudere vrouwen op televisie laten zich er altijd toe verleiden zichzelf op te laten poetsen. Al die lippenstift en hippe jurkjes: het is zulke ijdelheid en bovendien onnodig."

Hoe verklaart u uw tv-succes?

"Wij bewijzen alledrie dat het redelijk onmogelijk te voorspellen is wie het op televisie goed zal doen. Van mij verwachtte ook niemand dat ik na de eerste keer vaker op televisie zou komen. Uiterlijk blijkt dus bijvoorbeeld helemaal geen doorslaggevende factor."

"Authenticiteit? Sommige mensen zijn op een vervelende manier authentiek, kan ik u zeggen. Mijn tv-succes wordt vaak verklaard door te zeggen dat ik 'helemaal mezelf' ben. Dat is ook betrekkelijk. Afgelopen weekend was ik op Texel met mijn kleinkinderen. Als opa die vrolijk zit te pielen met een speelgoedautootje ben ik waarschijnlijk voor veel kijkers niet herkenbaar, maar ik ben het wel degelijk zelf."

Waarom komt De Mol dan toch bij u uit als hij een mopperaar nodig heeft?

"Ik heb dat beeld kennelijk gecreëerd. Misschien komt het doordat ik niet zo'n makkelijke lacher ben. Je ziet me weinig met wijd open gesperde mond om iets gieren. En ik word nu eenmaal vaak uitgenodigd om kritisch op te treden. Niemand komt ooit vragen wat ik van het Mauritshuis vind. Dat vind ik toevallig een prachtig museum met een fantastische collectie."

Bij De slimste mens kunt u zelf toch wel regisseren wat u vertelt en wat niet?

"Dat valt nog tegen. Ik ben gebonden aan de vragen. Ik heb bijvoorbeeld niets met sport, terwijl er in Nederland niets mooiers te vinden schijnt te zijn dan Epke Zonderland aan een rekstok. Ik weet niet hoe vaak ik die ene afsprong nu al heb gezien, maar ik vermoed dat ik het met een beetje redelijke aanloop inmiddels zelf ook wel zou kunnen."

Hoe komt het dat De slimste mens elk seizoen beter wordt bekeken, denkt u?

"Daar heb ik geen goede verklaring voor. Toen Philip Freriks en ik De slimste mens gingen doen, verscheen er een enorm neerbuigend stukje in NRC. Teneur: Wat een rampzalig idee om twee van die bejaarde mannen die voor geen meter bij elkaar passen een quiz te geven."

Ik heb altijd gedacht: laat ik die man eens benaderen en hem complimenteren met zijn scherpe blik. Aan de andere kant snap ik zijn gedachtegang ook wel: voor een succesvolle quiz wordt doorgaans uitgekeken naar een vlotte blondine met een beetje boezem."

De laatste finale van De slimste mens werd beter bekeken dan The Voice of Holland. Heeft u dat programma weleens gezien?

"De promo's, ja. Die waren zo goed gemaakt dat ik wist dat ik het kon overslaan. Hetzelfde effect hebben die voorfilmpjes van Flikken Maastricht op mij. Mijn vrouw vindt dat een aardig programma. Ik vind die twee agenten zelfs dolkomisch. Altijd weer met z'n tweetjes, zonder kogelvrije vesten, zonder ME-ploeg zo'n huis vol zwaarbewapende misdadigers binnenvallen." In een moeite door: "Hoe is het toch mogelijk dat die lulkoek jaar in jaar uit op televisie is?"

We leerden u kennen als Amerikadeskundige in talkshows. Daar zien we u niet vaak meer.

"Sinds ik met De slimste mens ben begonnen, word ik als Amerikanist nauwelijks meer gevraagd. Blijkbaar ben ik niet serieus genoeg meer te nemen als deskundige."

U bent wetenschappelijk afgeschreven?
"Zo kun je het rustig zeggen, ja."

Is dat jammer?

"Als ik moet kiezen tussen de serie met mijn broer en zus, De slimste mens en mijn programma op RTV Utrecht of zes keer per jaar in een talkshow over de VS praten, bevalt de huidige situatie me beter. Blijkbaar heb ik een evolutie doorgemaakt van deskundige naar entertainer. Er is nog een beetje franje van deskundigheid over. Je hoort dat vreselijk te vinden waarschijnlijk, maar ik zit er niet zo mee. Ik schrijf nog steeds. Serieuze stukken over geschiedenis of politiek. Die publiceer ik in het tijdschrift Maarten!."

U zou met de Van Rossems naar de VS kunnen gaan?

"Daar zou ik best voor te porren zijn, maar pas als Trump weg is. Die verdient het om genegeerd te worden. Dat gebeurt veel te weinig.
"Maar mag ik erop wijzen dat ik 75 ben? Ook mijn broer en zus zijn de jongsten niet meer. Er hoeft maar iets te gebeuren en het is over."

Denkt u daar vaak aan?

"Je moet je realiseren dat je horizon, zeker op het gebied van werk, beperkt is. Op tv zie je veel mensen die duidelijk bezig zijn met de vraag: 'Hoe zorg ik dat ik over twintig jaar nog op de buis ben?' Dat probleem speelt voor ons niet. We zijn tv-amateurs en tegen die tijd bovendien vermoedelijk dood of bijna-dood."

CV

Geboren Zeist,
24 oktober 1943
Opleiding geschiedenis, Universiteit Utrecht
Loopbaan
1983: proefschrift over Amerikaanse politiek
Begin jaren 90: voor het eerst veelvuldig op tv, als deskundige ­tijdens Golfoorlog
1996-2008: bijzonder hoogleraar Universiteit Utrecht.
2008-.... : tijdschrift Maarten!
2012-.... : eenkoppige jury De slimste mens
2015-.... : Hier zijn de Van Rossems

Beeld Jitske Schols

Philip Freriks zei: 'Maarten wil in het harnas de pijp uit.'

"Ja. Een Tommy Cooperscenario spreekt me wel aan - dat ik bij De slimste mens vanaf dat verhoginkje waarop ik zit, zeg: 'Ik voel me niet zo lekker' en vervolgens languit op de studiovloer mijn laatste adem uitblaas. Dat is niet leuk voor Philip, de kandidaten en mijn familie, maar ik zou het toch wel op prijs stellen."

"Ik ben inmiddels oud genoeg om al veel mensen dood te hebben zien gaan. Dat uitmergelingsproces ken ik en lijkt me vreselijk. Dan liever in een keer weg zonder afscheid. Ik geloof dat mijn vrouw, mijn kinderen en kleinkinderen wel weten dat ik ze hooglijk waardeer. Dat hoeft niet nog een keer gezegd. Maar ja, een mens heeft het niet in de hand."

Weet u, als wetenschapper, of er iets is na de dood?

"Er is niets, en dat is een hele geruststelling, want in zo'n hiernamaals heb je geen enkele ­garantie op een bestaan dat je bevalt. Ik bedoel: om het daar leuk te houden zul je toch activiteiten moeten hebben waarmee je enkele miljarden jaren zonder verveling kunt vullen. Je moet er niet aan denken dat je in die eeuwige wereld naast Sybrand Buma blijkt te wonen. Of dat ­The Voice of Holland er elke avond op de televisie is."

Hier zijn de Van Rossems, dinsdag, 20.25 uur. NPO 2.

Opgebiecht

Leermeester
"Mijn geschiedenisleraar in de eerste en tweede klas van de middelbare school. De Jong heette die man, een begeesterde en begeesterende ­verteller. Mijn historische belang­stelling heb ik grotendeels aan hem ­te danken."
De beste uit het vak
"Ik zie mezelf nog steeds als historicus. In dat vak bestaat geen allesoverkoepelend genie. Er zijn top­archiefonderzoekers, ongekend ijverige historici en schrijvers van prachtige boeken. In de laatste categorie het vermelden waard: Jared ­Diamond die het boek Guns, Germs and Steel schreef."
De slechtste uit het vak
"Het is onvermijdelijk dat er meer slechte historici zijn dan goede. Maar het is niet zo dat er eentje onderaanbungelt die we hier ter plekke moeten executeren."
Het beste advies gegeven
"Het was meer een bevel. Frans Smits en ik deden elk jaar een oudjaarsshow in het Parool Theater. Op een goede dag belde hij: 'Ik heb voor dit jaar ­Paradiso geboekt.' Ik antwoordde: 'Dat krijgen we nooit vol met z'n tweeën.' Toen zei hij: 'Daarom ga je het ook alleen doen.' Ik heb het ­gedaan en treed nog steeds met ­plezier op in het theater."
Het slechtste advies
"Van oud-staatssecretaris Rick van der Ploeg. Die raadde me na een tv-opname in de jaren 90 aan om aandelen van softwarebedrijf Baan te kopen. Als ik het gedaan had, was ik geruïneerd geweest. Binnen drie weken bleken die niets meer waard."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden