PlusRecensie

Lucifer Studies: een sfeervol mannenballet met het nodige drama

Voor het 60-jarig jubileum opent het Nationale Ballet met een speciaal programma van Toer van Schayk. Dubbel feestelijk: die choreograaf viert eind deze maand zijn 85ste verjaardag.

Lucifer Studies is een serie dansscènes die niet bij elkaar gehouden worden door een verhaallijn Beeld Hans Gerritsen
Lucifer Studies is een serie dansscènes die niet bij elkaar gehouden worden door een verhaallijnBeeld Hans Gerritsen

Het Nationale Ballet bestaat zestig jaar. Toer van Schayk was er vanaf het begin bij. Eerst als danser en ontwerper van decors en kostuums, later ook als choreograaf. Eind deze maand wordt Van Schayk vijfentachtig. Om beide feiten in een klap te vieren was het de bedoeling om een avondvullende choreografie te presenteren op basis van Joost van den Vondels toneelstuk Lucifer. Corona gooide roet in het eten. In plaats van een grote productie besloot Van Schayk dan maar een stuk te maken op basis van schetsen die de choreograaf de afgelopen jaren maakte als voorbereiding.

Het resultaat is de Lucifer Studies: een serie dansscènes, die niet bij elkaar worden gehouden door een verhaallijn. Ook al is het verhaal over de Aartsengel Lucifer naar de achtergrond geduwd: helemaal abstract is het ballet niet. De interactie tussen de zeven mannelijke dansers suggereert het nodige drama. Dat geldt vooral voor Timothy van Poucke en Martin ten Kortenaar, die in hun samenspel emoties als afwijzing, teleurstelling en verraad oproepen.

Gekleurde rechtermouw

De mannen zijn gekleed in shirts met lange mouwen en een borstkasdecolleté. Omdat alle dansers een anders gekleurde rechtermouw hebben behouden ze een eigen identiteit.

Om zijn Studies weg te sturen van het verhalende zocht Van Schayk muziek uit die het associatieve karakter van de voorstelling zou ondersteunen. De keus viel op Echo’s, een orkeststuk uit 1983 van Joep Franssens. Uit de orkestbak laat Het Balletorkest onder leiding van Matthew Rowe ijle, langgerekte toonclusters klinken. Het heeft iets weg van György Ligeti – maar dan met minder schurende klanken. Het zou de soundtrack kunnen zijn van een film.

In een recent interview zinspeelde Van Schayk erop dat Lucifer Studies zijn laatste choreografie zou kunnen zijn. Als dat werkelijk zo is, sluit hij zijn carrière af met een sfeervol mannenballet dat de individuele kwaliteiten van de geselecteerde dansers mooi benut.

Het programma Toer wordt gecompleteerd met een van Van Schayks succesnummers: de op muziek van Beethoven gezette 7de Symfonie. Waar Lucifer Studies opvalt door de vliegbewegingen die de dansers maken met hun armen, roept dit ensembleballet uit 1986 andere vogelassociaties op. De golvende afwisseling tussen grotere en kleinere groepen dansers doet denken aan een vlucht spreeuwen. Van afstand zien we spreeuwen fraaie patronen creëren, maar als je inzoomt zou je zien dat iedere spreeuw min of meer zijn eigen koers vliegt. Zo ook in Van Schayks ballet, waarin opvalt dat de dansers hun draaien en sprongen minder synchroon uitvoeren dan je van ze gewend bent. In een ballet van Hans van Manen of George Balanchine, zou een dergelijke mate van ongelijkheid funest zijn. Of Van Schayk die relatief losse uitvoering actief aanmoedigt weet ik niet. Maar het lijkt erop dat hij in dit ballet niet de individuele dansers aanstuurt, maar juist de bewegingen van de groep. Net als bij die vogels levert het een intrigerend schouwspel op.

DANS

Toer: Choreografieën van Toer van Schayk

Door Het Nationale Ballet & Het Balletorkest

Gezien 14/9, Nationale Opera & Ballet

Te zien in t/m 26/9, aldaar

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden